Người đàn ông 42 tuổi ăn cà chua mỗi ngày suốt 1 năm, kết quả khám sức khỏe khiến bác sĩ cũng phải ganh tị

"Bác sĩ, tôi rất thích ăn cà chua. Liệu như vậy có ổn không nếu tôi ăn như thế trong một năm?", ông Vệ, một nhân viên văn phòng 42 tuổi, lo lắng hỏi tại một trung tâm khám sức khỏe ở Thâm Quyến (Trung Quốc). Ông làm thêm giờ gần như mỗi ngày, và để tiết kiệm thời gian, bữa tối của ông thường là một bữa ăn đơn giản với 2 hoặc 3 quả cà chua lớn, một thói quen mà ông đã duy trì hơn một năm nay.

"Tôi nghĩ rằng kết quả khám sức khỏe của mình sẽ không tốt do thường xuyên thức khuya và ngồi lâu, nhưng khi có kết quả, bác sĩ điều trị đã sững sờ một lúc rồi không nhịn được cười và nói: Chỉ số mỡ máu, huyết áp và độ đàn hồi mạch máu của tôi tốt hơn nhiều người ở độ tuổi 40. Thật đáng ghen tị". Ông Vệ có vẻ hơi nghi ngờ: "Chỉ vì tôi thích ăn cà chua thôi sao?".

Bác sĩ lắc đầu: "Không chỉ cà chua có thể có lợi cho sức khỏe, mà thói quen của ông quả thực đã giúp ích rất nhiều".

Thực tế, đối với hầu hết người lớn khỏe mạnh, ăn cà chua với lượng vừa phải mỗi ngày có lợi hơn là có hại, nhưng nó không phải là "thần dược". Các nghiên cứu cho thấy cà chua chứa khoảng 2,5-8,0mg lycopene trên 100g, một chất chống oxy hóa tan trong chất béo điển hình. Nói một cách đơn giản, đó là một chất giúp cơ thể "chống lại sự oxy hóa".

Nhiều nghiên cứu dịch tễ học đã chỉ ra rằng những người tiêu thụ nhiều cà chua và các sản phẩm từ cà chua có thể giảm 10-20% nguy cơ mắc các bệnh tim mạch so với những người tiêu thụ ít; lycopene giúp cải thiện lipid máu và đặc biệt hữu ích trong việc giảm quá trình oxy hóa lipoprotein mật độ thấp (cholesterol “xấu”); những người thường xuyên ăn trái cây và rau tươi (bao gồm cả cà chua) có nguy cơ mắc huyết áp cao và tiểu đường loại 2 thấp hơn.

Cà chua cũng chứa:

- Kali giúp kiểm soát huyết áp: lượng kali khuyến nghị hàng ngày cho người lớn là khoảng 2000 mg, và ăn đủ trái cây và rau quả có thể cung cấp phần lớn lượng này;

- Vitamin C: khoảng 20mg trên 100g cà chua, giúp tăng cường hệ miễn dịch và tham gia vào quá trình tổng hợp collagen;

- Chất xơ: giúp thúc đẩy nhu động ruột và cải thiện nhu động ruột.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng chỉ ăn cà chua thôi không thể đảo ngược chứng xơ vữa động mạch nghiêm trọng; ăn nhiều cà chua kết hợp với thức khuya, hút thuốc, ngồi lâu và thích những món ăn có vị đậm sẽ làm giảm đáng kể lợi ích; và những người bị viêm dạ dày nặng hoặc loét dạ dày có thể cảm thấy khó chịu hơn nếu ăn nhiều cà chua sống khi bụng đói.

Với trường hợp của ông Vệ, duy trì chế độ ăn uống nhẹ nhàng và điều độ, đồng thời đều đặn ăn một lượng cà chua vừa phải mỗi ngày trong một năm, cơ thể có thể trải qua những thay đổi sau, đặc biệt là hai thay đổi đầu tiên, đáng chú ý nhất:

1. Các mạch máu đang ở trạng thái "trẻ hơn"

Lycopene được cho là có tác dụng bảo vệ chống lại chứng xơ vữa động mạch giai đoạn đầu bằng cách giảm tổn thương do gốc tự do gây ra cho nội mô mạch máu. Một số nghiên cứu đã phát hiện ra rằng những người tiêu thụ đủ lycopene trong thời gian dài, trung bình, có lớp nội mạc-trung mạc mỏng hơn ở động mạch cảnh, có nghĩa là mạch máu của họ đàn hồi hơn và ít bị tích tụ mảng bám hơn. Điều này giải thích tại sao một số người thích ăn cà chua và có chế độ ăn chủ yếu theo kiểu Địa Trung Hải lại có nguy cơ mắc các bệnh tim mạch thấp hơn đáng kể.

