31 tuổi nhưng đã chạy thận 5 năm, ung thư giai đoạn cuối vì ngày nào cũng ăn 1 món thịt "vạn người mê"

Trong những năm tháng nửa sau tuổi đôi mươi, khi nhiều bạn bè đồng trang lứa đang bận rộn xây dựng sự nghiệp và tổ ấm, anh Trương (Đài Loan, Trung Quốc) lại phải gắn chặt cuộc đời mình với chiếc máy lọc máu suốt hơn 5 năm qua. Bi kịch chưa dừng lại ở đó khi anh tiếp tục nhận hung tin mắc ung thư đại trực tràng giai đoạn cuối.

Khi tìm hiểu thói quen sinh hoạt hàng ngày của bệnh nhân, ngay cả các bác sĩ giàu kinh nghiệm cũng phải bàng hoàng.

Ám ảnh thói quen "nghiện" xúc xích nướng từ thuở nhỏ

Bác sĩ Jiang Shoushan (Đài Loan, Trung Quốc), người trực tiếp theo dõi và điều trị cho bệnh nhân cho biết, anh Trương vốn có thể trạng mũm mĩm từ bé và sức đề kháng khá kém. Nguồn cơn bệnh tật bắt đầu từ niềm đam mê mãnh liệt của anh với các loại thịt chế biến sẵn, đặc biệt là xúc xích nướng.

Từ những năm tháng còn cắp sách đến trường, anh Trương đã là khách quen của các xe bán đồ ăn vặt trước cổng trường. Bao nhiêu tiền tiêu vặt bố mẹ cho đều được anh dồn hết để mua xúc xích nướng. Khi trưởng thành và tự chủ về tài chính, sở thích này càng trở nên mất kiểm soát. Tủ lạnh nhà anh lúc nào cũng chật kín các loại xúc xích, mỗi ngày anh phải ăn ít nhất một cây mới thấy thỏa mãn cơn thèm.

Dù gia đình nhiều lần khuyên ngăn và bản thân anh Trương cũng nhận thức được tác hại của món ăn này, anh vẫn hoàn toàn bất lực trước sự cám dỗ của nó.

Theo hồ sơ bệnh án từ bác sĩ Jiang Shoushan, chức năng thận của anh Trương thực chất đã bắt đầu suy giảm từ năm 20 tuổi nhưng anh chủ quan bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo. Đến cuối năm 25 tuổi, anh phải nhập viện cấp cứu vì suy thận cấp và buộc phải chạy thận nhân tạo định kỳ từ đó đến nay. Cuộc sống phụ thuộc vào máy lọc máu đã khổ sở và tốn kém, anh lại phát hiện mắc ung thư đại trực tràng và bệnh đã di căn sang giai đoạn cuối ở tuổi 31.

Vì sao ăn quá nhiều xúc xích nướng lại tàn phá cả thận lẫn đại tràng?

Phân tích về ca bệnh đáng tiếc này, bác sĩ Jiang Shoushan nhận định chế độ ăn dư thừa thịt chế biến sẵn và thiếu hụt nghiêm trọng rau xanh chính là "thủ phạm" kép hủy hoại cơ thể bệnh nhân:

Gánh nặng quá tải khiến thận suy kiệt

Xúc xích chứa hàm lượng đạm (protein) rất cao, làm gia tăng lượng chất thải chuyển hóa trong máu và bắt thận phải hoạt động hết công suất để đào thải. Nghiêm trọng hơn, món ăn này cực kỳ giàu muối natri và photpho. Trung bình một chiếc xúc xích dài khoảng 15cm đã chiếm tới 21% lượng natri tối đa cơ thể được phép nạp trong một ngày. Việc tiêu thụ natri và photpho liên tục gây tăng huyết áp, làm tổn thương vi mạch cầu thận và dẫn tới suy thận mạn tính không thể phục hồi.

