Ngày càng có nhiều người mắc ung thư? Bác sĩ nói thẳng: Thà ngồi không còn hơn tiếp tục 4 thói quen này

“Mới 55 tuổi, đang khỏe mạnh mà đi nhanh quá.” Câu chuyện về một người đàn ông trong khu phố đột ngột qua đời vì ung thư gan khiến nhiều người bàng hoàng. Ông vốn nổi tiếng chịu khó làm ăn, giao tiếp nhiều, rượu bia không thiếu, hút thuốc đều đặn và thường xuyên thức khuya. Từng phát hiện men gan bất thường trong một lần khám sức khỏe, ông chỉ cười xòa cho qua. Nửa năm sau, bệnh chuyển nặng, được chẩn đoán ung thư gan giai đoạn cuối và không qua khỏi sau vài tháng điều trị.

Tại nhiều phòng khám ung bướu, bác sĩ cho biết những câu chuyện tương tự không hiếm. Điều đáng nói, phần lớn không bắt nguồn từ một “biến cố lớn” mà từ những thói quen xấu lặp đi lặp lại trong nhiều năm. Nhiều người sợ ung thư, nhưng lại vô tình duy trì lối sống khiến cơ thể âm thầm tích tụ nguy cơ.

Có những hành vi, theo các chuyên gia, còn nguy hiểm hơn cả việc ngồi nhiều. Không phải vì ngồi lâu là tốt, mà vì một số thói quen gây hại nhanh và mạnh hơn, thúc đẩy quá trình viêm mạn tính, rối loạn nội tiết và tăng sinh tế bào bất thường.

Thức khuya kéo dài, thiếu ngủ triền miên

Không ít người cho rằng ngủ 5 tiếng mỗi đêm vẫn “ổn”. Tuy nhiên, nhiều nghiên cứu ghi nhận thiếu ngủ kéo dài có liên quan đến tăng nguy cơ một số ung thư như ung thư vú, ung thư tiền liệt tuyến, ung thư đại trực tràng.

Ban đêm là thời gian cơ thể sửa chữa tổn thương và hệ miễn dịch nhận diện, loại bỏ tế bào bất thường. Khi thời gian ngủ bị rút ngắn liên tục, cơ chế này suy giảm. Thức khuya kéo dài còn làm rối loạn nội tiết, tăng viêm mạn tính, thúc đẩy béo phì và kháng insulin, những yếu tố được xem là nền tảng thuận lợi cho ung thư phát triển.

Duy trì giấc ngủ đều đặn khoảng 7 giờ mỗi đêm, ngủ trước 23 giờ, về lâu dài có thể quan trọng hơn cả việc cố gắng vận động thêm vài nghìn bước ban ngày.

Hút thuốc, kể cả “ít thôi”

Từ thuốc lá điếu truyền thống đến thuốc lá điện tử, mối liên hệ với ung thư đã được ghi nhận rõ trong các tài liệu y khoa. Khói thuốc chứa hơn 70 chất được xác định là có khả năng gây ung thư. Ngoài ung thư phổi, thuốc lá còn liên quan đến ung thư miệng, thực quản, bàng quang, tụy và nhiều loại khác.

Quan niệm “hút ít cho vui”, “hút thuốc nhẹ”, “chuyển sang thuốc lá điện tử cho an toàn hơn” không làm mất đi rủi ro. Nicotine gây nghiện vẫn tồn tại, cùng nhiều hợp chất độc hại khác. Không có mức hút thuốc nào được coi là an toàn tuyệt đối. Việc xét nghiệm hiện tại bình thường không đồng nghĩa nguy cơ đã biến mất, mà có thể chỉ là chưa biểu hiện.

Uống rượu bia thường xuyên

Tổ chức Y tế Thế giới cho biết không có mức tiêu thụ rượu bia nào hoàn toàn an toàn đối với nguy cơ ung thư. Cồn khi chuyển hóa trong cơ thể tạo ra acetaldehyde, một chất được xếp vào nhóm có khả năng gây ung thư ở người, có thể gây tổn thương DNA.

Uống rượu thường xuyên làm tăng nguy cơ ung thư gan, khoang miệng, họng, thực quản, đại trực tràng và cả ung thư vú. Tác hại không chỉ nằm ở những lần uống quá chén, mà ở sự tích lũy lâu dài theo năm tháng.

Ăn nhiều đường, nhiều mỡ, cân nặng tăng nhanh

Nhiều bác sĩ ghi nhận không ít bệnh nhân ung thư từng có giai đoạn tăng cân nhanh, vòng eo lớn dần trước khi phát hiện bệnh. Béo phì, đặc biệt là béo bụng, có liên quan đến tăng nguy cơ nhiều loại ung thư như vú, nội mạc tử cung, đại trực tràng, gan và tụy.

Chế độ ăn nhiều thực phẩm chế biến sẵn, thịt đỏ, đồ chiên rán, nước ngọt có đường làm tăng nồng độ insulin và yếu tố tăng trưởng giống insulin trong máu, kích thích tế bào tăng sinh. Đồng thời, tình trạng viêm mạn tính mức độ thấp kéo dài tạo môi trường thuận lợi cho tế bào bất thường phát triển.

Trên thực tế, một người làm việc văn phòng, ít vận động nhưng ăn uống điều độ, không hút thuốc, hạn chế rượu bia và ngủ đủ giấc, thường có nguy cơ ung thư tổng thể thấp hơn người thường xuyên tập thể dục nhưng duy trì nhiều thói quen xấu cùng lúc.

Phòng ngừa ung thư không bắt đầu từ những biện pháp phức tạp hay tốn kém. Các khuyến cáo quốc tế đều nhấn mạnh những thay đổi cơ bản nhưng bền vững: bỏ thuốc lá, hạn chế tối đa rượu bia, ngủ đủ và đúng giờ, duy trì cân nặng hợp lý, ăn nhiều rau quả, ngũ cốc nguyên hạt và đạm lành mạnh.

Không phải ai cũng có thể tập luyện cường độ cao mỗi ngày. Nhưng nếu chưa làm được điều đó, việc cắt giảm thuốc lá, rượu bia, thức khuya và chế độ ăn nhiều đường mỡ đã là bước quan trọng để giảm nguy cơ. Ung thư hiếm khi là “tai họa rơi xuống trong một đêm”, mà thường là kết quả của những lựa chọn lặp lại qua nhiều năm.

Nguồn và ảnh: Sohu