Đừng tự đẩy tim vào thế khó

Trung tâm Tim mạch - Bệnh viện E (TP Hà Nội) vừa tiếp nhận cấp cứu nam bệnh nhân (50 tuổi, quốc tịch Romania) bị nhồi máu cơ tim cấp. Trước đó, trong lúc chơi pickleball, người này xuất hiện triệu chứng đau ngực, khó thở.

Hồi chuông cảnh báo

Nhận thấy dấu hiệu bất thường, ông được người bạn đưa đi cấp cứu. Khi vừa tới cổng bệnh viện, người bệnh bất ngờ ngã gục, rơi vào tình trạng ngừng tim, nguy kịch. Ngay lập tức, kíp trực Khoa Cấp cứu đã kích hoạt báo động đỏ toàn viện, nhanh chóng triển khai các biện pháp cấp cứu ngừng tuần hoàn, ép tim và khử rung tim liên tục. Sau 2 lần sốc điện, tim người bệnh đập trở lại và dần hồi phục ý thức. Kết quả điện tâm đồ và chụp mạch vành cho thấy người bệnh bị nhồi máu cơ tim cấp. Các bác sĩ Khoa Nội tim mạch quyết định can thiệp cấp cứu, hút huyết khối, tái thông mạch và đặt stent phủ thuốc, kịp thời cứu sống người đàn ông qua nguy cấp.

Tại TP HCM, Bệnh viện Nhân dân Gia Định cũng vừa cứu sống một nam nhân viên văn phòng ngừng tim do viêm cơ tim tối cấp. Đang chơi cầu lông cùng đồng nghiệp, người đàn ông 32 tuổi bất ngờ choáng váng, khó thở, đau ngực dữ dội rồi nhanh chóng mất ý thức. Tại bệnh viện, bệnh nhân được hồi sức rối loạn nhịp thất vừa khẩn trương can thiệp hỗ trợ tuần hoàn bằng V-A ECMO (ôxy hóa máu qua màng ngoài cơ thể). Trong vòng 48 giờ hồi sức chuyên sâu sau ngừng tim, kết hợp kiểm soát thân nhiệt, sử dụng corticosteroid liều cao, bệnh nhân mới qua được "cửa tử". Đáng chú ý, người đàn ông này có lối sống lành mạnh - không hút thuốc, không có tiền sử bệnh tim mạch và thường xuyên chơi thể thao khoảng 2 giờ/ngày.

Trước đó, Bệnh viện E cũng tiếp nhận một nam bệnh nhân 41 tuổi (ở TP Hà Nội) bị ngừng tim, mất ý thức sau khi chơi cầu lông. Ngay sau trận đấu, người này bất ngờ ngã gục, rơi vào hôn mê sâu. Dù được các bác sĩ nỗ lực cứu chữa, hồi sức tích cực song bệnh nhân không qua khỏi. Trước khi xảy ra sự việc, bệnh nhân vẫn sinh hoạt bình thường, không xuất hiện dấu hiệu cảnh báo rõ ràng.

Một trường hợp khác là nam thanh niên 20 tuổi (ngụ TP Hà Nội) đột ngột gục ngã, mất ý thức rồi ngừng tim khi tập gym. Nhân viên phòng gym đã ép tim, gọi cấp cứu 115 đưa bệnh nhân đến bệnh viện. Sau khoảng 15 phút, ê-kíp cấp cứu tiếp tục hồi sức, sốc điện 3 lần giúp tim đập trở lại rồi chuyển bệnh nhân vào Bệnh viện E. Khi nhập viện, bệnh nhân hôn mê sâu, đồng tử giãn, được đặt nội khí quản, thở máy, dùng thuốc an thần và chống phù não. Sau nhiều ngày điều trị, bệnh nhân đã qua cơn nguy kịch, cai máy thở và dần hồi phục tri giác.

