Đại dịch béo phì bùng phát, ca bệnh tăng chóng mặt tại Việt Nam

Hưởng ứng ngày Thế giới nâng cao nhận thức về bệnh béo phì, ngày 4/3 tại TPHCM công ty TNHH Novo Nordisk Việt Nam phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức tọa đàm “20 triệu lý do hành động vì bệnh béo phì tại Việt Nam” và các hoạt động tầm soát, thể thao, truyền thông nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về căn bệnh béo phì.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 19,5% dân số Việt Nam, tương đương gần 20 triệu người, đang sống chung với tình trạng thừa cân – béo phì (BMI ≥ 25 kg/m²). Tốc độ gia tăng béo phì tại Việt Nam ước tính khoảng 38%, thuộc nhóm cao nhất khu vực Đông Nam Á. Đáng lo ngại hơn, tình trạng này không còn là vấn đề của riêng người trưởng thành.

Số liệu từ Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho thấy, tỷ lệ thừa cân – béo phì ở trẻ 5–19 tuổi đã tăng từ 8,5% năm 2010 lên 19% năm 2020. Tại khu vực thành thị, tỷ lệ béo phì lên tới 26,8%, cao hơn đáng kể so với 18,3% ở nông thôn.

Ở các đô thị lớn như TP.HCM và Hà Nội, tỷ lệ béo phì ở thanh thiếu niên đã vượt ngưỡng báo động. Thực tế trên xuất phát từ lối sống ít vận động, sự mất cân bằng năng lượng khi lượng calo nạp vào vượt quá lượng tiêu thụ…

Một khảo sát của Decision Lab trên hơn 1.000 người Việt cho thấy 83% nhận thức béo phì là bệnh lý có nguy cơ kéo theo nhiều bệnh mạn tính. Tuy nhiên, việc can thiệp sớm còn hạn chế do lối sống ít vận động phổ biến, hệ quả sức khỏe diễn tiến âm thầm và định kiến văn hóa vẫn tồn tại.

Tại buổi tọa đàm, PGS.TS.BS Trần Quang Nam, Trưởng khoa Nội tiết – Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, nhấn mạnh béo phì là bệnh lý mạn tính phức tạp liên quan đến rối loạn chuyển hóa. Khi BMI vượt 25 kg/m², người dân cần chủ động tư vấn chuyên gia y tế để được quản lý cân nặng một cách khoa học, tránh biến chứng nguy hiểm như đái tháo đường típ 2, bệnh tim mạch, đột quỵ, ngưng thở khi ngủ, thoái hóa khớp hay hội chứng buồng trứng đa nang.

Không chỉ gây tổn hại sức khỏe, béo phì còn tạo gánh nặng kinh tế lớn. Dự báo chi phí y tế trực tiếp liên quan đến béo phì tại Việt Nam vào năm 2035 có thể đạt 1,269 tỷ USD, tăng gấp 3,4 lần so với năm 2020. Tổng thiệt hại kinh tế ước tính có thể chạm mốc 16,282 tỷ USD, tương đương 2% GDP quốc gia.

Một rào cản đáng kể trong kiểm soát béo phì là sự kỳ thị. Nghiên cứu ACTION-Vietnam công bố trên Tạp chí của Liên đoàn các Hiệp hội Nội tiết ASEAN cho thấy 79% người béo phì gặp trở ngại nghề nghiệp liên quan đến ngoại hình; 62% từng bị trêu chọc hoặc phân biệt đối xử; 54% bị cho rằng “lười biếng”. Đáng chú ý, người bệnh thường mất 2–5 năm tự xoay xở trước khi tìm đến cơ sở y tế, làm chậm cơ hội can thiệp sớm.

Trong bối cảnh đó, hưởng ứng Ngày Thế giới nâng cao nhận thức về bệnh béo phì 4/3, ông Erik Wiebols, Tổng giám đốc Novo Nordisk Việt Nam, cho rằng cần kiểm soát tốt hơn bệnh lý béo phì để giảm gánh nặng y tế trong tương lai đặc biệt là nhóm trẻ mắc bệnh béo phì ở các thành phố lớn. Hợp tác công – tư là chìa khóa giúp cải thiện quản lý bệnh béo phì nói riêng và các bệnh mạn tính nói chung. Doanh nghiệp cam kết đồng hành cùng ngành y tế Việt Nam nhằm mở rộng tiếp cận điều trị và nâng cao chất lượng chăm sóc cho người bệnh.