Cây cà phê có nguồn gốc xuất xứ từ Kaffa - vùng cao nguyên Ethiopia thuộc Đông Phi. Theo truyền thuyết, một người chăn dê tên Kaldi phát hiện đàn dê sau khi ăn một loại cây lạ bỗng trở nên sung sức và nhảy nhót liên tục. Từ đó, người dân ở các bộ lạc địa phương đã nấu hạt của loại cây này lên để uống, hoặc nhai trực tiếp để có được sự tỉnh táo. Loại cây đó chính là cây cà phê mà chúng ta gọi ngày nay.
Cây cafe xuất xứ từ Kaffa - vùng cao nguyên Ethiopia thuộc Đông Phi.
Từ thế kỷ XV - XVII, cà phê được giao thương mạnh mẽ tại cảng Mocha (Yemen). Những người hành hương mang hạt giống của loại cây này đến Ấn Độ và đảo Java (Indonesia) mở ra các đồn điền thương mại quy mô lớn. Thế kỷ XVIII, hạt giống cà phê được mang đến vùng Caribe và nhanh chóng phát triển thành các vùng trồng trọt khổng lồ tại Trung và Nam Mỹ.
Năm 1857, các giáo sỹ người Pháp mang cây cà phê vào Việt Nam, trồng thử nghiệm tại các nhà thờ ở khu vực phía Bắc. Tuy nhiên, do khí hậu phía Bắc có mùa đông lạnh và sương giá, cây phát triển kém. Tiếp đến, họ mang trồng thử nghiệm ở miền Trung, rồi đến Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk). Vùng đất này nhanh chóng trở thành "thủ phủ" cà phê trọng điểm của Việt Nam. Khí hậu và đất bazan màu mỡ tại Tây Nguyên cực kỳ thích hợp cho giống cà phê Robusta phát triển.
Hiện nay, Việt Nam vươn lên trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu cà phê lớn nhất toàn cầu, đặc biệt nổi tiếng với sản lượng và chất lượng cà phê Robusta hảo hạng.
Khí hậu và đất bazan màu mỡ tại Tây Nguyên cực kỳ thích hợp cho giống cà phê Robusta phát triển.
Đối với người trưởng thành, uống cà phê điều độ mang lại nhiều lợi ích. Đầu tiên, chất caffeine trong cafe có thể kích thích hệ thần kinh trung ương, giúp con người duy trì sự tỉnh táo. Đó là lý do tại sao khi mệt mỏi, chúng ta chỉ cần uống một tách cà phê là có thể ngay lập tức tập trung vào công việc hơn.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng cà phê còn có thể làm giảm nguy cơ mắc một số bệnh, đặc biệt là bệnh Parkinson và Alzheimer. Chất polyphenol có trong cà phê có tác dụng chống oxy hóa, giúp chống lại các tổn thương do gốc tự do gây ra.
Ngoài ra, cà phê còn có thể cải thiện chức năng tiêu hóa. Nó thúc đẩy tiết axit dạ dày, giúp tiêu hóa thức ăn.
Một tách cafe có thể mạng lại sự tỉnh táo ngay lập tức.
Dù cà phê có nhiều lợi ích nhưng nếu bị lạm dụng, loại đồ uống này cũng mạng lại nhiều nguy cơ cho sức khỏe. Ảnh hưởng trực tiếp nhất chính là vấn đề giấc ngủ. Caffeine thường lưu lại trong cơ thể từ 6-8 tiếng, nếu uống cà phê vào buổi chiều sẽ dễ dẫn tới tình trạng mất ngủ vào ban đêm. Thiếu ngủ kéo dài sẽ ảnh hưởng đến khả năng miễn dịch, chức năng nhận thức, thậm chí làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim.
Tiếp đến, cà phê có tính gây nghiện. Uống cà phê thường xuyên khiến cơ thể nảy sinh sự lệ thuộc vào caffeine, một khi ngừng uống sẽ xuất hiện các triệu chứng không mong muốn như đau đầu, mệt mỏi.
