Hiệp hội An ninh mạng quốc gia: “Chúng ta đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng về niềm tin”

Ngày 7/9/2026, Hội nghị KOL toàn quốc lần thứ II (KOL Summit 2026) chính thức diễn ra tại Trung tâm Hội nghị Thiskyhall Sala, TP. Hồ Chí Minh, quy tụ đông đảo KOL, KOC, Creator, doanh nghiệp và đại diện các thành phần trong hệ sinh thái số.

Với chủ đề “KOL với hành trình kiến tạo niềm tin số”, KOL Summit 2026 tập trung vào vai trò, sức ảnh hưởng và trách nhiệm của người sáng tạo nội dung trong bối cảnh môi trường số thay đổi nhanh chóng. Thông điệp “Viral có tâm - Ảnh hưởng có tầm” được đặt xuyên suốt chương trình, khi sức lan truyền của một nội dung không chỉ được đo bằng lượt xem hay tương tác mà còn đặt ra yêu cầu về tính xác thực, trách nhiệm và những giá trị mà nội dung mang lại cho cộng đồng.

Mở đầu phiên chuyên đề 1 “AI, Thông tin sai lệch và Khủng hoảng niềm tin” tại KOL Summit 2026, ông Nguyễn Tất Hồng Dương, Phó Chánh Văn phòng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, Tổng biên tập Tạp chí điện tử An ninh mạng Việt Nam, cho rằng xã hội đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng về niềm tin trên không gian số.

Theo ông Dương, Liên minh Niềm tin số lựa chọn chủ đề này với mong muốn các bên nhìn nhận thẳng vào vấn đề, cùng chia sẻ góc nhìn và tìm ra phương thức hành động để duy trì, kiến tạo và xây dựng niềm tin trên không gian mạng.

Ông chỉ ra 3 yếu tố là cơ sở để nhận định niềm tin đang đứng trước một cuộc khủng hoảng.

Thứ nhất, niềm tin đang bị đe dọa.

Theo ông Dương, đây không còn đơn thuần là vấn đề về tính chính xác của một vài thông tin sai lệch, mà liên quan đến niềm tin của con người đối với những gì họ nhìn thấy, nghe thấy và tiếp nhận mỗi ngày trên không gian mạng.

Ông dẫn nghiên cứu năm 2026 của Viện Nghiên cứu Báo chí thuộc Đại học Oxford, theo đó chỉ còn 37% người dùng tin vào những gì họ đọc, nghe và nhìn thấy trên không gian mạng. Ông cho biết đây là mức thấp nhất trong 15 năm kể từ khi chỉ số đo lường niềm tin trên không gian mạng được viện này đưa vào nghiên cứu.

Thứ hai, những cơ chế vốn giúp con người xác lập niềm tin đang mất dần hiệu lực.

Theo ông Dương, trước đây con người thường dựa vào khuôn mặt, giọng nói hay hình ảnh để xác định một nội dung là thật. Tuy nhiên, với AI và deepfake, khuôn mặt, giọng nói, hình ảnh và video đều có thể bị làm giả ngày càng tinh vi.

“Vấn đề hiện nay không chỉ là công nghệ tạo ra nhiều thông tin sai lệch, mà nghiêm trọng hơn là công nghệ đang tác động trực tiếp đến những dấu hiệu mà con người vốn sử dụng để xác lập sự thật”, ông nói.

Theo ông, khi thông tin sai lệch ngày càng giống sự thật, một nguy cơ đáng lo ngại là con người bắt đầu nghi ngờ cả những điều thực sự là sự thật, từ đó làm xói mòn niềm tin.

Thứ ba, hậu quả của thông tin sai lệch và sự mất niềm tin đã có khả năng lan rộng.

Ông Dương cho rằng một thông tin sai lệch khi được thuật toán đưa đến hàng triệu người trong thời gian ngắn có thể tác động đến danh dự cá nhân, hoạt động của doanh nghiệp, thị trường và nhận thức xã hội.

Ông dẫn Báo cáo Rủi ro Toàn cầu 2026 của Diễn đàn Kinh tế Thế giới và cho biết rủi ro từ thông tin sai lệch và thông tin xuyên tạc được xếp thứ hai trong các rủi ro đe dọa sự ổn định của xã hội.

Từ 3 yếu tố trên, ông Dương nhận định xã hội đang đồng thời đối mặt với tình trạng niềm tin bị đe dọa, cơ chế xác lập niềm tin suy yếu và hậu quả của sự mất niềm tin có khả năng lan rộng, tác động đến toàn xã hội.