Tạo ra chuỗi phản ứng sinh hóa gây ung thư đại trực tràng

Các nghiên cứu dịch tễ học đã chứng minh tiêu thụ nhiều thịt đỏ và thịt chế biến sẵn làm tăng vọt nguy cơ ung thư đại trực tràng. Nhóm thực phẩm này kích thích độc tố colibactin do vi khuẩn E.coli tiết ra trong đường ruột, đồng thời phá vỡ cân bằng hệ vi sinh và gây viêm nhiễm niêm mạc mạn tính. Lượng đường, chất béo bão hòa và chất bảo quản dày đặc trong xúc xích cũng gây rối loạn chuyển hóa và suy yếu hệ miễn dịch.

Đặc biệt, không chỉ ăn vô tội vạ, ăn thay cả bữa chính trong thời gian dài mà thói quen ăn xúc xích nướng trên than của anh Trương càng làm nhân đôi độc tính

- Phát sinh hợp chất gây biến đổi gen: Khi thịt được nướng trực tiếp trên lửa ở nhiệt độ cao, các phản ứng nhiệt sẽ sinh ra amin dị vòng (HCAs) và hydrocacbon thơm đa vòng (PAH) có khả năng làm tổn thương DNA tế bào.

- Biến đổi chất bảo quản thành chất gây ung thư: Nhà sản xuất thường dùng natri nitrit để giữ màu đỏ hồng bắt mắt và chống ôi thiu cho xúc xích. Khi nướng ở nhiệt độ trên 130 độ C, natri nitrit chuyển hóa thành nitrosamine, là một tác nhân gây ung thư trực tràng cực mạnh. Bên cạnh đó, việc hít phải khói dầu và bụi than trong lúc nướng cũng làm tăng gánh nặng độc tố cho cơ thể.

Ăn bao nhiêu thịt chế biến sẵn mỗi ngày là an toàn?

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp thịt chế biến sẵn (như xúc xích, thịt xông khói, giăm bông, lạp xưởng) vào Nhóm 1, tức là nhóm các tác nhân chắc chắn gây ung thư ở người. Nhóm 1 phản ánh mức độ chắc chắn của bằng chứng khoa học về khả năng gây ung thư, chứ không có nghĩa thịt chế biến sẵn nguy hiểm ngang thuốc lá hay amiăng. Mức độ nguy cơ còn phụ thuộc vào lượng tiêu thụ và mức độ phơi nhiễm.

Theo khuyến nghị từ Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới (WCRF), không có ngưỡng tiêu thụ nào của thịt chế biến sẵn được xem là an toàn tuyệt đối,  nên hạn chế tối đa. Các dữ liệu phân tích cho thấy cứ tiêu thụ thêm 50g thịt chế biến sẵn mỗi ngày sẽ làm tăng nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng lên 18%. Tuy nhiên, phân loại này không đồng nghĩa mọi sản phẩm thịt chế biến đều có mức độ nguy cơ giống nhau.

Theo khuyến nghị của Quỹ Nghiên cứu Ung thư Thế giới (WCRF), người tiêu dùng nên hạn chế tối đa thịt chế biến sẵn, tốt nhất là ăn rất ít hoặc không ăn. Một phân tích được WHO dẫn lại cho thấy, trung bình mỗi 50g thịt chế biến tiêu thụ hằng ngày có liên quan đến mức tăng khoảng 18% nguy cơ tương đối mắc ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, không đồng nghĩa mọi sản phẩm thịt chế biến đều có mức độ nguy cơ giống nhau.

Qua trường hợp của anh Trương, bác sĩ Jiang Shoushan khuyến cáo mọi người nên cắt giảm tối đa thịt chế biến sẵn và ưu tiên các món luộc, hấp ở nhiệt độ thấp thay vì chiên nướng. Trong trường hợp thỉnh thoảng vẫn muốn thưởng thức xúc xích nướng, chuyên gia gợi ý 2 cách giúp ức chế sự hình thành chất gây ung thư nitrosamine:

1. Ăn kèm tỏi tươi trong bữa ăn, hoặc uống một tách trà xanh.

2. Ăn thêm trái cây giàu vitamin C ngay sau khi ăn để trung hòa các gốc tự do có hại.

Nguồn và ảnh: EBC, Sunday More