Nguy cơ suy thượng thận khi tự ý dùng thuốc corticoid

Suy thượng thận do thuốc là bệnh lý nội tiết ngày càng gặp nhiều, chủ yếu liên quan đến việc sử dụng thuốc corticoid không đúng chỉ định. Tại Khoa Nội tiết - Bệnh viện Đa khoa khu vực Phúc Yên (Phú Thọ), các bác sĩ thường xuyên tiếp nhận người bệnh mệt mỏi kéo dài, phù toàn thân sau thời gian dùng thuốc không rõ nguồn gốc và được chẩn đoán suy thượng thận do lạm dụng corticoid.

Tuyến thượng thận có vai trò sản xuất hormone cortisol - hormone quan trọng giúp điều hòa chuyển hóa, duy trì huyết áp và đáp ứng với stress. Khi sử dụng corticoid liều cao hoặc kéo dài, tuyến thượng thận bị ức chế, giảm khả năng tự sản xuất cortisol, dẫn đến suy thượng thận do thuốc.

Nguyên nhân phổ biến là lạm dụng các thuốc như prednisolone, methylprednisolone, dexamethasone dưới nhiều dạng: uống, tiêm, bôi, hít. Nhiều người tự ý dùng để trị viêm mũi dị ứng, hen, viêm da, đau xương khớp hoặc dùng "thuốc đông y, thuốc gia truyền" bị trộn corticoid. Nguy hiểm hơn, việc ngừng thuốc đột ngột sau thời gian dài sử dụng có thể gây suy thượng thận nặng.

Người bệnh thường có những thay đổi hình thể điển hình: mặt tròn đỏ, tăng cân vùng bụng nhưng tay chân teo nhỏ, da mỏng dễ bầm tím, rạn da đỏ tím, yếu cơ, đau mỏi cơ khớp. Kèm theo đó là mệt mỏi kéo dài, chán ăn, chóng mặt, huyết áp thấp - đặc biệt rõ khi cơ thể bị stress, nhiễm trùng hoặc sau phẫu thuật.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, suy thượng thận do thuốc có thể dẫn đến tụt huyết áp, rối loạn điện giải, cơn suy thượng thận cấp và nguy cơ tử vong. Ngoài ra, lạm dụng corticoid còn gây nhiều biến chứng khác như đái tháo đường, tăng huyết áp, loãng xương, dễ nhiễm trùng và rối loạn tâm thần.

Các bác sĩ khuyến cáo người dân không tự ý sử dụng corticoid khi chưa có chỉ định, không dùng thuốc theo quảng cáo hoặc truyền miệng. Khi có dấu hiệu bất thường về hình thể hoặc triệu chứng nghi ngờ, cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và tư vấn. Sử dụng thuốc đúng chỉ định, đúng liều và đúng thời gian là cách quan trọng để phòng tránh biến chứng nguy hiểm.