“Chi phí tạo thông tin sai lệch đang tiến gần về 0”

Theo ông Dương, phía sau cuộc khủng hoảng niềm tin còn tồn tại một nghịch lý: tốc độ tạo và lan truyền thông tin sai lệch ngày càng nhanh, trong khi việc kiểm chứng sự thật vẫn cần thời gian và nguồn lực.

“Chi phí và thời gian để tạo ra thông tin sai lệch đang tiến gần về 0, trong khi chi phí và thời gian để chúng ta kiểm chứng và xác lập lại sự thật thì càng ngày càng tăng”, ông nói.

Theo đại diện Liên minh Niềm tin số, AI có thể tạo và phát tán thông tin sai lệch với tốc độ chưa từng có, nhưng việc xác lập sự thật vẫn cần nguồn tin, kiểm chứng và kiểm định có trách nhiệm.

“Thách thức lớn nhất của thời đại AI không phải là chỉ làm thế nào nhận diện thông tin sai lệch nữa, mà làm thế nào để xây dựng một cơ chế niềm tin bằng những bằng chứng mà con người từng tin cậy”, ông Dương nhấn mạnh.

Từ đó, ông chỉ ra 3 thách thức lớn mà phiên thảo luận đặt ra.

Một là tốc độ thông tin: Làm thế nào để sự thật không thua trong cuộc đua với tốc độ tạo ra và lan truyền thông tin sai lệch?

Hai là bằng chứng: Khi mắt thấy, tai nghe, hình ảnh, giọng nói và video đều có thể bị làm giả, con người dựa vào đâu để xác lập sự thật và niềm tin?

Ba là niềm tin và giá trị: Khi những căn cứ truyền thống để phân biệt thật, giả bị lung lay, xã hội sẽ đặt niềm tin vào đâu và đặt niềm tin vào ai?

KOL, KOC có thể trở thành những “điểm tựa niềm tin”

Từ những thách thức này, ông Dương nhấn mạnh vai trò của KOL, KOC và những người có sức ảnh hưởng trên không gian mạng.

Ông cho rằng báo chí có thể tạo ra các nguồn thông tin được kiểm chứng, cơ quan chức năng cung cấp thông tin chính thống, công nghệ cung cấp công cụ xác thực và các nền tảng hỗ trợ. Trong hệ sinh thái đó, người có ảnh hưởng có một năng lực đặc biệt là đưa thông tin đến từng cộng đồng bằng ngôn ngữ, uy tín và sức lan tỏa của chính mình.

Theo ông, trách nhiệm này có thể bắt đầu từ những việc cơ bản như minh bạch khi sử dụng AI, kiểm chứng trước khi chia sẻ và phân biệt sự thật với quan điểm cá nhân.

“Khi hàng nghìn người có sức ảnh hưởng cùng trở thành những điểm tựa đáng tin cậy thì chúng ta không chỉ là những cá nhân có ảnh hưởng hành động một cách có trách nhiệm, mà chúng ta có thể hình thành một mạng lưới niềm tin xã hội đủ lớn để tạo ra sức đề kháng trước những thông tin sai lệch”, ông Dương nói.

Đây cũng là một trong những mục tiêu Liên minh Niềm tin số hướng tới, đó là kết nối những người có sức ảnh hưởng và các điểm tựa về niềm tin thành một mạng lưới để cùng kiểm chứng, cảnh báo và bảo vệ sự thật.

Đề cập thông điệp của Ngày An ninh mạng Việt Nam 2026, ông Dương cho biết ngày 6/8, Thủ tướng Lê Minh Hưng, đồng thời là Trưởng Ban Chỉ đạo An ninh mạng Quốc gia, đã phát động Ngày An ninh mạng Việt Nam 2026 với thông điệp “Vì một không gian mạng nhân văn cho mỗi người”. Theo ông, để hiện thực hóa mục tiêu này cần sức trẻ, khả năng sáng tạo, sức lan tỏa và sức mạnh ảnh hưởng của những người đang hoạt động trên không gian mạng.

“Khi mỗi người có sức ảnh hưởng trở thành một điểm tựa của niềm tin, mỗi niềm tin được gìn giữ sẽ trở thành một lá chắn số”, ông Dương nói.

Ông cho rằng những “lá chắn số” trước hết có thể góp phần bảo vệ gia đình, bạn bè và những người tin tưởng, yêu mến các nhà sáng tạo nội dung trên không gian mạng.

“Đó là một sứ mệnh mà tôi tin là tất cả chúng ta ở đây sẽ cùng chia sẻ, gánh vác bằng trách nhiệm với cộng đồng, trách nhiệm với những người đã đặt niềm tin vào chúng ta”, ông Dương kết luận.