Ronaldo, Messi và điều khó chấp nhận hơn một trận thua

Đêm 27/9 ở Oslo, Bồ Đào Nha thắng Na Uy 2-1. 

Gonçalo Ramos ghi bàn quyết định. Cristiano Ronaldo ngồi ngoài cả trận. Với người hâm mộ đội khách, đó là một buổi tối có lý do để vui. Với người đội trưởng, nó khó chịu hơn: Jorge Jesus sau đó thừa nhận Ronaldo không hài lòng vì đã khởi động mà vẫn không được sử dụng.

Không có bàn thua nào để sửa. Cũng chẳng có cơ hội nào để bỏ lỡ. Phần khó của một cầu thủ dự bị nằm ở chỗ anh chỉ có thể chờ. Trong đầu còn nguyên những điều mình muốn làm; ngoài sân, trận đấu đã có người khác giải quyết.

Ba ngày sau, Ronaldo rời nơi tập trung tại Copenhagen, giữa lúc tương lai của anh ở đội tuyển trở thành dấu hỏi. Còn Messi, người đã thông báo chia tay Argentina ngày 31/8, đang được chờ đón ở trận tri ân ngày 6/10. Hai tin tức đặt cạnh nhau dễ gợi ra chuyện ai biết dừng hơn ai. Nhưng trước khi bàn đến một cuộc chia tay đẹp, có một điều gần gũi hơn: làm sao quen với việc mình không còn được cần đến theo cách cũ?

Đội bóng vẫn phải đá

Một tiền đạo muốn vào sân để ghi bàn. HLV lại phải nhìn cả đội: người đang chơi có làm tốt không, thời điểm này có cần thay đổi không? Ramos vừa ghi bàn mang về chiến thắng; Jesus tiếp tục chọn anh đá chính trước Đan Mạch. Bóng đá có phần lạnh lùng như vậy. Người được yêu mến nhất không nhất thiết là người được gọi tên tiếp theo.

Ronaldo đã có 234 trận và 146 bàn cho Bồ Đào Nha. Từ lần ra mắt năm 2003 đến nay là 23 năm. Chừng ấy thời gian đủ để một cầu thủ trở thành ký ức của cả người xem thuở nhỏ lẫn người xem đã có con. Nhưng bảng thành tích không thể khởi động thay đôi chân, cũng không quyết định hộ HLV một lần thay người.

Trong bản tin Reuters rạng sáng 1/10 giờ Việt Nam, Ronaldo nói anh rời trại sau cuộc họp báo của Jesus và cuộc trao đổi với Chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Bồ Đào Nha Pedro Proença. Anh hẹn giải thích sau, chưa công bố giã từ đội tuyển. Chuyện chưa rõ thì còn phải chờ. Dẫu vậy, cảm giác đứng bên lề một việc từng thuộc về mình là điều người ngoài sân cỏ vẫn có thể nhận ra.

Một dự án được giao cho người khác. Một cuộc họp không còn phải đợi mình mới bắt đầu. Người kế nhiệm làm được việc, đáng ra phải nhẹ lòng. Thế mà đôi khi, trong niềm nhẹ nhõm lại có một chút buồn rất khó kể. Chẳng lẽ mình muốn mọi thứ trục trặc để được gọi trở lại? Không hẳn. Chỉ là chưa kịp quen với khoảng trống vừa được trả về.

Cố thêm hay cố chấp?

Ronaldo vẫn còn một cái đích. Ngày 23/9, anh có 979 bàn trong sự nghiệp, còn 21 bàn để đạt 1.000. Anh muốn chạm mốc ấy trong màu áo đội tuyển, nhưng nói đó không phải nỗi ám ảnh. Với người đã đi đến đây, muốn bước nốt phần đường còn lại đâu phải một mong muốn vô lý.

Bảo một người như thế thôi đi, đã đủ rồi, nghe dễ hơn làm. Khi còn ở xa, sự lì lợm giúp anh chịu được những ngày chưa ai tin. Đến lúc đã có thành tích, chính sự lì lợm ấy lại khiến lời khuyên dừng lại trở nên khó nghe. Thứ từng giúp mình vượt qua trở ngại không tự biết khi nào nên bớt đi.

