Tắm nắng 1 tiếng mỗi ngày để ngừa bệnh Alzheimer, 3 năm sau người đàn ông nhận cái kết ngỡ ngàng

Sau khi nghỉ hưu, ông Trương (63 tuổi sống tại Trung Quốc) vô tình đọc được thông tin cho rằng tắm nắng có thể ngăn ngừa chứng sa sút trí tuệ. Vốn lo sợ căn bệnh Alzheimer tàn phá tuổi già, ông quyết định lập cho mình thói quen tắm nắng đều đặn 1 tiếng mỗi ngày.

Hàng ngày cứ sau bữa trưa, ông lại đi bộ quanh khu phố để vừa thư giãn, vừa phơi mình dưới ánh nắng gắt chiếu vào mà không che chắn vùng đầu và mặt.

Rắc rối bắt đầu xuất hiện khi ông Trương phát hiện trên mặt mình nổi lên một khối u nhỏ bằng hạt đậu nành. Cho rằng đó chỉ là nốt mụn thịt lành tính do tuổi tác, lại không đau không ngứa nên ông hoàn toàn phớt lờ. Thế nhưng sau 3 năm duy trì thói quen tắm nắng, khối u trên mặt ông phát triển bất thường, bắt đầu loét rộng và rỉ dịch.

Quá hoảng sợ, ông Trương vội vàng đến bệnh viện kiểm tra. Kết quả sinh thiết khiến ông và gia đình bàng hoàng: Khối u trên mặt chính là ung thư biểu mô tế bào vảy, một dạng ung thư da.

Bác sĩ điều trị giải thích, nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng này chính là thói quen phơi nắng trực tiếp vào buổi trưa liên tục trong thời gian dài mà không có bất kỳ biện pháp bảo vệ nào. Tia cực tím (UV) trong ánh nắng mặt trời chiếu trực tiếp với cường độ cao đã âm thầm phá hủy cấu trúc DNA của tế bào da, gây ra các đột biến gen tích tụ theo thời gian và cuối cùng bùng phát thành ung thư da. Đúng là tắm nắng góp phần giúp ông Trương giữ được sự minh mẫn nhưng lại phải trả cái giá quá đắt. Ông hối hận vì mình đã làm nhưng lại làm sai, "chữa lợn lành thành lợn què".

Tia UV nguy hiểm thế nào?

Tắm nắng vốn mang lại nhiều giá trị, nhưng việc phơi nắng sai cách lại cực kỳ nguy hiểm. Tác hại của tia cực tím không phải là lời cảnh báo mơ hồ mà đã được kiểm chứng qua hàng loạt công trình y khoa uy tín trên thế giới.

Theo Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bức xạ tia cực tím được xếp vào nhóm 1, là nhóm các tác nhân gây ung thư hàng đầu cho con người.

Báo cáo từ Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NCI) cũng chỉ ra rằng, việc tiếp xúc quá mức với tia UVB và UVA trong ánh nắng mặt trời là nguyên nhân chính gây ra tổn thương DNA tích lũy ở tế bào sừng, kích hoạt sự phát triển của ung thư biểu mô tế bào vảy và ung thư biểu mô tế bào đáy. Dữ liệu công bố trên Thư viện Y khoa Quốc gia Hoa Kỳ (PubMed) khẳng định, phơi nắng vào khung giờ cao điểm (từ 10h đến 14h) làm tăng rủi ro đột biến gen p53 trong tế bào da lên gấp nhiều lần, đẩy nhanh tiến trình lão hóa và hình thành ác tính.

Tuy nhiên, các chuyên gia y tế cũng nhấn mạnh rằng không phải ai tắm nắng cũng sẽ gặp phải biến cố ung thư da như trường hợp của ông Trương. Tác hại chỉ xảy ra khi phơi nắng sai thời điểm, cường độ tia UV quá mạnh hoặc không bảo vệ làn da đúng cách.

