Vì sao càng hút thuốc, đàn ông càng cô đơn?

Rất nhiều đàn ông tìm đến khói thuốc như một phương thuốc cứu rỗi tâm hồn để khỏa lấp khoảng trống cô đơn và giải tỏa những áp lực công việc đè nặng trên vai. Trong suy nghĩ của đa số phái mạnh, châm một điếu thuốc nơi góc ban công hay quán xá là khoảng nghỉ ngắn hiếm hoi để tự vỗ về bản thân, hoặc là một cái cớ xã giao tuyệt vời để bắt chuyện, mở lời với những người xung quanh.

Họ tự tin tin rằng khói thuốc giúp họ trông lịch lẫm hơn, bớt trơ trọi và dễ dàng kết nối hơn với bạn bè, đồng nghiệp. Tuy nhiên, một công trình nghiên cứu quy mô lớn vừa được công bố tại châu Âu đã giội một gáo nước lạnh vào niềm tin này: Thói quen hút thuốc không hề giúp phái mạnh chữa lành sự cô độc, mà trái lại, nó chính là ngòi nổ âm thầm đẩy họ vào bi kịch cô lập xã hội.

Khói thuốc và nỗi cô đơn ở nam giới

Góc nhìn mới mang tính bước ngoặt này xuất phát từ công trình nghiên cứu do Tiến sĩ Keir Philip, giảng viên lâm sàng về y học hô hấp tại Viện Tim và Phổi Quốc gia thuộc Đại học Imperial College London (Anh), trình bày tại Đại hội Hội Hô hấp châu Âu (ERS) tổ chức ở Barcelona (Tây Ban Nha, châu Âu).

Nhóm nghiên cứu đã phân tích bộ dữ liệu khổng lồ từ Khảo sát Sức khỏe, Lão hóa và Hưu trí tại châu Âu (SHARE) trên 51.532 người tham gia tại 15 quốc gia châu Âu và Israel. Độ tuổi trung bình của những người tham gia là 67 tuổi, trong đó có 22% số người đang giữ thói quen hút thuốc vào thời điểm bắt đầu nghiên cứu. Các nhà khoa học đã ứng dụng thang đo cô đơn UCLA tiêu chuẩn gồm 3 tiêu chí cốt lõi nhằm đánh giá chính xác tần suất một người cảm thấy thiếu bạn đồng hành, bị bỏ rơi hay bị tách biệt khỏi cộng đồng xung quanh.

Kết quả phân tích cho thấy những người hút thuốc ghi nhận điểm số cô đơn cao hơn rõ rệt so với nhóm nói không với thuốc lá ngay tại thời điểm bắt đầu. Đáng kinh ngạc hơn, khi các nhà nghiên cứu tiến hành khảo sát lại sau 2 năm theo dõi, nhóm hút thuốc từ đầu nghiên cứu có mức độ gia tăng cảm giác cô đơn vượt trội so với nhóm không hút.

Tiến sĩ Philip nhấn mạnh rằng mối liên hệ này vẫn hoàn toàn đúng kể cả khi đã kiểm soát và loại trừ toàn bộ các yếu tố gây nhiễu như tuổi tác, giới tính, đặc điểm nhân khẩu học cũng như mức độ cô đơn ban đầu. Việc ghi nhận xu hướng tương tự trên một phạm vi địa lý rộng lớn củng cố chắc chắn bằng chứng về mối liên hệ tàn phá giữa thuốc lá và sức khỏe tâm lý xã hội của con người.

Vì sao càng hút thuốc lá càng cô đơn?

Từ kết quả nghiên cứu trên, các chuyên gia y khoa và tâm lý học đã đưa ra những phân tích sâu sắc để làm rõ 3 cơ chế thực tế giải thích vì sao khói thuốc lại âm thầm cô lập đàn ông:

1. Cú lừa hóa sinh của Dopamine

Khi rít một hơi thuốc, Nicotine lập tức chạy lên não chỉ trong vài giây, kích thích xả ra một lượng lớn Dopamine. Bạn sẽ thấy bớt căng thẳng và bớt trơ trọi ngay tức thì. Nhưng khi điếu thuốc tàn, nồng độ Dopamine tụt dốc không phanh xuống mức thấp hơn cả lúc chưa hút. Sự hụt hẫng này khiến não bộ rơi vào trạng thái bồn chồn, lo âu và cảm giác trống rỗng lại dội về mạnh mẽ hơn. Đàn ông rơi vào vòng lặp: Càng cô đơn càng hút, nhưng sau điếu thuốc lại càng thấy trần trụi và cô độc hơn.

