Chạy đua với "giờ vàng" cứu người

Trong hồi sức cấp cứu, có một khái niệm được gọi là "giờ vàng" quyết định cơ hội sống, mức độ hồi phục và tương lai của bệnh nhân. Khi "giờ vàng" bị bỏ lỡ, cái giá phải trả không chỉ là những di chứng nặng nề kéo dài suốt đời mà thậm chí lấy đi sinh mạng của con người.

Chắt chiu từng phút để giành sự sống

Đối với những ca đột quỵ, xuất huyết não, mỗi phút trôi qua đều là ranh giới mong manh giữa lằn ranh sinh - tử nên việc đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế can thiệp càng sớm càng tốt để hạn chế thấp nhất rủi ro.

Khoảng 10 giờ hằng ngày, Khoa Cấp cứu Bệnh viện Đa khoa Quốc tế S.I.S Cần Thơ (S.I.S Cần Thơ) gần như không có phút nghỉ. Trên các băng ca, bệnh nhân liên tục được đưa vào, nhiều người trong tình trạng nặng, cần can thiệp khẩn cấp. Không khí khẩn trương bao trùm khắp khu vực cấp cứu.

BSCKII Huỳnh Quốc Sĩ cùng ê-kíp y - bác sĩ liên tục di chuyển giữa các giường bệnh, thăm khám bệnh để nhanh chóng đưa ra chỉ định chuyên môn. "Trung bình mỗi ngày, bệnh viện tiếp nhận hơn 100 ca cấp cứu, trong đó bệnh nhân đột quỵ chiếm khoảng 60-70 ca; nhưng chỉ hơn 20% bệnh nhân đến được bệnh viện trong "giờ vàng". Riêng các ca can thiệp đột quỵ, nhồi máu não trung bình từ 7-8 ca/ngày" - bác sĩ Sĩ cho biết. Bệnh nhân không chỉ đến từ Cần Thơ mà còn từ các tỉnh, thành khắp ĐBSCL, thậm chí có người được chuyển từ TP HCM hoặc miền Trung về.

Thực tế đã có nhiều ca bệnh được cứu sống nhờ chạy đua với thời gian. Điển hình là trường hợp một nữ bệnh nhân 76 tuổi tại Campuchia, được bác sĩ địa phương liên hệ khẩn cấp với Bệnh viện S.I.S Cần Thơ vào tối 9-1.

Qua hội chẩn xuyên biên giới, các bác sĩ xác định bệnh nhân bị xuất huyết não do vỡ túi phình ở vị trí đặc biệt nguy hiểm, nguy cơ tử vong rất cao. Trước tính chất khẩn cấp, TS-BS Trần Chí Cường - Giám đốc Bệnh viện S.I.S Cần Thơ - đã cử ê-kíp chuyên môn hỏa tốc đến cửa khẩu Tịnh Biên (tỉnh An Giang) để tiếp nhận bệnh nhân.

Khi tiếp cận, bệnh nhân đã hôn mê sâu, suy hô hấp, điểm Glasgow (thang điểm đánh giá ý thức của bệnh nhân sau chấn thương não cấp tính) chỉ 6-7, buộc phải đặt ống nội khí quản ngay tại chỗ. Sau khi được chuyển về bệnh viện, TS-BS Trần Chí Cường cùng ê-kíp thần kinh trực tiếp xử lý trong điều kiện nhiều yếu tố nguy cơ chồng chéo. Sau can thiệp, bệnh nhân dần ổn định và đang được theo dõi tích cực tại khoa ICU.

Một trường hợp khác là bệnh nhân N.T.H (62 tuổi, ngụ TP HCM) nhập viện cuối năm 2025 trong tình trạng hôn mê sâu, thở máy, nhồi máu não diện rộng kèm xuất huyết chuyển dạng và nhiều bệnh nền. Ngay trong đêm, ê-kíp bác sĩ đã phẫu thuật mở sọ giải ép để giảm áp lực nội sọ. Sau 10 ngày, bệnh nhân qua cơn nguy kịch, có thể nói chuyện, làm theo y lệnh và bắt đầu tập phục hồi chức năng.

