Trào ngược dạ dày – thực quản: Bệnh phổ biến nhưng tiềm ẩn nhiều biến chứng

Các triệu chứng như ợ chua, ợ nóng, nóng rát vùng ngực không chỉ gây khó chịu mà còn ảnh hưởng rõ rệt đến sinh hoạt, giấc ngủ và chất lượng cuộc sống của người bệnh. Theo các chuyên gia, việc nhận biết sớm và điều trị đúng cách có vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh và phòng ngừa biến chứng.

Bác sĩ Nguyễn Thế Anh, Trung tâm Tiêu hóa gan mật, Bệnh viện Bạch Mai cho biết trào ngược dạ dày - thực quản là tình trạng axit trong dạ dày thường xuyên trào ngược lên thực quản, gây kích ứng và viêm niêm mạc thực quản. Ở người bình thường, cơ thắt thực quản dưới sẽ đóng kín sau khi thức ăn đi xuống dạ dày, tạo thành “hàng rào” ngăn axit trào ngược. Tuy nhiên, khi cơ thắt này bị suy yếu hoặc giãn bất thường, axit dễ dàng trào lên thực quản, từ đó gây ra các triệu chứng đặc trưng của bệnh.

“Nhiều yếu tố trong sinh hoạt hằng ngày có thể làm tăng nguy cơ trào ngược, trong đó phổ biến là chế độ ăn uống thiếu khoa học như ăn nhiều đồ chiên rán, cay nóng, chua, ăn muộn hoặc ăn khuya. Việc sử dụng thường xuyên rượu bia, cà phê, hút thuốc lá cũng góp phần làm giãn cơ thắt thực quản dưới và kích thích tăng tiết axit dạ dày. Ngoài ra, căng thẳng tâm lý kéo dài, thừa cân - béo phì, mang thai hay các bệnh lí làm tăng áp lực ổ bụng đều có thể khiến tình trạng trào ngược trở nên nặng hơn”, bác sĩ Nguyễn Thế Anh cho biết.

Về mặt triệu chứng, trào ngược dạ dày - thực quản có thể biểu hiện rất đa dạng. Người bệnh thường cảm thấy ợ nóng, ợ chua, nóng rát sau xương ức, đặc biệt tăng lên khi nằm hoặc sau bữa ăn. Một số trường hợp có cảm giác vị chua hoặc đắng trong miệng, đau vùng thượng vị, nuốt nghẹn, vướng cổ họng như có dị vật. Trào ngược về đêm còn khiến người bệnh ho kéo dài, khó ngủ, mệt mỏi, thậm chí gây hôi miệng do axit và thức ăn trào ngược lên khoang miệng.

Những đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh bao gồm người thừa cân, béo phì, ít vận động; người có thói quen ăn uống không lành mạnh; người hút thuốc lá, thường xuyên sử dụng rượu bia, cà phê; người làm việc căng thẳng, thức khuya kéo dài; phụ nữ mang thai, đặc biệt từ tam cá nguyệt thứ hai; người bị thoát vị hoành hoặc có tiền sử một số bệnh lí ảnh hưởng đến nhu động tiêu hóa.

Cần thiết khám bệnh

Chuyên gia tiêu hóa Bệnh viện Bạch Mai khuyến cáo, người bệnh cần đi khám sớm khi xuất hiện các triệu chứng đau thượng vị hoặc đau ngực, nhất là khi kèm theo khó thở để loại trừ các bệnh lí tim mạch nguy hiểm. Việc thăm khám cũng cần thiết nếu các triệu chứng trào ngược xảy ra thường xuyên, ngày càng nặng hoặc đã phải dùng thuốc nhiều lần trong tuần nhưng không cải thiện.

Về điều trị, bác sĩ Nguyễn Thế Anh nhấn mạnh, trào ngược dạ dày - thực quản là bệnh mạn tính, do đó cần điều trị lâu dài và toàn diện. Trước hết, người bệnh cần thay đổi chế độ ăn uống và lối sống, hạn chế các thực phẩm kích thích tiết axit, ăn uống đúng giờ, tránh ăn quá no và không nằm ngay sau ăn. Việc kê cao đầu khi ngủ, ngủ nghiêng bên trái, giảm cân nếu thừa cân, duy trì vận động thể lực và kiểm soát căng thẳng cũng giúp cải thiện rõ rệt triệu chứng.

Bên cạnh đó, điều trị bằng thuốc có vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh. Các thuốc giảm tiết axit, thuốc tạo lớp bảo vệ niêm mạc hoặc trung hòa axit có thể được chỉ định tùy theo mức độ bệnh. Tuy nhiên, việc sử dụng thuốc cần tuân thủ chặt chẽ hướng dẫn của bác sĩ, tránh tự ý kéo dài hoặc lạm dụng vì có thể gây tác dụng không mong muốn.

Trong những trường hợp trào ngược nặng, kéo dài và không đáp ứng với điều trị nội khoa, người bệnh có thể được cân nhắc các phương pháp can thiệp nội soi hoặc phẫu thuật. Đây là những lựa chọn cần được đánh giá kĩ lưỡng tại các cơ sở y tế chuyên sâu.

Theo bác sĩ Nguyễn Thế Anh, nếu được chẩn đoán sớm và điều trị đúng cách, trào ngược dạ dày - thực quản hoàn toàn có thể kiểm soát tốt. Điều quan trọng là người bệnh không nên chủ quan, cần chủ động đi khám khi có triệu chứng kéo dài để được tư vấn và điều trị kịp thời, tránh những biến chứng ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe.