Nếu thường xuyên tỉnh giấc vào 2 thời điểm này mỗi đêm, hãy đi khám sớm: Gan đang "kêu cứu" vì bệnh tật

Giấc ngủ chất lượng là nền tảng giúp cơ thể phục hồi năng lượng và tái tạo tế bào. Tuy nhiên, nếu bạn liên tục giật mình tỉnh giấc vào giữa đêm và rất khó ngủ lại, đừng vội quy kết do mất ngủ thông thường. Theo các chuyên gia y tế, nhịp sinh học của giấc ngủ có mối liên hệ mật thiết với hoạt động chuyển hóa, lọc máu và đào thải độc tố của gan.

Vì sao bệnh gan khiến bạn thường xuyên tỉnh giấc vào ban đêm?

Theo y học hiện đại, ban đêm là giai đoạn gan tăng cường hoạt động chuyển hóa glycogen, xử lý chất dinh dưỡng và lọc bỏ độc tố khỏi hệ tuần hoàn. Khi tế bào gan bị tổn thương do viêm gan, gan nhiễm mỡ hoặc xơ gan, quá trình này bị đình trệ, làm gia tăng gánh nặng cho hệ thần kinh giao cảm và gây gián đoạn giấc ngủ ở 2 thời điểm nhạy cảm sau:

Khung giờ từ 1 giờ đến 3 giờ sáng

Đây là thời điểm gan đạt đỉnh hoạt động trong chu kỳ tuần hoàn ngày đêm. Ở người bệnh gan, quá trình dự trữ và giải phóng glucose bị trục trặc, dễ gây ra tình trạng hạ đường huyết nhẹ lúc nửa đêm. Để bù đắp, tuyến thượng thận phải tiết ra các hormone căng thẳng như cortisol và adrenaline nhằm kích thích gan giải phóng đường.

Chính sự gia tăng đột ngột của các hormone này làm kích thích hệ thần kinh giao cảm, đẩy cơ thể từ trạng thái ngủ sâu sang trạng thái tỉnh táo, kèm theo cảm giác bồn chồn, tim đập nhanh và rất khó chợp mắt lại.

Khung giờ từ 3 giờ đến 5 giờ sáng

Giai đoạn này, gan phải xử lý lượng độc tố cuối cùng trong chu kỳ và phối hợp nhịp nhàng với hệ hô hấp để tái phân phối máu nuôi dưỡng cơ thể. Khi chức năng giải độc của gan kém, các sản phẩm chuyển hóa trung gian như amoniac không được xử lý triệt để sẽ rò rỉ vào hệ tuần hoàn, gây kích thích hệ thần kinh trung ương.

Đồng thời, tình trạng ứ trệ tuần hoàn tại gan làm giảm lượng máu lưu thông lên phổi và não, khiến cơ thể rơi vào trạng thái thiếu hụt oxy nhẹ, buộc người bệnh phải giật mình thức giấc sớm kèm theo cảm giác mệt mỏi, ngột ngạt hoặc hụt hơi.

Theo Hiệp hội Nghiên cứu Bệnh gan Hoa Kỳ (AASLD), tình trạng rối loạn nhịp sinh học giấc ngủ là một trong những biểu hiện lâm sàng sớm ở bệnh nhân mắc bệnh gan mạn tính.

4 dấu hiệu cảnh báo bệnh gan phổ biến cần đi khám ngay

Bên cạnh việc tỉnh giấc bất thường vào ban đêm, nếu nhận thấy cơ thể xuất hiện thêm 4 triệu chứng điển hình dưới đây, bạn nên đến cơ sở y tế để kiểm tra men gan và siêu âm ổ bụng kịp thời:

1. Vàng da và vàng củng mạc mắt

Đây là dấu hiệu đặc trưng nhất của tổn thương gan. Khi gan mất khả năng chuyển hóa bilirubin (một sắc tố mật màu vàng hình thành từ quá trình phân hủy hồng cầu), chất này sẽ tích tụ trong máu và lắng đọng ở mô, khiến lòng trắng mắt và da chuyển sang màu vàng rõ rệt.

2. Nước tiểu sẫm màu như nước trà đặc

Ngay cả khi bạn uống đủ nước mỗi ngày, nước tiểu vẫn có màu vàng sậm hoặc nâu đỏ bất thường. Nguyên nhân là do lượng bilirubin dư thừa trong máu không được gan đào thải qua đường tiêu hóa mà buộc phải bài tiết qua thận.

3. Đau tức âm ỉ vùng hạ sườn phải

Gan nằm ở phía trên bên phải của ổ bụng, ngay dưới xương sườn. Bản thân nhu mô gan không có dây thần kinh cảm giác, nhưng khi gan bị viêm sưng hoặc phì đại sẽ làm căng bao gan (bao Glisson), gây ra cảm giác đau tức, nặng nề hoặc nhói nhẹ vùng hạ sườn phải.

4. Ngứa da kéo dài không rõ nguyên nhân

Khi đường mật trong gan bị tắc nghẽn hoặc chức năng gan suy giảm, muối mật sẽ tích tụ dưới da và kích thích các đầu mút dây thần kinh cảm giác. Người bệnh thường bị ngứa ngáy âm ỉ toàn thân hoặc ở lòng bàn tay, bàn chân, đặc biệt tăng nặng vào ban đêm dù không hề có nốt mẩn đỏ hay dị ứng ngoài da.

Tổng hợp