Đàn ông có thể gặp chuyện ấy trong một công việc đã theo lâu năm. Đã từng vay tiền để giữ nó, từng làm xuyên cuối tuần, từng nuốt một lời coi thường. Bây giờ buông tay, cảm giác như phải giải thích cả những năm trước đó. Cho nên câu "tôi còn làm được" đôi khi chứa thêm một ý rất người: những gì tôi đã bỏ ra vẫn phải có ý nghĩa chứ.

Nhưng công sức đã bỏ ra và ích lợi của việc tiếp tục là hai chuyện cần được nhìn riêng. Có thể mình vẫn làm được việc, chỉ là không còn cần làm tất cả. Có thể vẫn còn chỗ trong đội, nhưng chỗ ấy không phải suất đá chính. Muốn đi tiếp có nghĩa là phải tính cả phần thay đổi đó.

Kiên trì bắt đầu dễ bị lẫn với cố chấp khi điều mình muốn giữ bằng được là vị trí, còn công việc thực sự cần gì thì ít được nghe hơn. Đó là câu hỏi câu chuyện Ronaldo gợi ra, không phải bản án có thể tuyên hộ anh.

Messi cũng từng chưa chịu thôi

Messi không sinh ra đã biết buông. Năm 2016, anh từng tuyên bố chia tay Argentina sau thất bại trước Chile ở chung kết Copa América, rồi trở lại. Người hôm nay nói lời dừng từng là người quay về để thử thêm. Chỉ riêng điều ấy đã đủ khiến việc chia hai cầu thủ thành hai mẫu đàn ông cố định trở nên chật chội.

Ngày 31/8/2026, Messi công bố quyết định mới sau 21 năm, từ 2005 đến 2026. Khi ấy, anh có 207 trận, 125 bàn và 65 kiến tạo, theo thống kê của AS. Anh đã có World Cup 2022, nhưng Argentina thua Tây Ban Nha ở chung kết 2026.9 Vẫn có một trận đấu mà anh không thể sửa lại kết quả.

Lần chia tay này còn đi qua một mất mát khác. Ngày 8/8, AS đưa tin ông Jorge Messi qua đời tại Rosario, ở tuổi 68. Messi sau đó nói sự ra đi của cha khiến anh thêm chắc chắn về quyết định dừng lại ở đội tuyển.9 Phía sau chiếc áo đấu, một người con đang thu xếp cuộc sống của mình.

Đặt Ronaldo cạnh Messi vì thế không nhất thiết phải tìm người đúng hơn. Một người còn muốn hoàn thành việc chưa xong. Một người đã chấp nhận rằng có việc sẽ mãi không trọn vẹn. Cả mong muốn tiếp tục lẫn nhu cầu dừng lại đều đáng được lắng nghe; cách thực hiện chúng vẫn phải tính đến những người cùng đội.

Biết đâu, chữ đủ chỉ bắt đầu rõ hơn khi người ta thôi yêu cầu trận cuối phải là trận thắng.

Khi người khác ghi bàn

Trong bóng đá, một cầu thủ có thể vẫn hữu ích khi vào sân muộn, khi nhường vị trí, khi chỉ cho đồng đội trẻ cách thoát khỏi người kèm. Vai trò đổi đi, phần đóng góp chưa chắc đã mất. Nhưng để thấy được điều ấy ở chính mình, có khi phải đi qua một quãng khó chịu mà khán giả không thể vỗ tay giúp.

Ngoài sân cỏ cũng vậy. Một người cha có thể vui vì con tự làm được việc, rồi thấy căn nhà yên hơn mình tưởng. Một người từng gánh cả nhóm có thể mong được nghỉ, rồi lại mở điện thoại xem có ai hỏi gì không. Được bớt trách nhiệm và thấy mình bớt quan trọng đôi khi đến cùng một lúc.

Không ai cần tỏ ra rộng lượng ngay lập tức. Buồn một chút khi người khác làm thay phần việc của mình là điều có thể hiểu. Điều khó hơn là sau cảm giác ấy, mình còn nhìn thấy thành quả chung hay chỉ nhìn thấy chỗ đứng riêng vừa nhỏ lại. Muốn được công nhận không có gì đáng xấu hổ. Nhưng người bên cạnh cũng cần được làm tốt công việc của họ.

Một ngày nào đó, người khác sẽ ghi bàn ở chỗ bạn từng đứng. Sự thay đổi ấy có thể đến trên sân bóng, trong phòng họp, hoặc ngay trong một căn nhà.