Ăn sống thải độc, nấu chín tốt cho phổi, hầm kỹ bổ dạ dày: Loại củ được ví như "nhân sâm trắng" của người Việt

Giữa vô số thực phẩm đắt đỏ được quảng cáo là "siêu thực phẩm", củ cải trắng lại là thứ quá quen thuộc đến mức nhiều người bỏ quên giá trị thật sự của nó. Loại củ này có mặt từ mâm cơm gia đình, gánh hàng rong cho tới những nồi canh nóng, bát nộm mát của người Việt suốt nhiều thế hệ.

Giá rẻ, dễ mua nhưng củ cải trắng từ lâu đã được ví như "nhân sâm trắng" hay "nhân sâm cho người nghèo". Đông y cho rằng loại củ này giúp thuận khí, tiêu thực, thanh nhiệt. Trong khi đó, dinh dưỡng hiện đại lại tìm thấy trong củ cải trắng hàng loạt hoạt chất có lợi như vitamin C, vitamin B6, folate, kali, canxi, magie, chất xơ hòa tan, glucosinolate, isothiocyanate cùng nhiều chất chống oxy hóa thực vật.

Điều đáng nói là cùng một củ cải trắng nhưng cách chế biến khác nhau lại tạo ra những tác động khác nhau với cơ thể. Dưới đây là những lợi ích nổi bật bạn sẽ nhận được khi ăn củ cải trắng:

1. Hỗ trợ tiêu hóa, giảm đầy bụng sau ăn

Nhiều người sau khi ăn đồ dầu mỡ thường cảm thấy bụng nặng nề, chậm tiêu hoặc đầy hơi. Củ cải trắng chứa enzyme tiêu hóa tự nhiên giúp hỗ trợ phân giải tinh bột và chất béo, từ đó giúp hệ tiêu hóa hoạt động "nhẹ gánh" hơn. Loại củ này còn có lượng nước và chất xơ khá cao, giúp thức ăn di chuyển trong ruột thuận lợi hơn.

Nếu muốn hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn, nên ăn củ cải trắng dạng sống hoặc bào sợi nhẹ vì lúc này enzyme tự nhiên còn được giữ lại khá nhiều.

2. Hỗ trợ phổi và đường hô hấp

Trong Đông y, củ cải trắng thường được dùng khi cơ thể có đờm, ho hoặc nóng trong. Một số nghiên cứu hiện đại cũng cho thấy các hợp chất sulfur trong củ cải có liên quan tới hoạt động chống viêm và chống oxy hóa ở đường hô hấp.

Vào thời tiết hanh khô hoặc sau những ngày thức khuya, ăn uống thất thường, một bát canh củ cải nóng có thể giúp cổ họng dễ chịu hơn, giảm cảm giác khô rát. Với tác dụng này, củ cải nấu chín hoặc hấp mềm thường phù hợp hơn vì ít kích thích dạ dày và đường hô hấp.

3. Giúp dạ dày "dễ thở" hơn

Không ít người nghĩ thực phẩm càng sống càng tốt, nhưng với dạ dày nhạy cảm thì điều đó chưa chắc đúng. Củ cải trắng khi được hầm hoặc nấu kỹ sẽ mềm hơn, giảm độ hăng và giúp hệ tiêu hóa hấp thu dễ dàng hơn.

Đây cũng là lý do nhiều món canh hầm truyền thống thường kết hợp củ cải với xương, cá hoặc thịt nạc. Dạng nấu chín kỹ đặc biệt phù hợp với người lớn tuổi, người mới ốm dậy hoặc người hay đầy hơi, khó tiêu.

4. Giúp kiểm soát cân nặng

Củ cải trắng có hàm lượng calo thấp nhưng lại chứa nhiều nước và chất xơ nên giúp tạo cảm giác no lâu hơn. Điều này khiến nhiều người ăn kiêng lựa chọn củ cải như một thực phẩm "đệm bụng" thay cho các món ăn quá nhiều năng lượng.

Tuy nhiên, điểm quan trọng không nằm ở việc chỉ ăn củ cải để giảm cân. Thay vào đó, nên kết hợp củ cải với chế độ ăn cân bằng, ưu tiên luộc, hấp hoặc nấu canh thay vì xào quá nhiều dầu mỡ.

5. Hỗ trợ kiểm soát đường huyết

Chất xơ trong củ cải giúp làm chậm quá trình hấp thu đường sau bữa ăn. Một số hợp chất chống oxy hóa trong loại củ này cũng được cho là có liên quan đến việc cải thiện chuyển hóa glucose.

