Tin thuốc 'lành tính', người phụ nữ rơi vào nguy kịch vì bệnh hiếm

Các bác sĩ xác định đây là trường hợp mắc ban xuất huyết giảm tiểu cầu huyết khối (TTP) - bệnh lí hiếm gặp nhưng có thể gây tử vong nếu không được điều trị kịp thời.

Ngày 20/1, Khoa Hồi sức tích cực Thần kinh, Viện Thần kinh (Bệnh viện Bạch Mai) tiếp nhận bệnh nhân Lò Thị T., 40 tuổi, trong tình trạng nặng. Theo người nhà, trước đó bệnh nhân hoàn toàn khỏe mạnh nhưng đã tự ý sử dụng một loại thuốc nam được truyền miệng trong khoảng hai tháng.

Ban đầu, chị T. chỉ cảm thấy mệt mỏi nhẹ nên không đi khám. Tuy nhiên, các triệu chứng sau đó xuất hiện dồn dập và nghiêm trọng hơn: lú lẫn, da xanh xao, tiểu ít, trên cơ thể có nhiều vết bầm tím bất thường. Khi nhập viện, kết quả xét nghiệm cho thấy huyết sắc tố giảm sâu chỉ còn 53 g/L, trong khi mức bình thường ở phụ nữ dao động 120 -150 g/L, biểu hiện thiếu máu nặng. Số lượng tiểu cầu tụt xuống còn 7 G/L, thấp hơn rất nhiều so với ngưỡng bình thường 150 -450 G/L, làm tăng nguy cơ xuất huyết. Chức năng thận cũng suy giảm, mức lọc cầu thận chỉ còn 52 mL/phút, trong khi người khỏe mạnh thường đạt 90-120 mL/phút.

Sau hai ngày hồi sức tích cực và thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu, các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân mắc ban xuất huyết giảm tiểu cầu huyết khối. Trường hợp này được nghi ngờ khởi phát liên quan đến việc sử dụng thuốc nam không rõ thành phần.

Theo các chuyên gia, TTP là bệnh lí rối loạn đông máu hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm. Trong cơ thể bình thường, enzym ADAMTS13 có vai trò kiểm soát quá trình đông máu bằng cách phân cắt các yếu tố đông máu kích thước lớn. Khi enzym này bị thiếu hụt hoặc bị ức chế, các cục máu đông nhỏ sẽ hình thành lan tỏa trong lòng mạch, gây tắc nghẽn mạch máu tại não, thận, tim và nhiều cơ quan khác. Hậu quả là người bệnh có thể rơi vào suy đa cơ quan nếu không được xử trí kịp thời.

Bệnh có thể khởi phát sau nhiễm trùng, ở người có bệnh lí nền, trong thai kì hoặc liên quan đến một số thuốc, thảo dược không rõ nguồn gốc. Trên lâm sàng, TTP thường được nhận diện qua các biểu hiện điển hình như rối loạn ý thức từ chóng mặt, lú lẫn đến hôn mê; sốt không rõ nguyên nhân; thiếu máu tan máu khiến người bệnh xanh xao, mệt nhiều; giảm tiểu cầu gây bầm tím, chảy máu bất thường; và suy thận với biểu hiện tiểu ít, phù. Nếu không điều trị, tỉ lệ tử vong có thể lên tới 90%. Tuy nhiên, khi được phát hiện sớm và điều trị đúng phác đồ, tỷ lệ này giảm xuống còn khoảng 10-15%.

Ngay sau khi xác định chẩn đoán, bệnh nhân được chỉ định trao đổi huyết tương - phương pháp lọc máu ngoài cơ thể nhằm loại bỏ huyết tương chứa kháng thể bất thường và thay thế bằng huyết tương lành. Sau hai lần thực hiện, số lượng tiểu cầu của bệnh nhân tăng nhanh từ 7 G/L lên 176 G/L, ý thức cải thiện rõ rệt, chức năng thận dần hồi phục. Sau 10 ngày điều trị và theo dõi sát, bệnh nhân đủ điều kiện xuất viện.

Các bác sĩ cũng lưu ý, trong điều trị TTP, việc truyền tiểu cầu không được khuyến cáo thường quy, trừ khi người bệnh có xuất huyết đe dọa tính mạng, bởi can thiệp này có thể làm tăng nguy cơ hình thành huyết khối và tắc mạch.

Từ trường hợp trên, các chuyên gia cảnh báo không ít người vẫn giữ tâm lí cho rằng thuốc nam, lá cây tự nhiên nên an toàn và lành tính. Tuy nhiên, thực tế đã ghi nhận nhiều ca biến chứng nặng do sử dụng sản phẩm không rõ nguồn gốc, không được kiểm định chất lượng hoặc chứa thành phần gây hại.

Người dân được khuyến cáo không tự ý sử dụng các loại thuốc truyền miệng, không rõ thành phần. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như mệt mỏi kéo dài, bầm tím, sốt, tiểu ít sau khi dùng thuốc lạ, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời. Việc khám sức khỏe định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ là yếu tố quan trọng giúp phát hiện sớm và điều trị hiệu quả nhiều bệnh lí nguy hiểm.

TTP là bệnh hiếm nhưng hoàn toàn có thể gặp trong thực tế. Trường hợp của bệnh nhân Lò Thị T. là lời cảnh báo rõ ràng rằng sức khỏe không phải nơi để thử nghiệm các phương pháp chưa được kiểm chứng. Khi có dấu hiệu bất thường, lựa chọn cơ sở y tế uy tín vẫn là giải pháp an toàn nhất.