Với các ca đột quỵ, bệnh viện lập tức kích hoạt hệ thống báo động nội viện, kết nối các khoa liên quan để sẵn sàng điều trị trong thời gian ngắn nhất. Toàn bộ quy trình từ chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm cận lâm sàng đến hội chẩn đều được số hóa, hỗ trợ các bác sĩ theo dõi song song, giảm tối đa thời gian chờ đợi cho người bệnh.

Bệnh viện S.I.S Cần Thơ được đầu tư hệ thống thiết bị hiện đại phục vụ chuyên sâu cho cấp cứu và can thiệp đột quỵ như máy CT đa lát cắt, MRI 3 Tesla, hệ thống chụp mạch máu xóa nền DSA thế hệ mới, phòng mổ Hybrid đạt chuẩn quốc tế, hệ thống monitor trung tâm theo dõi bệnh nhân 24/24, hồ sơ bệnh án điện tử, cùng hệ thống hội chẩn trực tuyến trong và ngoài nước.

Phải lắng nghe cơ thể

Theo bác sĩ Sĩ, đột quỵ hay nhồi máu cơ tim có biểu hiện khởi phát đột ngột, nhưng là hậu quả của quá trình bệnh lý kéo dài trước đó. Các yếu tố nguy cơ thường gặp gồm tăng huyết áp không được kiểm soát, đái tháo đường, tăng đường huyết kéo dài, rối loạn mỡ máu… Những bệnh lý này gây tổn thương thành mạch máu, dẫn đến xơ vữa, hẹp hoặc tắc mạch, từ đó gây ra các biến chứng nguy hiểm ở tim và não.

Bác sĩ Sĩ thông tin: "Các bệnh lý nói trên thứ nhất là do yếu tố cơ địa, có thể người bệnh bị huyết áp cao, rối loạn mỡ máu hoặc đái tháo đường; thói quen ăn uống quá mặn làm huyết áp cao, hoặc ăn quá ngọt, ăn uống không điều độ, ăn thức ăn nhanh, nhiều dầu mỡ... Trên hết là do bệnh nhân kém quan tâm tới tình trạng sức khỏe, ít lắng nghe, nhận biết yếu tố bất thường của cơ thể, nhất là những người có bệnh lý nền, để phòng sự cố".

Thời gian gần đây, dư luận đặc biệt quan tâm đến các trường hợp vận động viên, huấn luyện viên thể thao đột tử trong lúc tập luyện hoặc thi đấu. Theo bác sĩ Sĩ, với một số vận động viên - thường có cường độ vận động rất cao - cơ thể tồn tại các rối loạn tiềm ẩn như dị dạng mạch máu não, hẹp động mạch vành… nhưng không biểu hiện khi sinh hoạt bình thường. Chỉ đến khi gắng sức kéo dài, tim và mạch máu hoạt động quá mức, những rối loạn này mới bộc lộ và gây hậu quả nghiêm trọng.

"Vì vậy, những người thường xuyên vận động cường độ cao cần kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt là mạch máu, tim mạch và xét nghiệm mỡ máu để phòng ngừa rủi ro" - bác sĩ Sĩ khuyến cáo.

Đối với đột quỵ, yếu tố quan trọng nhất là thời gian. Các bác sĩ xem dấu hiệu FAST là "kim chỉ nam" giúp cộng đồng nhận biết sớm đột quỵ: Face (liệt mặt), Arms (yếu tay chân), Speech (nói khó, nói méo tiếng), Time (thời gian - phải đưa đến bệnh viện ngay).

Khi xuất hiện một trong các dấu hiệu này, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. "Trong vòng 6 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng, nếu được can thiệp đúng cách, người bệnh có cơ hội phục hồi cao hơn, giảm di chứng và tử vong. Tuy nhiên, không nên chờ đủ 6 giờ mà cần can thiệp càng sớm thì càng tốt" - bác sĩ Sĩ nhấn mạnh.