Khoai lang là “khắc tinh” của mỡ máu? Muốn hạn chế nguy cơ tắc nghẽn mạch máu, nên ăn ít 5 loại thực phẩm này

Mỗi khi mùa đông đến, hương khoai lang nướng thơm lừng từ những góc phố lại khiến nhiều người khó lòng cưỡng lại.

Có người vừa nuốt nước bọt vừa thắc mắc: Nghe nói khoai lang là “khắc tinh” của mỡ máu, ăn nhiều có thể giúp làm sạch mạch máu? Cũng có người dùng khoai lang thay cơm nhưng các chỉ số mỡ máu trên phiếu xét nghiệm vẫn chẳng cải thiện. Thực tế, vấn đề không đơn giản như vậy. Khoai lang từ lâu đã bị gán cho danh hiệu “thần dược hạ mỡ máu”, nhưng cũng phải chịu không ít lời đồn là “thủ phạm làm tăng đường huyết”.

Nói một cách đơn giản, khoai lang chỉ là một loại thực phẩm giàu tinh bột thông thường, không phải thần dược nhưng cũng chẳng phải chất độc. Có người sẽ phản bác: Vậy những lời khuyên trên mạng như “mỗi ngày ăn một củ khoai lang, mỡ máu giảm, mạch máu mềm hơn” đều là lừa dối hay sao?

Hiểu đúng về mỡ máu và tình trạng tắc nghẽn mạch máu

Để làm rõ vấn đề, trước tiên hãy hình dung mạch máu giống như đường ống dẫn nước trong nhà. Mỡ máu có thể được ví như dòng nước chảy bên trong, đôi khi lẫn thêm cặn bẩn. Sau một thời gian dài sử dụng, thành ống khó tránh khỏi tình trạng tích tụ cặn bám. Đây là hiện tượng xơ vữa động mạch, có thể xuất hiện ở hầu hết mọi người, chỉ khác nhau về mức độ.

Điều thực sự nguy hiểm không đơn thuần là đường ống đã cũ, mà là những mảng bám bong ra rồi mắc kẹt ở những đoạn hẹp hoặc khúc quanh, hay khiến bề mặt bên trong đường ống trở nên gồ ghề, dễ giữ lại các chất khác.

Nhiều người cho rằng chỉ ăn quá nhiều thịt cá mới khiến mỡ máu tăng cao. Tuy nhiên, một số thực phẩm tưởng như vô hại cũng có thể âm thầm làm tăng lượng “cặn bẩn”, đồng thời khiến thành mạch máu trở nên thô ráp.

Những yếu tố thực sự khiến mỡ máu tăng cao đôi khi lại nằm trong các loại tinh bột, đồ ăn vặt và gia vị quen thuộc, dưới dạng “chất béo ẩn” và “đường không tốt”.

Dưới đây là 5 nhóm thực phẩm có thể làm tăng nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe mạch máu mà bạn nên chú ý, theo trang tin Sohu (Trung Quốc).

Các loại tinh bột tinh chế

Nhiều người thích ăn một bát cháo trắng nóng vào buổi sáng vì cho rằng món ăn này tốt cho dạ dày. Tuy nhiên, cháo trắng về bản chất là tinh bột ở dạng lỏng, có khả năng làm tăng đường huyết nhanh.

Sau khi vào cơ thể, tinh bột nhanh chóng được phân giải thành glucose, khiến đường huyết tăng vọt. Để đưa đường huyết trở lại mức bình thường, cơ thể phải tiết ra một lượng lớn insulin. Nếu tình trạng này lặp lại mỗi ngày, tuyến tụy có thể phải hoạt động quá sức, lâu dần dẫn đến kháng insulin.

Lượng đường dư thừa sau đó có thể được chuyển hóa thành triglyceride, nguy cơ làm tăng mỡ máu.

Các hướng dẫn dinh dưỡng cũng xác định chế độ ăn có chỉ số đường huyết cao là một yếu tố nguy cơ cần lưu ý. Vì vậy, bạn có thể thay thế khoảng 1/3 lượng tinh bột tinh chế trong khẩu phần bằng gạo lứt, yến mạch hoặc khoai lang.

Tuy nhiên, cần nhớ khoai lang cũng là thực phẩm giàu tinh bột. Nếu đã ăn khoai lang, bạn nên giảm tương ứng lượng cơm hoặc bánh bao, tránh nạp quá nhiều calo. Khi tổng năng lượng vượt nhu cầu, phần dư thừa vẫn có thể được chuyển thành mỡ dự trữ.

Những thực phẩm chứa chất béo chuyển hóa

Chất béo chuyển hóa có thể ẩn trong nhiều loại thực phẩm như chocolate dùng chất béo thay thế bơ cacao, bánh kem làm từ kem thực vật và các món chiên rán bằng dầu được sử dụng nhiều lần.

Đây là loại chất béo không có lợi cho mạch máu. Chúng có thể làm tăng cholesterol lipoprotein tỷ trọng thấp (LDL-C), thường được gọi là “cholesterol xấu”, đồng thời làm giảm cholesterol “tốt”.

Đáng chú ý, chất béo chuyển hóa còn có thể làm trầm trọng thêm phản ứng viêm ở lớp nội mạc mạch máu, khiến các chất trong máu dễ tích tụ trên thành mạch hơn.

