Virus Nipah có thể lây từ người sang người: 3 hành vi cần tránh ngay lúc này!

Những ngày gần đây, ổ dịch virus Nipah bùng phát tại bang Tây Bengal (Ấn Độ) đang khiến giới y tế toàn cầu đặc biệt lo ngại. Tại Kolkata và các khu vực lân cận đã ghi nhận các ca nhiễm, trong đó có một bệnh nhân nguy kịch với biến chứng viêm não cấp và suy hô hấp. Đáng chú ý hơn, các cơ quan y tế Ấn Độ đã xác nhận tình trạng lây truyền từ người sang người trong bệnh viện, với nhiều nhân viên y tế bị nhiễm sau khi tiếp xúc với ca bệnh đầu tiên.

Virus Nipah hiện được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm tác nhân ưu tiên cao, cùng mức cảnh báo với Ebola và SARS. Tỷ lệ tử vong của bệnh dao động từ 40 đến 75%, trong khi chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và cũng chưa có vaccine phòng bệnh. Trong bối cảnh nguy cơ cao như vậy, dù không sinh sống tại Ấn Độ, người dân ở các quốc gia khác vẫn cần nắm rõ những hành vi cần tránh để giảm thiểu rủi ro cho bản thân và cộng đồng.

Đặc điểm lây lan khiến Nipah đặc biệt nguy hiểm

Theo các tài liệu dịch tễ, virus Nipah lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc gần với dịch tiết đường hô hấp, dịch cơ thể của người bệnh hoặc môi trường bị ô nhiễm. Khả năng lây từ người sang người của virus được đánh giá là đáng lo ngại, nhất là trong môi trường y tế, nơi mật độ tiếp xúc cao và thời gian tiếp xúc kéo dài. Chính điều này khiến ổ dịch tại Ấn Độ trở nên phức tạp hơn so với nhiều đợt bùng phát trước đây.

Ngoài ra, dơi ăn quả (thuộc họ Dơi quạ) là vật chủ tự nhiên của virus Nipah. Virus có thể lây sang người thông qua thực phẩm hoặc môi trường bị nhiễm nước bọt, nước tiểu của dơi hoặc động vật trung gian như lợn. Trong nhiều đợt dịch trước, nguyên nhân khởi phát thường liên quan đến việc uống nước nhựa chà là tươi (raw date palm sap) bị dơi làm ô nhiễm hoặc ăn trái cây chưa được rửa sạch.

Hiện tại, Ấn Độ đã cách ly tại nhà gần 100 người tiếp xúc gần, đồng thời đặt các huyện như Malda trong tình trạng cảnh giác cao. Tuy nhiên, nguy cơ lây lan vẫn chưa được loại trừ hoàn toàn.

Ba nhóm hành vi cần đặc biệt tránh

Dựa trên khuyến cáo của WHO, Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC) Hoa Kỳ và các hướng dẫn phòng dịch của Ấn Độ, việc phòng tránh virus Nipah ở giai đoạn hiện nay cần tập trung vào ba trụ cột: di chuyển - ăn uống - tiếp xúc cá nhân.

- Về đi lại và du lịch: Người dân được khuyến cáo không đến các khu vực đang có dịch nếu không thực sự cần thiết. Những người trở về từ vùng dịch cần tuân thủ kiểm dịch y tế tại cửa khẩu. Nếu trong quá trình di chuyển xuất hiện các triệu chứng như sốt, đau đầu, ho, khó thở, nôn ói, cần chủ động khai báo y tế ngay. Sau khi nhập cảnh, nếu trong thời gian ủ bệnh vẫn xuất hiện các biểu hiện bất thường, phải đeo khẩu trang và đến cơ sở y tế, đồng thời chủ động thông báo lịch sử đi lại và tiếp xúc, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc.

- Về an toàn thực phẩm: Tính chất bệnh lây từ động vật sang người khiến thực phẩm trở thành một mắt xích quan trọng trong chuỗi lây nhiễm. Người dân cần tránh hoàn toàn các loại thực phẩm ăn sống, đặc biệt là nước ép, nước trái cây tươi không rõ nguồn gốc, nhất là ở các quầy hàng ven đường. Trái cây phải được rửa sạch, gọt vỏ; thực phẩm cần được nấu chín kỹ; nước uống phải đảm bảo an toàn, đã đun sôi hoặc xử lý đạt chuẩn.

- Về tiếp xúc cá nhân: Virus Nipah đã được chứng minh có thể lây qua giọt bắn và dịch cơ thể. Tại những nơi công cộng như sân bay, bệnh viện, phương tiện giao thông công cộng, việc đeo khẩu trang có khả năng lọc cao được khuyến cáo, vì khẩu trang y tế thông thường có thể không đủ hiệu quả trong môi trường nguy cơ cao. Đồng thời, cần hạn chế chạm tay vào mắt, mũi, miệng và giữ khoảng cách với người có triệu chứng sốt, rối loạn ý thức hoặc nghi ngờ viêm não.

Trong giai đoạn này, cách ứng phó hiệu quả nhất không phải là hoảng sợ, mà là chủ động phòng vệ cá nhân, tuân thủ khuyến cáo y tế, không tin đồn thất thiệt và theo dõi thông tin chính thức từ cơ quan y tế. Virus Nipah nguy hiểm, nhưng rủi ro sẽ giảm đáng kể nếu mỗi người đều giữ được sự tỉnh táo và thói quen phòng dịch đúng cách.

Nguồn và ảnh: QQ