Phát hiện 4 thứ đói đến đâu cũng không được vội ăn: No bụng nhất thời nhưng "hủy hoại" dạ dày, lá lách mãi về sau
Không phải thực phẩm nào cũng phù hợp để "lấp đầy bụng" khi đói. Nếu ăn uống bừa bãi, bạn có thể sẽ phải trả giá đắt về sức khỏe đấy nhé!
Khi bụng đói, dạ dày ở trạng thái rỗng, nồng độ axit dịch vị tương đối cao và lớp chất nhầy bảo vệ niêm mạc rất dễ bị kích thích. Việc đưa nhầm những thực phẩm có tính axit mạnh, chất chát hoặc chất kích thích vào cơ thể lúc này không giúp giải quyết cơn đói bền vững mà còn gây cồn cào, co thắt và rối loạn tiêu hóa.
Theo góc nhìn của cả y học hiện đại lẫn Đông y, duy trì thói quen ăn uống thiếu chọn lọc khi bụng đói sẽ làm suy yếu chức năng dạ dày và tỳ vị theo thời gian. Dưới đây là 4 nhóm thực phẩm bạn nên tránh nạp đầu tiên lúc bụng đang trống rỗng:
1. Trái cây chứa nhiều tannin và axit hữu cơ
Ảnh minh họa
Nhiều người có thói quen ăn hoa quả để lót dạ khi đói vì nghĩ nhóm thực phẩm này nhẹ bụng. Thực tế, các loại quả như hồng, chuối tiêu xanh, sơn tra, dứa hay quả sung lại chứa hàm lượng tannin (chất chát) và axit hữu cơ rất cao. Khi gặp môi trường axit đậm đặc trong dạ dày rỗng, tannin dễ kết tủa cùng chất xơ và protein sót lại, tạo thành khối bã rắn khó tiêu, gọi là sỏi bã thức ăn (phytobezoar).
Một tổng quan lâm sàng công bố trên tạp chí World Journal of Gastrointestinal Endoscopy cho thấy việc tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu tannin, đặc biệt là quả hồng khi bụng đói, là nguyên nhân hàng đầu hình thành khối bã thức ăn gây tắc nghẽn và viêm loét dạ dày. Bên cạnh đó, axit hữu cơ và enzyme tiêu đạm bromelain trong dứa khi tác động trực tiếp lên dạ dày trống sẽ làm tăng nguy cơ xót ruột, viêm niêm mạc. Trong Đông y, nhóm quả vị chua chát mạnh còn gây hại cho tỳ vị, khiến bụng dễ chướng đầy và cơ thể mệt mỏi do kém hấp thu.
2. Đồ ăn cay nóng giàu capsaicin
Các món cay như lẩu cay, mì cay hay gà sốt ớt kích thích vị giác rất mạnh, tạo cảm giác ngon miệng tức thì khi đang đói. Tuy nhiên, lúc dạ dày không có thức ăn làm lớp đệm, hoạt chất capsaicin trong ớt sẽ tác động trực tiếp lên lớp niêm mạc mỏng manh. Sự kích thích đột ngột này làm tăng tiết axit dịch vị, kích hoạt nhu động co bóp mạnh bất thường, từ đó dẫn đến cảm giác nóng rát vùng thượng vị, đau quặn bụng, đầy hơi hoặc buồn nôn.
Ảnh minh họa
Nghiên cứu đăng trên tạp chí Digestive Diseases and Sciences ghi nhận capsaicin kích hoạt thụ thể đau TRPV1 trên niêm mạc đường tiêu hóa, làm tăng cảm giác bỏng rát và nhạy cảm đau ở người có dạ dày yếu hoặc đang bị khó tiêu chức năng. Xét theo quan niệm y học cổ truyền, đồ ăn quá cay nóng sinh nhiệt, dễ làm tổn thương tân dịch và gây rối loạn vận hóa của tỳ vị, khiến người ăn dễ gặp tình trạng tiêu chảy xen kẽ táo bón, lâu ngày làm giảm khả năng hấp thu dưỡng chất.
3. Thực phẩm muối chua
Dưa cải muối, cà muối hay kim chi thường được dùng để chống ngán, nhưng hoàn toàn không phù hợp để ăn lót dạ khi đói. Nhóm thực phẩm lên men này chứa lượng lớn axit lactic cùng hàm lượng muối cao. Khi đi vào dạ dày rỗng, nồng độ axit cao sẽ kích thích niêm mạc tiết dịch vị ồ ạt, gây cảm giác xót ruột, ợ nóng và làm nặng thêm tình trạng viêm dạ dày sẵn có. Việc nạp nhiều muối lúc bụng đói cũng tạo áp lực thẩm thấu lớn lên lớp tế bào lót đường tiêu hóa.
Đáng lưu ý hơn, các thực phẩm muối chua chưa đạt độ chín kỹ có thể chứa hàm lượng nitrit đáng kể. Theo đánh giá của Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), nitrit khi đi vào môi trường axit cao của dạ dày trống rất dễ phản ứng với các amin để tạo thành nitrosamine, nhóm hợp chất làm tăng nguy cơ ung thư dạ dày và thực quản. Vì vậy, bạn chỉ nên ăn thực phẩm muối chua với lượng vừa phải trong hoặc sau bữa ăn chính để bảo vệ hệ tiêu hóa an toàn.
4. Cà phê, trà và đồ uống có gas
Uống một ly cà phê đen, trà đặc hoặc nước ngọt có gas vào buổi sáng lúc chưa ăn gì là thói quen phổ biến của nhiều người bận rộn. Thế nhưng, caffeine cùng các axit hữu cơ trong cà phê có khả năng kích thích tế bào thành dạ dày tiết thêm axit clohydric ngay cả khi không có thức ăn cần tiêu hóa. Điều này dễ gây ợ chua, đau rát dạ dày và làm giãn cơ vòng thực quản dưới, thúc đẩy tình trạng trào ngược dạ dày thực quản.
Ảnh minh họa
Nghiên cứu công bố trên tạp chí Nutrients chỉ ra rằng đồ uống chứa caffeine và thức uống có gas làm tăng áp lực trong lòng dạ dày, đồng thời làm tăng nguy cơ xuất hiện các triệu chứng trào ngược như ợ nóng và trớ axit. Ngoài ra, caffeine nạp lúc bụng đói được hấp thu rất nhanh vào máu, kích thích tuyến thượng thận tăng tiết hormone căng thẳng cortisol, khiến cơ thể dễ bồn chồn, cồn cào và tụt năng lượng sau đó. Theo y học cổ truyền, thói quen này làm suy yếu tỳ vị, gây chán ăn và rối loạn tiêu hóa kéo dài.
Tổng hợp
