Không phải chạy bộ hay đạp xe, đây mới là bài tập giúp cải thiện khả năng giữ thăng bằng cực tốt
Không cần thiết bị hay không gian rộng, bài tập đơn giản này giúp rèn luyện khả năng giữ thăng bằng, đem lại nhiều lợi ích cho sức khỏe lâu dài.
- Bà nội bạn trai dùng lò vi sóng theo 7 kiểu khiến tôi phải thốt lên "gừng càng già càng cay": Vừa tiện, vừa tốt cho sức khỏe
- Người phụ nữ từ khỏe mạnh đến chạy thận chỉ trong 10 ngày, các bác sĩ cũng hoảng trước loại nước "healthy" thường uống
- Đường ruột thay đổi thế nào khi bạn uống cà phê thường xuyên? Nghiên cứu phát hiện khác biệt kinh ngạc
Khi nhắc đến tập luyện để duy trì sức khỏe, nhiều người thường nghĩ ngay đến chạy bộ, đạp xe hoặc đi bộ nhanh. Đây đều là những hình thức vận động có lợi cho cơ thể. Tuy nhiên, nếu muốn cải thiện khả năng giữ thăng bằng, bạn cũng nên dành thời gian cho một dạng bài tập khác: đứng trên một chân.
Động tác tưởng chừng đơn giản này buộc cơ thể phải điều chỉnh tư thế liên tục để giữ trọng tâm, thay vì dựa vào cả hai chân như khi đứng thông thường. Bạn có thể tập ngay tại nhà, không cần máy móc hay dụng cụ chuyên dụng.
Vì sao nên tập đứng trên một chân?
Khả năng giữ thăng bằng giúp chúng ta thực hiện nhiều hoạt động thường ngày như đi bộ, bước lên xuống cầu thang, cúi người lấy đồ hoặc đứng dậy khỏi ghế. Khi khả năng này suy giảm, một người có thể cảm thấy chông chênh hơn trong lúc di chuyển, đặc biệt khi phải đổi hướng hoặc bước qua chướng ngại vật.
Theo Viện Lão hóa Quốc gia Mỹ (National Institute on Aging - NIA), các bài tập thăng bằng giúp người lớn tuổi duy trì sự ổn định của cơ thể khi đứng yên hoặc di chuyển, đồng thời góp phần phòng ngừa té ngã và những chấn thương liên quan. Đứng trên một chân cũng được cơ quan này liệt kê là một trong những bài tập thăng bằng có thể thực hiện tại nhà.

Đứng một chân là một trong những bài tập thăng bằng có thể thực hiện tại nhà.
Lý do là khi một chân rời khỏi mặt đất, cơ thể phải điều chỉnh tư thế để duy trì trọng tâm trên chân còn lại. Người tập cần phối hợp các nhóm cơ ở chân, hông và thân mình, đồng thời điều chỉnh vị trí cơ thể để không bị nghiêng hoặc mất thăng bằng.
Theo Hiệp hội Tim mạch Mỹ (American Heart Association - AHA), khả năng giữ thăng bằng tốt có ý nghĩa đối với những hoạt động quen thuộc như đi bộ và lên xuống cầu thang. Các bài tập thăng bằng có thể giúp giảm nguy cơ té ngã, vấn đề thường gặp ở người lớn tuổi và người từng bị đột quỵ.
Cách thực hiện bài tập đứng trên một chân
Điểm thuận tiện của động tác này là bạn có thể tập tại nhà, trong một khoảng không gian nhỏ. Tuy nhiên, người mới bắt đầu không nên cố gắng đứng thật lâu hoặc bỏ điểm tựa ngay từ lần đầu.
Theo hướng dẫn của Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), bạn có thể thực hiện bài tập theo các bước sau:
- Đứng thẳng, hướng mặt về phía một bức tường.
- Đưa hai tay ra phía trước, chạm nhẹ đầu ngón tay vào tường để giữ ổn định nếu cần.
- Từ từ nhấc một chân lên khỏi mặt sàn, giữ hông cân bằng và chân trụ hơi chùng gối.
- Duy trì tư thế trong khoảng 5-10 giây, sau đó nhẹ nhàng hạ chân xuống.
- Đổi bên và lặp lại động tác.
NHS hướng dẫn người tập giữ tư thế trong 5-10 giây, thực hiện 3 lần với mỗi bên chân. Khi đã quen, bạn có thể giảm dần sự hỗ trợ của tay, nhưng vẫn nên tập cạnh một điểm tựa chắc chắn.

Hình ảnh hướng dẫn bài tập đứng một chân theo NHS.
Hiệp hội Tim mạch Mỹ cũng gợi ý người tập thử đứng trên một chân trong khoảng 10 giây. Nếu cảm thấy khó khăn, hãy bắt đầu bằng cách vịn vào tường hoặc ghế chắc chắn bằng cả hai tay. Khi đã ổn định hơn, bạn có thể chuyển sang dùng một tay, một ngón tay rồi mới thử đứng mà không cần điểm tựa.
Điều quan trọng không phải là cố giữ tư thế lâu nhất có thể, mà là duy trì cơ thể ổn định và thực hiện động tác có kiểm soát.
Đừng chỉ tập một động tác nếu muốn cải thiện thăng bằng
Đứng trên một chân là lựa chọn dễ bắt đầu, nhưng không nên xem đây là bài tập duy nhất để rèn luyện khả năng giữ thăng bằng. Cơ thể cần thích nghi với nhiều tình huống khác nhau, từ đứng yên, chuyển trọng lượng giữa hai chân đến bước đi và đổi hướng.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), các bài tập thăng bằng và vận động chức năng có bằng chứng chất lượng cao về khả năng giảm tỷ lệ té ngã ở người lớn tuổi. WHO khuyến nghị nhóm tuổi từ 65 trở lên nên thực hiện các hoạt động thể chất đa dạng, chú trọng thăng bằng và tăng cường sức mạnh cơ bắp ở mức độ vừa phải hoặc cao hơn, ít nhất 3 ngày mỗi tuần.
Một số động tác có thể kết hợp với bài tập đứng một chân gồm đi bộ nối gót - mũi chân, bước lên bục thấp hoặc tập đứng lên ngồi xuống từ ghế. Đây cũng là những dạng vận động được NIA và NHS giới thiệu trong các chương trình rèn luyện thăng bằng.
Người lớn tuổi, người có tiền sử té ngã hoặc gặp vấn đề về vận động nên bắt đầu từ mức độ phù hợp, có điểm tựa bên cạnh và cân nhắc hỏi ý kiến bác sĩ hoặc chuyên gia vật lý trị liệu trước khi tập. Không nên nhắm mắt, đứng trên bề mặt không ổn định hay cố bỏ điểm tựa khi chưa đủ khả năng kiểm soát cơ thể.
Chạy bộ và đạp xe vẫn có vai trò riêng trong việc cải thiện sức khỏe tim mạch và thể lực. Nhưng nếu mục tiêu là duy trì khả năng giữ thăng bằng, hãy dành một phần thời gian vận động cho những bài tập chuyên biệt như đứng trên một chân. Một động tác nhỏ, được thực hiện đều đặn và an toàn, có thể trở thành cách đơn giản để chăm sóc khả năng vận động của cơ thể.