Lợi ích não bộ và sức khỏe khi tắm nắng đúng chuẩn

Nghiên cứu từ Bệnh viện Hoa Sơn thuộc Đại học Phúc Đan (Trung Quốc) đăng tải trên tạp chí y khoa Anh quốc cho thấy, tiếp xúc với ánh nắng ở mức độ vừa phải giúp giảm đáng kể nguy cơ sa sút trí tuệ. Theo dõi hơn 360.000 người, các nhà khoa học nhận thấy thời lượng phơi nắng tối ưu trung bình là 1,5 tiếng mỗi ngày (2 tiếng vào mùa hè và 1 tiếng vào mùa đông).

Khung giờ tắm nắng lý tưởng nhất là từ 9h đến 11h sáng hoặc từ 15h đến 16h chiều, khi cường độ tia UV đã giảm mạnh. Người lớn tuổi nên tắm nắng khoảng 30 - 60 phút mỗi ngày, tập trung phơi các vùng cơ thể như lưng, lòng bàn tay, cẳng chân và bảo vệ kỹ vùng mặt, mắt bằng mũ rộng vành hoặc kính râm.

Khi tắm nắng, cần để ánh nắng chiếu trực tiếp lên da thay vì qua lớp kính cửa sổ để đảm bảo hiệu quả tổng hợp vitamin D. Sau khi hoàn tất, hãy uống đủ nước và bổ sung trái cây giàu vitamin C để giúp da phục hồi tốt nhất. Đối với những người có làn da quá nhạy cảm, người đang dùng thuốc gây nhạy cảm ánh sáng hoặc có tiền sử huyết áp cao, việc tắm nắng cần được thực hiện cẩn trọng theo tư vấn của bác sĩ chuyên khoa.

Việc tắm nắng đúng cách đem lại hàng loạt lợi ích khác cho cơ thể, nổi bật như:

- Thúc đẩy tổng hợp vitamin D: Bác sĩ Phó Lực, Trưởng khoa Nhi tại Bệnh viện Trung tâm quận Từ Hối (Thượng Hải, Trung Quốc), cho biết 90% lượng vitamin D trong cơ thể được tổng hợp qua da nhờ tác động của ánh nắng. Dưỡng chất này giúp hấp thụ canxi, bảo vệ xương khớp chắc khỏe và hỗ trợ hệ miễn dịch.

- Ổn định tâm trạng và sức khỏe tim mạch: Nghiên cứu quy mô lớn từ Monash University (đăng trên Journal of Affective Disorders) khảo sát hơn 400.000 cho thấy ánh sáng tự nhiên giúp giảm triệu chứng trầm cảm, tăng độ nhạy insulin và giảm mỡ máu triglyceride, từ đó hỗ trợ ngăn ngừa các bệnh lý tim mạch ở mức độ nhất định.

- Cải thiện chất lượng giấc ngủ: Bác sĩ Trịnh Thiên Minh, chuyên gia Khoa Giấc ngủ thuộc Bệnh viện Khang Ninh (Đại học Ninh Ba, Trung Quốc), giải thích ánh nắng mặt trời giúp điều chỉnh nhịp sinh học. Tiếp xúc với ánh sáng ban ngày kích thích não bộ chuyển hóa serotonin thành melatonin vào ban đêm, giúp ngủ ngon và sâu giấc hơn.

- Hỗ trợ kiểm soát bệnh tiểu đường hiệu quả: Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cell Metabolism cho thấy bệnh nhân đái tháo đường tuýp 2 sống trong môi trường nhiều ánh sáng ban ngày sẽ ổn định đường huyết và cải thiện chuyển hóa rõ rệt. Cơ chế này hoạt động nhờ việc đồng bộ hóa đồng hồ sinh học tại mô mỡ và cơ xương, từ đó giúp tăng độ nhạy insulin và giảm lượng đường huyết lúc đói.

Nguồn và ảnh: Aboluowang, Family Doctor