2. Sự đẩy lùi tự nhiên của xã hội

Chuẩn mực sống hiện đại ngày càng khắt khe với khói thuốc. Các quy định cấm hút thuốc ở nơi công cộng, quán cà phê hay trong nhà vô tình biến người hút thuốc thành kẻ ngoài lề. Bạn buộc phải rời khỏi cuộc vui, tách khỏi đám đông để tìm góc tối hay hành lang hút thuốc một mình. Hành động rút lui lặp đi lặp lại này vô tình dựng lên một bức tường khoảng cách, làm mất đi các cơ hội giao tiếp tự nhiên.

3. Thể trạng đi xuống làm thu hẹp thế giới

Hút thuốc làm suy giảm dung tích phổi, giảm sức bền tim mạch và khiến cơ thể nhanh mệt mỏi. Khi thể lực xuống cấp, đàn ông ít còn năng lượng để tham gia các hoạt động thể thao, du lịch hay hội họp ngoài trời cùng bạn bè. Sự suy giảm vận động khiến họ dần thu mình trong không gian hẹp, ít giao tiếp và trở nên cô lập theo thời gian.

Chiến lược từng bước để cai thuốc hoặc giảm thiểu tác hại sức khỏe

Giáo sư Des Cox từ Đại học College Dublin (Ireland) nhận định rằng hệ lụy của thuốc lá vượt xa khỏi phạm vi tâm lý, nó tấn công toàn diện vào sức khỏe thể chất phái mạnh qua hàng loạt tác động nối tiếp.

Khói thuốc tàn phá phế quản và gây viêm phổi mạn tính, làm tăng nguy cơ ung thư vòm họng, ung thư phổi và ung thư thực quản. Gây xơ vữa động mạch dẫn đến đột quỵ và biến chứng tim mạch, làm suy giảm nghiêm trọng lượng Testosterone tự nhiên dẫn đến rối loạn cương dương và giảm chất lượng tinh trùng. Nó làm xơ cứng các mô mạch máu khiến da mau lão hóa và sạm đi, gây ố vàng răng, hôi miệng và làm suy giảm vị giác lẫn thính giác. Đồng thời gây tổn hại tế bào gan và cản trở quá trình chuyển hóa dưỡng chất tự nhiên của cơ thể.

Để ngừng lấy khói thuốc làm lá chắn cho nỗi cô đơn, đàn ông cần một chiến lược kéo bản thân quay lại với các kết nối thực tế. Nếu chưa thể bỏ ngay lập tức, bạn vẫn có thể từng bước giảm thiểu tác hại và chủ động làm chủ lại cuộc sống:

- Tìm kiếm nguồn vui thay thế để bớt phụ thuộc khói thuốc: Mỗi khi cảm thấy lạc lỏng hay thèm thuốc, hãy uống một ly nước đá, nhai kẹo cao su hoặc thực hiện vài nhịp chống đẩy. Việc vận động giúp não tiết Dopamine tự nhiên, xoa dịu thần kinh mà không cần tự cô lập mình sau làn khói.

- Tự giảm lượng hút và dùng sản phẩm hỗ trợ: Nếu chưa thể cai hẳn, hãy chủ động giảm số lượng điếu hút mỗi ngày. Sử dụng thêm kẹo nhai hoặc miếng dán Nicotine hạ liều giúp bạn nạp Nicotine sạch, hạn chế bớt các độc tố như chì hay tar và giảm bớt cơn thèm thuốc khi ở gần người khác.

- Gỡ bỏ bức tường khoảng cách: Đừng tự đẩy mình ra góc tối mỗi khi thèm thuốc. Hãy tập thói quen tham gia trọn vẹn vào các cuộc trò chuyện, thay việc châm thuốc bằng một ly nước ấm hay trà nóng để giữ mình luôn hiện diện cùng bạn bè.

- Phục hồi thể trạng để chủ động kết nối: Bổ sung Vitamin C, Kẽm và tăng cường tập tạ kháng lực. Khi thể lực phục hồi và Testosterone gia tăng, bạn sẽ thấy cơ thể giàu năng lượng hơn, tự tin tham gia các hoạt động thể thao, du lịch và chủ động mở lòng trong các mối quan hệ thực tế.