4 bất thường trong hơi thở là "điềm gở" báo ung thư

Hơi thở vốn là yếu tố phản ánh rõ nét sức khỏe tổng quát của mỗi người. Phần lớn các trường hợp hôi miệng hay biến đổi mùi đều xuất phát từ vệ sinh răng miệng, thực phẩm hoặc các bệnh lý tiêu hóa thông thường. Tuy nhiên, theo các nghiên cứu y khoa gần đây về hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs) trong hơi thở, sự thay đổi mùi đặc trưng đôi khi là tấm gương phản chiếu những rối loạn chuyển hóa sâu bên trong, thậm chí là dấu hiệu cảnh báo sớm của các khối u ác tính mà các tổ chức y tế đang nỗ lực giải mã.

Dưới đây là 4 dấu hiệu bất thường trong hơi thở mà bạn không nên xem nhẹ:

1. Hơi thở có mùi hôi nặng và khó chịu dù vệ sinh kỹ

Mùi hôi nồng, khó chịu dù đã đánh răng thường xuyên hoặc dùng nước súc miệng có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư phổi hoặc ung thư vòm họng. Khi các tế bào ung thư phát triển trong đường hô hấp, chúng phá hủy mô mềm, gây nhiễm trùng hoặc hoại tử, từ đó sinh ra mùi hôi đặc trưng khi thở ra.

Cơ sở khoa học này đã được Viện Ung thư Quốc gia Mỹ (NCI) và các nghiên cứu về hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOCs) ghi nhận, trong đó sự gia tăng stress oxy hóa do khối u đường hô hấp tạo ra nồng độ bất thường của các Ankan và Andehit trong khí thở.

Tuy nhiên, mùi này cũng có thể bắt nguồn từ các bệnh lý ít nghiêm trọng hơn như viêm xoang, viêm amidan, trào ngược dạ dày hoặc nhiễm khuẩn miệng. Trong mọi trường hợp, nếu hơi thở thay đổi bất thường kèm ho dai dẳng, khàn giọng hoặc khó nuốt, cần đi khám sớm vì nguy cơ ung thư vùng hầu họng không hề nhỏ.

2. Hơi thở có mùi ngọt hoặc mùi trái cây chín lên men

Nhiều người lầm tưởng mùi ngọt trong hơi thở là bình thường, nhưng thực tế đây có thể là dấu hiệu của rối loạn chuyển hóa hoặc ung thư tụy. Khi tuyến tụy bị tổn thương, quá trình sản xuất insulin bị rối loạn khiến cơ thể tích tụ xeton, một chất có mùi ngọt hoặc giống trái cây chín.

Các phân tích từ thử nghiệm lâm sàng mang tính bước ngoặt về dấu ấn sinh học ung thư tụy (như các nghiên cứu phối hợp cùng Imperial College London về chuyển hóa lipid và acetone dimer) đã chứng minh mối liên hệ trực tiếp giữa các khối u tuyến tụy và sự thay đổi thành phần khí thở. Nếu tình trạng này kéo dài, kèm sụt cân nhanh hoặc buồn nôn, cần đi kiểm tra ngay.

Ngoài ung thư tụy, hơi thở có mùi ngọt còn là dấu hiệu cảnh báo tiểu đường, đặc biệt khi lượng đường trong máu quá cao và cơ thể phải tự đốt mỡ để tạo năng lượng. Trong trường hợp này, việc chủ quan có thể khiến bệnh chuyển sang nhiễm toan xeton, đe dọa tính mạng.

3. Hơi thở có mùi tanh kim loại

Nếu hơi thở xuất hiện mùi tanh như sắt, đồng hoặc máu, rất có thể gan của bạn đang gặp vấn đề. Các tế bào gan bị tổn thương làm giảm khả năng chuyển hóa protein và thải độc, khiến các hợp chất chứa lưu huỳnh và amoniac tăng cao, gây mùi khó chịu khi thở ra.

Theo dữ liệu từ các tài liệu y khoa chuyên sâu về hội chứng xơ gan và suy giảm chức năng gan, hiện tượng tích tụ các hợp chất lưu huỳnh thứ cấp (như dimethyl sulfide) khuếch tán qua màng phế nang phổi chính là nguyên nhân sinh học cốt lõi tạo ra mùi tanh này. Trong nhiều trường hợp, đây là dấu hiệu cảnh báo sớm của ung thư gan.

Ngoài ung thư, mùi tanh kim loại trong hơi thở cũng có thể xuất hiện ở người bị viêm lợi, chảy máu chân răng, nhiễm khuẩn đường hô hấp hoặc chảy máu cam nhẹ mà không nhận ra. Nếu mùi này kéo dài dù đã chăm sóc răng miệng kỹ, nên đi khám chuyên khoa gan mật và tai mũi họng để được kiểm tra.

4. Hơi thở có mùi cá ươn hoặc giống mùi nước tiểu

Mùi tanh nồng, giống cá ươn hoặc amoniac (nước tiểu) là dấu hiệu điển hình của người mắc bệnh thận. Khi chức năng thận suy giảm, khả năng lọc bỏ ure và chất độc trong máu bị hạn chế, dẫn đến việc chúng tích tụ và thoát ra ngoài qua hơi thở.

Đây là biểu hiện kinh điển của hội chứng tăng ure huyết (uremic fetor) đã được y văn thế giới và Hiệp hội Thận học ghi nhận rõ ràng. Ở giai đoạn nặng hơn, sự suy giảm chức năng hệ tiết niệu kéo dài còn có thể là cảnh báo sớm của ung thư thận.

Dù vậy, không phải lúc nào mùi cá ươn trong hơi thở cũng do thận. Một số người bị nhiễm khuẩn miệng, viêm amidan hoặc rối loạn tiêu hóa cũng có thể xuất hiện mùi tương tự. Nếu mùi không biến mất dù đã vệ sinh miệng kỹ và uống đủ nước, hãy đến bệnh viện để làm xét nghiệm chức năng thận.

Khi nào nên đi khám?

Nếu hơi thở thay đổi bất thường kéo dài trên 2 tuần kèm theo sụt cân, mệt mỏi, da sạm hoặc chán ăn, bạn không nên chỉ dựa vào kem đánh răng hay kẹo ngậm để khử mùi. Các bác sĩ khuyến cáo cần khám răng miệng và khám tổng quát và kiểm tra gan, phổi, thận, tụy càng sớm càng tốt để loại trừ nguy cơ ung thư.

Ngoài ra, việc giữ vệ sinh răng miệng đúng cách, ăn uống lành mạnh, hạn chế đồ cay nóng và uống đủ nước mỗi ngày sẽ giúp hơi thở dễ chịu hơn và giảm nguy cơ mắc các bệnh tiềm ẩn.