Nhiều người nghĩ rằng mình không bao giờ ăn chất béo chuyển hóa. Tuy nhiên, loại chất béo này có thể xuất hiện trong bánh kem giá rẻ, bánh ngọt hoặc một số loại bột kem pha cà phê.

Khi đọc bảng thành phần, bạn nên chú ý những cụm từ như “dầu thực vật hydro hóa”, “dầu thực vật tinh luyện” hoặc “bột kem không sữa”. Đây là những thông tin cần xem xét kỹ trước khi lựa chọn sản phẩm.

Đồ uống nhiều đường

Bạn có thể nghĩ mình đang uống một loại đồ uống tốt cho sức khỏe, nhưng thực tế lại nạp vào cơ thể một lượng lớn đường tự do.

Một hộp đồ uống lên men từ sữa dung tích 250 ml có thể chứa hơn 15 g đường. Nếu uống hai hộp, lượng đường đã vượt mức khuyến nghị về đường bổ sung hằng ngày dành cho người trưởng thành, vốn nên được kiểm soát ở mức không quá 25 g.

Lượng đường này có thể được chuyển hóa thành triglyceride trong cơ thể.

Nhiều người cho rằng nước ép trái cây chắc chắn không có vấn đề. Tuy nhiên, quá trình ép làm giảm lượng chất xơ trong trái cây, khiến thức uống thu được chứa nhiều đường tự do hơn. Đường trong nước ép cũng có thể được hấp thu nhanh hơn so với khi ăn trái cây nguyên quả.

Theo quan sát lâm sàng, những người duy trì chế độ ăn nhiều đường trong thời gian dài có nguy cơ rối loạn mỡ máu cao hơn gần 30% so với người bình thường.

Các loại thịt chế biến sẵn

Để bảo quản lâu hơn và tăng hương vị, các loại thịt chế biến sẵn thường được bổ sung nhiều muối và chất béo.

Một vấn đề khác là trong quá trình chế biến, các sản phẩm này có thể hình thành những hợp chất gọi là sản phẩm glycat hóa bền vững (AGEs). Những hợp chất này được cho là có liên quan đến tình trạng mạch máu trở nên cứng và kém đàn hồi.

Có người cho rằng thịt muối sau khi phơi khô sẽ giảm lượng chất béo. Nhưng thực tế, quá trình phơi khô chủ yếu làm mất nước, không loại bỏ chất béo. Thậm chí, do lượng nước giảm, hàm lượng chất béo tính trên mỗi đơn vị trọng lượng có thể cao hơn.

Nếu người lớn tuổi trong gia đình thường xuyên ăn xúc xích hoặc thịt chế biến sẵn trong các bữa ăn, bạn nên giúp họ điều chỉnh thực đơn. Không nhất thiết phải kiêng hoàn toàn, nhưng có thể thay thế bằng thịt tươi nạc và chỉ thỉnh thoảng sử dụng thịt chế biến sẵn.

Một số món ăn vặt và gia vị chứa nhiều muối

Khoai tây chiên, đồ ăn vặt cay và sốt mè là những thực phẩm có thể chứa lượng muối đáng kể.

Khi ăn quá nhiều muối, cơ thể có xu hướng giữ lại nhiều nước hơn để pha loãng lượng natri trong máu, khiến huyết áp dễ tăng. Huyết áp càng cao, áp lực tác động lên thành mạch càng lớn. Điều này có thể làm tổn thương lớp nội mạc mạch máu và tạo điều kiện cho các vấn đề về mạch máu tiến triển.

Một gói khoai tây chiên thông thường có thể chứa tới 1,5 g muối. Khi kết hợp với lượng chất béo đáng kể, món ăn này có thể tạo ra tác động bất lợi kép đối với sức khỏe tim mạch.

Nhiều người chỉ chú ý đến dầu mỡ nhưng lại lơ là lượng muối trong khẩu phần. Đây là một thiếu sót cần khắc phục.

Cách bảo vệ sức khoẻ mạch máu

Nói tóm lại, khoai lang không phải “thần dược” cho mạch máu - đây chỉ đơn giản là một thực phẩm đáng để thêm vào thực đơn ăn uống cân bằng. Bảo vệ sức khỏe mạch máu là một quá trình lâu dài, không có đường tắt và cũng không có loại “thần dược” nào có thể thay thế chế độ ăn uống lành mạnh. Vì vậy, đừng kỳ vọng chỉ cần ăn một loại thực phẩm là có thể làm sạch mạch máu.

Thay vì lo lắng mỗi khi nhìn thấy các chỉ số bất thường trên phiếu khám sức khỏe, bạn có thể bắt đầu từ bữa ăn tiếp theo: thay bánh bao bằng khoai lang hấp, đổi xúc xích thành cá hấp và chọn nước lọc thay cho trà sữa. Không cần thay đổi mọi thứ cùng một lúc. Ngay cả việc giảm một nửa thìa muối khi nấu ăn cũng là một bước tích cực.

Chúng ta thường bận rộn làm việc, chăm sóc gia đình mà quên mất hệ thống mạch máu vẫn âm thầm vận hành bên trong cơ thể. Mạch máu không thể lên tiếng, nhưng những cơn chóng mặt hay cảm giác tức ngực đôi khi là dấu hiệu cảnh báo cần được chú ý. Đừng chờ đến khi vấn đề trở nên nghiêm trọng mới tìm cách khắc phục. Hãy bắt đầu quan tâm đến sức khỏe của mình từ những bữa ăn hằng ngày.