Trời lạnh mà bỏ qua loại rau này là rất phí: “Vua rau mùa đông” giúp xua cảm lạnh, bảo vệ dạ dày

Khi thời tiết chuyển lạnh, cơ thể con người dễ suy giảm sức đề kháng, hệ tiêu hóa hoạt động kém hơn, nguy cơ cảm cúm và rối loạn dạ dày cũng tăng cao. Trong bối cảnh đó, khoai môn – một loại củ quen thuộc, giá rẻ và dễ mua - đang được nhiều chuyên gia dinh dưỡng đánh giá là “vua rau mùa đông” nhờ khả năng làm ấm cơ thể, tăng cường miễn dịch và bảo vệ đường tiêu hóa.

Khoai môn thường xuất hiện nhiều vào cuối thu, đầu đông. Củ khoai có lớp vỏ nâu xù xì, ruột trắng ngà hoặc tím nhạt, khi nấu chín có mùi thơm đặc trưng, bùi béo và dễ ăn. Tuy nhiên, vì quá quen thuộc, khoai môn thường bị xếp vào nhóm “ăn cho no” mà ít người biết rằng đây là một trong những loại củ có giá trị dinh dưỡng cao bậc nhất mùa lạnh.

Theo các nghiên cứu dinh dưỡng, khoai môn giàu tinh bột phức, chất xơ hòa tan, vitamin nhóm B, vitamin E, kali, magie và đặc biệt là các hợp chất polyphenol có tác dụng chống oxy hóa. Chính sự kết hợp này giúp khoai môn vừa cung cấp năng lượng ổn định, vừa hỗ trợ tiêu hóa và tăng sức đề kháng.

Trong Đông y, khoai môn có tính ấm, vị ngọt, quy vào kinh tỳ và vị. Việc ăn khoai môn vào mùa đông giúp bổ khí huyết, làm ấm cơ thể từ bên trong, rất phù hợp với người dễ lạnh tay chân, hay mệt mỏi khi trời rét.

Theo PGS.TS Nguyễn Thị Lâm, nguyên Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, khoai môn là nguồn tinh bột lành mạnh, không gây tăng đường huyết nhanh. Khi ăn vào mùa lạnh, khoai môn giúp cung cấp năng lượng ổn định, hạn chế tình trạng mệt mỏi, đồng thời hỗ trợ hệ miễn dịch nhờ hàm lượng chất xơ và vi chất phong phú.

Đặc biệt, khoai môn chứa nhiều chất xơ hòa tan giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột - yếu tố quan trọng trong việc nâng cao sức đề kháng và phòng ngừa cảm cúm mùa đông.

Một trong những lợi ích nổi bật nhất của khoai môn là khả năng “chiều chuộng” dạ dày. Lượng chất nhầy tự nhiên trong khoai môn khi nấu chín sẽ tạo thành lớp màng bảo vệ niêm mạc dạ dày, giúp giảm kích ứng và hạn chế axit dư thừa.

Theo chuyên gia dinh dưỡng Trần Lan Phương (Hà Nội): “Khoai môn rất phù hợp với người hay bị đau dạ dày, viêm loét nhẹ hoặc tiêu hóa kém vào mùa lạnh. Tuy nhiên, cần nấu chín kỹ vì khoai môn sống có thể gây ngứa và khó tiêu.”

Ngoài ra, khoai môn còn giúp giảm táo bón - vấn đề phổ biến vào mùa đông khi nhiều người uống ít nước và ăn ít rau xanh.

Bên cạnh đó, Khoai môn chứa lượng kali dồi dào, giúp điều hòa huyết áp và hỗ trợ hoạt động tim mạch. Đồng thời, tinh bột trong khoai môn thuộc nhóm tinh bột kháng, giúp tạo cảm giác no lâu, hạn chế ăn vặt - rất phù hợp với người muốn kiểm soát cân nặng trong dịp cuối năm.

So với khoai tây, khoai môn có chỉ số đường huyết thấp hơn nếu được chế biến đúng cách, vì vậy người mắc tiểu đường vẫn có thể ăn với lượng vừa phải.

 Đối tượng nên hạn chế ăn khoai môn

Tuy rằng tác dụng của khoai môn rất tốt nhưng nếu dùng sai cách, sai đối tượng vẫn có thể dẫn đến tác dụng phụ, đặc biệt là người đang có bệnh lý. Sau đây là một số đối tượng không nên ăn khoai môn thường xuyên.

Người có đờm: Vì khoai môn có thành phần nhiều nước và tính chất đặc biệt nên khi ăn khoai môn có thể làm cơ thể sản sinh nhiều đờm hơn.

Người bị dị ứng khoai môn: Nếu bạn có tiền sử dị ứng các loại khoai khác như khoai sọ, khoai lang... thì cần cảnh giác khi ăn khoai môn. Ngoài ra những người đang bị chàm, mề đay, hen suyễn... cũng không nên thêm khoai môn vào chế độ ăn vì khoai môn có thể gây ngứa và kích thích triệu chứng mẩn ngứa, tấy đỏ... khi bị dị ứng nặng hơn.

Người bị tiểu đường: Bệnh này cần kiểm soát lượng carbohydrate nên nếu ăn quá nhiều khoai môn sẽ khiến đường trong máu mất kiểm soát dẫn đến biến chứng nghiêm trọng.

Khoai môn dễ chế biến và có thể kết hợp với nhiều nguyên liệu khác nhau. Một số món ăn vừa ngon vừa tốt cho sức khỏe trong mùa đông có thể kể đến:

- Canh khoai môn nấu xương hoặc sườn non: Món canh ấm nóng, bổ dưỡng, rất phù hợp cho bữa cơm gia đình ngày lạnh.

- Khoai môn hầm gà hoặc vịt: Giúp bồi bổ cơ thể, đặc biệt tốt cho người mới ốm dậy.

- Khoai môn hấp hoặc nướng: Giữ trọn hương vị và dưỡng chất, phù hợp cho người ăn kiêng.

- Cháo khoai môn: Dễ tiêu hóa, thích hợp cho người già, trẻ nhỏ hoặc người đau dạ dày.

- Khoai môn kho tiêu hoặc kho nước dừa: Món chay đậm đà, giàu năng lượng nhưng không gây ngán.

Lưu ý khi ăn khoai môn

Dù tốt cho sức khỏe, khoai môn vẫn cần được sử dụng đúng cách. Tuyệt đối không ăn khoai môn sống vì có thể gây ngứa miệng, rát họng. Người có cơ địa dị ứng nên thử lượng nhỏ trước. Ngoài ra, không nên ăn quá nhiều trong một bữa để tránh đầy bụng.