Giữ nhịp sống điều độ để tránh biến chứng ngày Tết
Thức khuya, ăn nhiều chất béo và muối, uống rượu bia, giảm vận động, thậm chí quên uống thuốc… là yếu tố nguy cơ, đặc biệt người có bệnh nền
Tết Nguyên đán là dịp sum vầy, nhưng cũng là thời điểm nhiều bệnh nhân có bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, tim mạch… có nguy cơ nhập viện vì biến chứng vì sinh hoạt thiếu điều độ.
Tết không chỉ là “ăn cho ngon”, mà là ăn để vui, khỏe và giữ trọn niềm sum họp
TS-BS Châu Đỗ Trường Sơn, Phó Trưởng Khoa Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết số ca biến cố tim mạch thường có xu hướng gia tăng trong và sau kỳ nghỉ lễ. Theo ông, việc thức khuya, ăn nhiều chất béo và muối, uống rượu bia, giảm vận động, thậm chí quên uống thuốc… khiến nhịp tim và huyết áp tăng cao, rối loạn nhịp sinh học, kích hoạt các hormone stress. Nhiều nghiên cứu quốc tế cũng ghi nhận tỷ lệ tử vong do tim mạch, đặc biệt là nhồi máu cơ tim, tăng trong các dịp lễ.
Ở người tăng huyết áp, những thay đổi này có thể làm huyết áp tăng đột ngột, dẫn đến đột quỵ hoặc suy tim. Bệnh nhân mạch vành, nhất là người đã đặt stent, dễ xuất hiện cơn đau thắt ngực, thậm chí nhồi máu cơ tim nếu thiếu ngủ, căng thẳng và sử dụng rượu bia. Đáng lo ngại, việc tự ý ngưng thuốc điều trị trong dịp Tết là yếu tố nguy cơ dẫn đến biến cố nghiêm trọng.
Ở góc độ dinh dưỡng, BSCKI Lê Ngọc Châu, Bệnh viện Đại học Y dược TPHCM (Cơ sở 3) phân tích các món ăn truyền thống ngày Tết thường giàu đạm động vật, chất béo bão hòa, muối và đường tinh luyện.
Thịt kho, giò chả, đồ chiên rán làm tăng gánh nặng chuyển hóa mỡ; bánh kẹo, mứt ngọt khiến đường huyết dao động; rượu bia gây co mạch, tăng huyết áp và ảnh hưởng chức năng gan. Khi sử dụng liên tục nhiều ngày, cơ thể dễ mất cân bằng, làm trầm trọng bệnh lý sẵn có.
Thực dưỡng không đồng nghĩa với "ăn nhạt, ăn khổ". Khi giảm bớt sự lệ thuộc vào vị béo và vị ngọt, người ăn sẽ cảm nhận rõ vị tự nhiên của ngũ cốc và rau củ. Điều quan trọng là giữ sự quân bình để cơ thể ổn định cả về thể chất lẫn tinh thần. Thức ăn quá nhiều dầu mỡ và rượu bia không chỉ ảnh hưởng tim mạch, chuyển hóa mà còn gây bồn chồn, khó ngủ, dễ cáu gắt trong những ngày đầu năm.
Các bác sĩ khuyến cáo người có bệnh nền cần kiểm soát khẩu phần, không ăn dồn bữa; ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt, rau xanh, cá, thịt nạc; hạn chế rượu bia, bánh kẹo và món ăn nhiều muối, nhiều mỡ. Đồng thời, duy trì vận động nhẹ 15–30 phút mỗi ngày, ngủ đủ giấc và tuân thủ dùng thuốc để đảm bảo sức khỏe trong những ngày Tết.
Gợi ý thực đơn thực dưỡng
BS Lê Ngọc Châu cho biết Tết không chỉ là “ăn cho ngon”, mà là ăn để vui, khỏe và giữ trọn niềm sum họp. Dưới đây là vài gợi ý thực đơn thực dưỡng dễ áp dụng:
Đối với người thể chất "đàm thấp"
Nhóm này thường có đặc điểm thừa cân, dễ đầy hơi, chậm tiêu. Thực đơn nên ưu tiên ngũ cốc nguyên hạt, rau củ thanh nhẹ và món hấp, luộc. Bữa sáng có thể luân phiên cháo gạo lứt nấu ức gà, cháo yến mạch bí đỏ hoặc một phần nhỏ bánh chưng gạo lứt nhân nấm đậu đỏ, dùng kèm các loại trà thanh như trà hoa cúc, trà vỏ bưởi.
Bữa trưa và tối ưu tiên cơm gạo lứt, đậu xào sả ớt ít dầu, canh rong biển đậu phụ, mực xào rau củ, cá phi lê áp chảo hoặc tôm hấp. Các món súp rau củ (củ cải, cà rốt, bắp cải), cháo hạt kê, salad rong biển sốt mè rang cũng giúp cơ thể nhẹ nhàng hơn.
Nhóm này cần tránh rượu bia, đồ chiên rán, hạn chế thực phẩm lạnh và nên đi bộ nhẹ 15–20 phút sau bữa ăn để hỗ trợ tiêu hóa.
Đối với người thể chất hư nhược
Với người hay mệt mỏi, tiêu hóa kém, sợ lạnh, nguyên tắc quan trọng là ăn ấm, đủ chất và không bỏ bữa. Bữa sáng có thể chọn cháo gạo lứt nấu hạt sen thêm gừng, cháo yến mạch nấu táo đỏ hoặc một phần nhỏ bánh chưng gạo lứt dùng cùng trà táo đỏ long nhãn.
Bữa chính nên gồm cơm gạo lứt, canh gà hầm rau củ, cá hấp hành gừng, canh bí đỏ đậu xanh nấu thịt nạc, súp lơ hấp hoặc đậu phụ kho nhạt. Buổi tối có thể dùng cháo hạt kê, súp rau củ nấu tôm, cá hồi và các loại trà ấm như trà gừng, quế chi.
Bên cạnh chế độ ăn, nhóm này cần nghỉ ngơi đầy đủ, hạn chế thức khuya để phục hồi năng lượng.
