Vì sao nhiều quý ông cao to, sinh lí mạnh vẫn đối mặt nguy cơ khó có con?

Xung quanh sự nhầm lẫn này, bác sĩ,ThS. Lê Đức Phúc – Khoa Nam học, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã có những chia sẻ thẳng thắn.

Thưa bác sĩ, nhiều nam giới vẫn tin rằng chỉ cần “phong độ” trong chuyện chăn gối thì khả năng có con là điều hiển nhiên. Quan điểm này có chính xác không?

Bác sĩ, ThS. Lê Đức Phúc: Đây là một nhầm lẫn rất phổ biến và cũng khá tai hại. Khả năng tình dục và khả năng sinh sản là hai quá trình hoàn toàn khác nhau trong cơ thể nam giới. “Phong độ” mà nam giới thường nhắc tới chủ yếu liên quan đến hormone testosterone, hệ thần kinh và mạch máu, quyết định ham muốn, khả năng cương cứng hay thời gian quan hệ. Trong khi đó, khả năng sinh sản lại phụ thuộc vào quá trình sản xuất tinh trùng trong tinh hoàn. Có không ít trường hợp nam giới vẫn sinh hoạt tình dục bình thường, thậm chí rất sung mãn, nhưng lại không có tinh trùng hoặc tinh trùng rất yếu.

Thực tế tại các cơ sở nam khoa, tình trạng này có phổ biến không, thưa bác sĩ?

Bác sĩ, ThS. Lê Đức Phúc: Tại phòng khám, chúng tôi gặp không ít bệnh nhân có vẻ ngoài khỏe mạnh, thể hình vạm vỡ, đời sống tình dục hoàn toàn bình thường nhưng khi đi kiểm tra thì phát hiện vô tinh hoặc tinh trùng suy giảm nghiêm trọng. Chính sự đánh đồng giữa “phong độ” và “khả năng sinh sản” khiến nhiều người chủ quan, chỉ đi khám khi đã chậm trễ, khi vợ chồng hiếm muộn kéo dài.

Có những dấu hiệu nào có thể giúp nam giới nhận biết sớm vấn đề về sinh sản, thay vì chỉ nhìn vào biểu hiện bên ngoài?

Bác sĩ, ThS. Lê Đức Phúc: Điều đáng nói là nhiều dấu hiệu có thể “đánh lừa” thị giác. Ví dụ, một số người vẫn xuất tinh bình thường, tinh dịch trông có vẻ đầy đủ nhưng bên trong lại không có tinh trùng, gọi là vô tinh bế tắc. Tuy nhiên, nam giới có thể chú ý một số yếu tố như kích thước tinh hoàn. Nếu tinh hoàn nhỏ, mềm thì có thể là dấu hiệu chức năng sinh tinh kém. Ngoài ra, giãn tĩnh mạch thừng tinh cũng là nguyên nhân rất thường gặp, với biểu hiện cảm giác nặng, đau tức vùng bìu hoặc sờ thấy các búi tĩnh mạch giãn. Bên cạnh đó, tiền sử bệnh lí như quai bị gây viêm tinh hoàn, tinh hoàn lạc chỗ hay từng phẫu thuật vùng bẹn bìu cũng có thể ảnh hưởng lâu dài đến khả năng sinh sản.

Vì sao nhiều trường hợp vô sinh nam lại phát hiện muộn, thưa bác sĩ?

Bác sĩ, ThS. Lê Đức Phúc: Khác với nhiều bệnh lí có biểu hiện rõ ràng, vô sinh nam thường diễn tiến âm thầm. Một người đàn ông có thể sống hàng chục năm với vẻ ngoài hoàn toàn khỏe mạnh mà không biết mình có vấn đề về tinh trùng. Chỉ đến khi lập gia đình, mong con mà không có kết quả, họ mới đi kiểm tra. Ngoài ra, một số người còn lạm dụng thuốc tăng cường sinh lí hoặc steroid để tăng cơ. Những chất này có thể tạo cảm giác “khỏe” tức thời nhưng lại ức chế quá trình sản xuất tinh trùng, thậm chí gây vô sinh thực sự.

Vậy làm thế nào để đánh giá chính xác khả năng sinh sản của nam giới?

Bác sĩ, ThS. Lê Đức Phúc: Cách đơn giản, nhanh chóng và chính xác nhất là làm xét nghiệm tinh dịch đồ. Đây là xét nghiệm cơ bản giúp đánh giá số lượng, chất lượng và khả năng di động của tinh trùng. Nếu kết quả không có tinh trùng, chúng tôi sẽ tiến hành thêm các xét nghiệm chuyên sâu như nội tiết để đánh giá trục điều hòa từ não đến tinh hoàn, siêu âm để phát hiện tắc nghẽn đường dẫn tinh, hoặc xét nghiệm di truyền để tìm các bất thường nhiễm sắc thể.

Với những trường hợp vô tinh, liệu nam giới còn cơ hội làm cha hay không?

Bác sĩ, ThS. Lê Đức Phúc: Hiện nay, vô sinh nam không còn là “án tử” như trước đây. Nhờ các tiến bộ của y học, đặc biệt là các kĩ thuật vi phẫu như Micro-TESE, chúng tôi có thể tìm kiếm những tinh trùng còn sót lại trong tinh hoàn để hỗ trợ sinh sản. Điều này giúp nhiều người vẫn có cơ hội làm cha bằng chính huyết thống của mình.

Bác sĩ có khuyến cáo gì đối với nam giới, đặc biệt là người trẻ, để bảo vệ sức khỏe sinh sản?

Bác sĩ, ThS. Lê Đức Phúc: Nam giới nên chủ động khám sức khỏe tiền hôn nhân thay vì đợi đến khi hiếm muộn mới đi kiểm tra. Bên cạnh đó, cần duy trì lối sống lành mạnh, hạn chế rượu bia, thuốc lá, tránh môi trường nhiệt độ cao như xông hơi thường xuyên hoặc mặc quần quá chật. Đặc biệt, tuyệt đối không tự ý sử dụng các loại thuốc hormone, thuốc tăng cơ hay sản phẩm hỗ trợ sinh lí không rõ nguồn gốc. Quan trọng hơn, nếu hai vợ chồng đã chung sống trên một năm mà chưa có con, hoặc 6 tháng với phụ nữ trên 35 tuổi, thì nên đi khám sớm để được tư vấn và can thiệp kịp thời.

Cảm ơn bác sĩ!