Bác sĩ Nguyễn Xuân Đường, Khoa Nội tim mạch người lớn - Trung tâm Tim mạch - Bệnh viện E, cho biết thời gian gần đây ghi nhận nhiều trường hợp đột tử, đột quỵ hoặc chấn thương khi chơi thể thao, trong đó có pickleball. Các môn thể thao có cường độ cao, tốc độ nhanh, thường xuyên đổi hướng đột ngột khiến tim phải làm việc quá mức trong thời gian ngắn. Đây là yếu tố có thể kích hoạt nhồi máu cơ tim ở những người có sẵn yếu tố nguy cơ. Ngừng tim đột ngột liên quan đến hoạt động thể thao có thể xảy ra ở người đã biết mắc bệnh tim mạch hoặc có bệnh lý tim mạch nhưng chưa được phát hiện. Ngoài ra, một số trường hợp không có tiền sử bệnh tim vẫn có thể đột tử do rung thất hoặc chấn thương mạnh vùng ngực khi vận động. "Vì vậy, để phòng ngừa nguy cơ ngừng tim đột ngột, người dân cần khám sức khỏe định kỳ để sàng lọc bệnh tim mạch, xây dựng kế hoạch tập luyện phù hợp với thể trạng, tránh vận động quá sức" - bác sĩ Đường khuyến cáo.

Lắng nghe cơ thể

Theo các bác sĩ, đột tử khi chơi thể thao không phải hiện tượng hiếm gặp và có thể xảy ra ở bất kỳ môn thể thao nào, không riêng pickleball hay cầu lông. Thực tế, tại nhiều bệnh viện luôn tiếp nhận không ít trường hợp như trên. Nguy cơ đột tử khi vận động mạnh gia tăng ở người có bệnh tim mạch tiềm ẩn, người tăng huyết áp không được kiểm soát tốt, đặc biệt là khi tập luyện quá sức hoặc không được thăm khám, đánh giá sức khỏe trước khi chơi thể thao.

Đột tử thường xảy ra nhiều hơn ở các môn thể thao đối kháng hoặc những bộ môn đòi hỏi sức bền, cường độ cao như chạy đường dài, chạy thi đấu. Nguyên nhân có thể do cơ thể hoạt động quá sức, làm tăng tiết adrenaline và hormone căng thẳng cortisol, gây co thắt mạch vành, từ đó làm tăng nguy cơ ngừng tim, đột tử. Ở nhóm tuổi trung niên, đột tử thường liên quan đến các bệnh lý tim mạch tiềm ẩn như cơ tim phì đại, giãn buồng tim, rối loạn dẫn truyền (hội chứng Brugada), tim bẩm sinh hoặc bất thường mạch vành. Đáng lưu ý, các trường hợp do bất thường mạch vành thường diễn biến đột ngột, không có dấu hiệu cảnh báo trước.

ThS-BS Võ Văn Trắng, Khoa Hồi sức tim mạch - Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cảnh báo viêm cơ tim cấp do virus thường gặp vào mùa mưa hoặc khi thời tiết trở lạnh với các triệu chứng ban đầu dễ nhầm với cảm cúm hoặc viêm tiêu hóa, khiến người bệnh, đặc biệt là người trẻ, dễ chủ quan. Ngoài các triệu chứng hô hấp, tiêu hóa, người bệnh còn có thể xuất hiện đau ngực (trên 80%), khó thở (20%-50%), hồi hộp. Một số ít trường hợp diễn tiến viêm cơ tim tối cấp, gây rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp, suy tim nặng và có nguy cơ đột tử nếu không được can thiệp kịp thời.

Theo ThS-BS Nguyễn Thanh Thảo, Khoa Hồi sức tim mạch - Bệnh viện Nhân dân Gia Định, không phải bệnh nhân viêm cơ tim cấp nào cũng may mắn được phát hiện và cấp cứu kịp thời. Với bệnh nhân có tổn thương viêm lan tỏa trên cộng hưởng từ tim, cần được theo dõi sát, tầm soát các đột biến gien liên quan bệnh cơ tim và cân nhắc sinh thiết cơ tim nếu bệnh kéo dài. Người bệnh cũng cần hạn chế gắng sức để giảm nguy cơ rối loạn nhịp tim tái phát và đột tử.

"Thể thao mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe nhưng cần tập luyện đúng cách. Mỗi người nên lựa chọn môn tập phù hợp tuổi và thể trạng. Những người mắc bệnh tim mạch tiềm ẩn, tăng huyết áp chưa kiểm soát hoặc rối loạn điện giải khi tập luyện có nguy cơ cao gặp biến cố sức khỏe. Mất nước, thiếu muối, rối loạn nhịp tim có thể diễn tiến rất nhanh, chỉ trong vài phút đã dẫn đến ngừng tim" - một chuyên gia nhấn mạnh.