2. Chỉ số mỡ máu và huyết áp ổn định hơn

Một chế độ ăn uống cân bằng kết hợp với lượng cà chua vừa phải có thể giúp duy trì mức triglyceride và cholesterol toàn phần trong phạm vi lý tưởng; và cân bằng lượng natri với kali, từ đó giúp ổn định huyết áp một cách nhẹ nhàng. Các nghiên cứu cho thấy những người tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu kali mỗi ngày có thể giảm nguy cơ đột quỵ khoảng 10-15%, và cà chua là một trong những loại trái cây và rau quả giàu kali đó.

3. Cân nặng và vòng eo có thể "mang lại lợi ích" một cách âm thầm

Cà chua có lượng calo thấp, khoảng 15 kcal trên 100g, và hàm lượng nước hơn 90%. Nếu bạn, giống như ông Vệ, thay thế một số món ăn vặt chiên rán và nhiều gia vị vào đêm khuya bằng cà chua, tổng lượng calo bạn tiêu thụ có thể giảm từ hàng chục đến hàng trăm kcal mỗi ngày; trong vòng một năm, ngay cả khi không cố tình giảm cân, cân nặng và vòng eo của bạn cũng ít có khả năng "tăng lên mất kiểm soát".

Nhiều người nhận thấy rằng sau khi hình thành thói quen ăn nhiều rau và cà chua trong bữa tối, họ có ý thức tốt hơn về "giới hạn" trong khẩu vị của mình và xu hướng ăn quá nhiều giảm đi đáng kể .

4. Làn da và đôi mắt của bạn cũng có thể tiết lộ một phần "diện mạo" của bạn

Chế độ ăn giàu chất chống oxy hóa được cho là có tác dụng bảo vệ da khỏi tác hại của ánh nắng mặt trời và bảo vệ vùng hoàng điểm của mắt; lycopene, cùng với các carotenoid khác có trong trái cây và rau quả, có thể giúp giảm bớt một số căng thẳng oxy hóa do tổn thương do ánh nắng gây ra.

Dĩ nhiên, đây không phải là "sản phẩm thần kỳ làm đẹp", nhưng như một phần của chế độ ăn uống cân bằng, việc cải thiện nhẹ sắc tố da và giảm nhẹ mệt mỏi cho mắt là những kỳ vọng tương đối hợp lý.

Lưu ý để ăn cà chua có lợi cho sức khỏe

Nếu bạn muốn "bồi bổ mạch máu" bằng cà chua, đây là một cách ăn đáng tin cậy hơn. Để đạt được hiệu quả mong muốn, vấn đề không phải là ai ăn nhiều nhất, mà là ai ăn một cách hợp lý và đều đặn nhất.

- Kiểm soát số lượng: Đối với hầu hết người lớn, 200-300g cà chua mỗi ngày là phù hợp, tương đương khoảng 2-3 quả cà chua cỡ trung bình. Người mắc bệnh tiểu đường cần bổ sung cà chua vào tổng lượng carbohydrate nạp vào và tránh ăn cà chua khi uống đồ uống có đường.

- Sự kết hợp giữa thực phẩm sống và chín: Ăn sống giúp giữ lại nhiều vitamin C hơn và thích hợp cho các món salad và món nguội; nấu chín với một ít dầu (như trứng bác với cà chua, sốt cà chua...) sẽ thúc đẩy quá trình giải phóng và hấp thụ lycopene; lý tưởng nhất là kết hợp cả hai phương pháp, thay vì chỉ ăn một phương pháp.

- Tránh ăn quá nhiều khi bụng đói, đặc biệt nếu bạn có dạ dày nhạy cảm: Đối với những người bị viêm dạ dày, loét dạ dày hoặc trào ngược axit nghiêm trọng, ăn nhiều cà chua sống có tính axit cao khi bụng đói có thể làm trầm trọng thêm tình trạng khó chịu ở dạ dày. Tốt hơn hết là nên ăn chúng trong hoặc sau bữa ăn, kết hợp với các thực phẩm chính và protein, điều này sẽ nhẹ nhàng hơn cho dạ dày nói chung.

- Cà chua rất tốt, nhưng các loại rau và trái cây khác cũng rất cần thiết: Dù một loại thực phẩm đơn lẻ có tốt đến đâu, nó cũng không thể thay thế cấu trúc dinh dưỡng tổng thể; ít nhất ba loại rau có màu sắc khác nhau và hai loại trái cây mỗi ngày quan trọng hơn là chỉ tập trung vào "ăn nhiều cà chua".

- Đừng ăn các sản phẩm từ cà chua sai cách: Súp cà chua và món hầm cà chua tự làm tương đối tốt cho sức khỏe; tương cà chua và các gói gia vị cà chua thường chứa nhiều đường, muối và dầu, không phù hợp để sử dụng lâu dài với số lượng lớn như thực phẩm tốt cho sức khỏe.