Đối với một số nhóm người đặc biệt, cần thận trọng với cà phê. Phụ nữ mang thai nạp quá nhiều caffeine có thể làm tăng nguy cơ sảy thai. Cafeine có thể làm tăng huyết áp và khiến các triệu trứng của bệnh loét dạ dày trở nên nghiêm trọng hơn.
Não bộ của trẻ em và thanh thiếu niên vẫn chưa phát triển hoàn thiện. Hệ thần kinh của chúng nhạy cảm hơn với các chất kích thích. Trong khi đó, caffeine có trongcà phê lại là một chất kích thích mạnh. Khả năng tiêu hóa caffeine của trẻ nhỏ chậm hơn người trưởng thành.
Do đó, khi trẻ em dùng cà phê sẽ gây kích thích quá mức với hệ thần kinh, khiến trẻ dễ có cảm giác bồn chồn, lo lắng, căng thẳng, kích động quá mức hoặc khó kiểm soát được cảm xúc của bản thân, có thẻ làm gián đoạn quá trình phát triển não bộ bình thường.
Giấc ngủ vô cùng quan trọng đối với sự trưởng thành của trẻ. Ngủ đủ giấc không chỉ giúp cơ thể phát triển mà còn là quá trình quan trọng để củng cố việc học tập và trí nhớ. Caffeine sẽ làm đảo lộn quy luật giấc ngủ của trẻ, dẫn đến trằn trọc, khó ngủ thiếu ngủ , ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tiết hormone sinh trưởng phát triển thể chất.
Bên cạnh đó, theo chuyên gia, caffeine là một chất lợi tiểu. Nó kích thích đào thải nước tiểu, vô tình mang theo lượng canxi quan trọng ra ngoài cơ thể và làm giảm khả năng hấp thụ khoáng chất. Trong khi đó, trẻ em đang ở giai đoạn tăng trưởng và phát triển nhanh chóng, sự phát triển xương cần đủ chất canxi. Uống cà phê lâu dài có thể ảnh hưởng đến mật độ xương, gieo rắc nguy cơ loãng xương sau này.
Cà phê còn có tác dụng kích thích làm tăng nhịp tim và tăng huyết áp đột ngột, gây nguy hiểm cho hệ tuần hoàn còn non nớt của trẻ. Nếu trẻ nhỏ đã quen với việc dựa vào cà phê để tỉnh táo, khi lớn lên sẽ rất dễ lệ thuộc vào caffeine.
Do đó, trẻ dưới 12 tuổi tuyệt đối không nên sử dụng cà phê, hoặc kỳ sản phẩm nào chứa caffeine.Trẻ từ 12 đến 18 tuổi, cần hạn chế nghiêm ngặt, không tiêu thụ quá 100mg caffeine/ngày (tương đương khoảng một tách nhỏ).
Trẻ dưới 12 tuổi nên tuyệt đối tránh sử dụng cafe.
Các tổ chức y tế lớn như Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) và Mayo Clinic đưa ra khuyến cáo, liều lượng caffeine an toàn cho một người trưởng thành khỏe mạnh thường ở mức tối đa khoảng 400 mg mỗi ngày, tương đương khoảng 3-4 tách cà phê.
Lưu ý là hàm lượng caffeine trong các loại cà phê khác nhau có sự chênh lệch rất lớn. Cà phê phin truyền thống (240ml) thường chứa lượng caffeine khoảng 90 – 130 mg. Cà phê Espresso (30ml) thường chứa lượng caffeine khoảng 60 – 65 mg. Cà phê hòa tan (1 gói) thường chứa lượng caffeine khoảng 60 – 80 mg.
Thời gian uống cà phê tốt nhất là vào buổi sáng và buổi trưa, tránh uống sau 15h để hạn chế tác dụng của nó đối với giấc ngủ.