Người có nguy cơ tiểu đường hoặc thường xuyên ăn nhiều tinh bột có thể thêm củ cải vào bữa ăn hàng ngày dưới dạng canh, salad hoặc luộc để tăng lượng rau mà không làm tăng năng lượng quá nhiều.

6. Có lợi cho tim mạch và huyết áp

Củ cải trắng chứa kali, khoáng chất quan trọng giúp cân bằng natri trong cơ thể. Điều này góp phần hỗ trợ huyết áp ổn định hơn, nhất là ở những người ăn mặn hoặc thường xuyên dùng thực phẩm chế biến sẵn.

Ngoài ra, các chất chống oxy hóa trong củ cải cũng giúp giảm stress oxy hóa, yếu tố liên quan tới lão hóa mạch máu. Với lợi ích này, cách chế biến thanh đạm như luộc hoặc nấu canh sẽ phù hợp hơn các món muối quá mặn.

7. Tốt cho đường ruột và giảm táo bón

Nhờ lượng nước và chất xơ khá dồi dào, củ cải trắng giúp phân mềm hơn và hỗ trợ nhu động ruột hoạt động ổn định. Những người ăn ít rau hoặc thường xuyên bị táo bón có thể hưởng lợi khi bổ sung loại củ này vào bữa ăn.

Nếu hệ tiêu hóa yếu, nên ưu tiên củ cải nấu chín thay vì ăn quá nhiều dạng sống để tránh đầy hơi hoặc lạnh bụng.

8. Hỗ trợ gan và quá trình thải độc tự nhiên

Củ cải trắng chứa glucosinolate và isothiocyanate, nhóm hợp chất thực vật được nghiên cứu nhiều vì liên quan tới hoạt động giải độc tự nhiên của gan. Đây cũng là lý do nhiều nền ẩm thực châu Á xem củ cải là món ăn phù hợp sau những bữa ăn nhiều dầu mỡ hoặc rượu bia.

Để hỗ trợ cơ thể tốt hơn, có thể dùng củ cải trong các món canh thanh nhẹ thay vì chế biến quá nhiều gia vị hoặc dầu mỡ.

Một số lưu ý khi ăn củ cải trắng

Dù lành và tốt đến mấy, các chuyên gia dinh dưỡng nhắc nhở củ cải trắng chỉ nên là một phần trong chế độ ăn đa dạng. Việc ăn quá thiên lệch, coi đây là "thần dược" rồi thay thế hoàn toàn các nhóm thực phẩm khác có thể dẫn tới mất cân bằng dinh dưỡng lâu dài. Đồng thời, cần nhớ vài lưu ý khi ăn để an toàn và nhận được tối đa lợi ích từ loại củ này:

- Người trưởng thành khỏe mạnh chỉ nên ăn khoảng 100 đến 200g củ cải trắng mỗi ngày. Nếu ăn quá nhiều, đặc biệt là dạng sống, có thể gây lạnh bụng, đầy hơi hoặc kích thích tiêu hóa quá mức.

- Không nên ăn củ cải trắng sống khi bụng đói. Loại củ này có tính mát, chứa nhiều chất xơ và hợp chất sulfur nên dễ gây cồn ruột, khó chịu dạ dày ở người nhạy cảm.

- Người bị viêm loét dạ dày, hội chứng ruột kích thích, tiêu chảy kéo dài hoặc hay lạnh bụng nên ưu tiên ăn củ cải nấu chín, hầm mềm thay vì ăn salad hay ép nước sống. Người mắc bệnh tuyến giáp không nên ăn quá nhiều củ cải sống liên tục trong thời gian dài. Nhóm rau củ họ cải có thể ảnh hưởng tới quá trình hấp thu iod nếu cơ thể thiếu iod sẵn.

- Củ cải trắng có thể làm giảm tác dụng bồi bổ theo quan niệm Đông y khi dùng cùng nhân sâm hoặc một số vị thuốc bổ khí. Vì vậy thường không khuyến khích ăn cùng lúc.

- Không nên kết hợp củ cải trắng với quá nhiều trái cây giàu vitamin C như lê, táo, nho ngay trong cùng một bữa với lượng lớn. Một số enzyme trong củ cải có thể làm giảm phần nào hiệu quả hấp thu vitamin C.

- Người đang dùng thuốc điều trị huyết áp hoặc thuốc lợi tiểu cũng không nên lạm dụng nước ép củ cải trắng liên tục vì củ cải chứa khá nhiều kali, có thể ảnh hưởng cân bằng điện giải ở một số trường hợp đặc biệt.

Nguồn và ảnh: Aboluowang, Eating Well, Daily Mail