"Nói ra mới thấy lạ, dạo này sáng nào thức dậy tôi cũng ho, ra mồ hôi, người còn sụt mấy cân. Tôi cứ nghĩ là mình giảm cân thành công", ông Trương, 65 tuổi, vừa cười vừa kể với bác sĩ tại phòng khám hô hấp trong lần đi khám gần đây. Tuy nhiên, khi xem kết quả chụp CT phổi liều thấp của ông, bác sĩ lại không cười nổi.
"Những thay đổi nhỏ vào buổi sáng không phải lúc nào cũng chỉ là cảm lạnh hay 'nóng trong'. Đôi khi đó chính là tín hiệu sớm cho thấy ung thư phổi đang âm thầm xuất hiện", bác sĩ giải thích.
Câu chuyện của ông Trương không phải hiếm gặp. Trên thực tế, nhiều người trung niên và cao tuổi thường có thói quen xem nhẹ những triệu chứng nhỏ xuất hiện vào buổi sáng như ho vài tiếng, khạc ít đờm, thấy ngực hơi nặng hoặc người mệt mỏi.
Họ thường cho rằng đó chỉ là biểu hiện của tuổi tác, thay đổi thời tiết hoặc bệnh hô hấp nhẹ. Chỉ khi tình trạng kéo dài nhiều tháng không cải thiện, thậm chí xuất hiện khó thở, đi vài bước đã mệt, nhiều người mới đi khám.
Điều đáng nói là ung thư phổi - một trong những loại ung thư phổ biến nhất - lại thường bắt đầu bằng những dấu hiệu rất mờ nhạt như vậy.
Theo các chuyên gia hô hấp, phần lớn các trường hợp ho hoặc khạc đờm kéo dài thường liên quan đến các bệnh lành tính như viêm phế quản, dị ứng hoặc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
Tuy nhiên, các hướng dẫn y khoa đều nhấn mạnh rằng điều đáng chú ý không chỉ là triệu chứng xuất hiện, mà là sự thay đổi kéo dài và ngày càng rõ rệt của triệu chứng.
Một số nghiên cứu cho thấy khoảng 50-70% bệnh nhân ung thư phổi đã xuất hiện các triệu chứng hô hấp trong vài tháng trước khi được chẩn đoán, nhưng nhiều người không đi khám vì nghĩ đó chỉ là bệnh vặt.
Nói cách khác, cơ thể thường đã gửi tín hiệu cảnh báo từ sớm, chỉ là nhiều người không nhận ra hoặc chủ quan bỏ qua.
Đáng chú ý, nhiều bệnh nhân cho biết các triệu chứng này thường rõ rệt nhất vào buổi sáng sau khi thức dậy.
Các bác sĩ khuyến cáo nếu những biểu hiện sau đây xuất hiện liên tục trong thời gian dài, đặc biệt ở người trung niên và cao tuổi, nên đi kiểm tra phổi sớm.
Ho và khạc đờm buổi sáng thay đổi bất thường
Ho kéo dài là một trong những dấu hiệu sớm phổ biến của ung thư phổi.
Ở nhiều người, cơn ho ban đầu có thể rất nhẹ và dễ bị nhầm với viêm phế quản hoặc cảm lạnh thông thường. Tuy nhiên, điều đáng chú ý là tính chất cơn ho có thể thay đổi theo thời gian.
Chẳng hạn, trước đây chỉ ho nhẹ nhưng gần đây tiếng ho trở nên nặng và sâu hơn, tần suất tăng lên, đặc biệt là vào buổi sáng sau khi ngủ dậy.
Một số người cũng nhận thấy lượng đờm tăng rõ rệt. Màu sắc đờm có thể chuyển từ trắng sang vàng, nâu hoặc thậm chí có lẫn tia máu.
Nếu cơn ho kéo dài trên 4-6 tuần và không cải thiện dù đã dùng thuốc ho hoặc thuốc chống viêm, các chuyên gia khuyến cáo nên đi kiểm tra phổi.
Tức ngực hoặc đau ngực khi vừa thức dậy
Một số bệnh nhân ung thư phổi giai đoạn sớm cho biết họ bắt đầu nhận thấy cảm giác khó chịu ở vùng ngực khi vừa thức dậy vào buổi sáng.
Cơn đau thường xuất hiện ở một vị trí khá cố định, có thể là cảm giác âm ỉ như bị đè hoặc bị chèn trong lồng ngực.
Đặc biệt, cơn đau có thể rõ hơn khi hít sâu, ho hoặc hắt hơi.
Khác với đau cơ thông thường - thường giảm khi ấn hoặc xoa bóp – kiểu đau này thường không thay đổi nhiều khi chạm vào.
Các bác sĩ cho biết khi khối u kích thích màng phổi hoặc thành ngực, người bệnh có thể xuất hiện dạng đau như vậy.
Nếu cơn đau kéo dài nhiều tuần và không liên quan đến chấn thương hay bệnh xương khớp, việc đi kiểm tra phổi là điều nên làm.
Mệt mỏi buổi sáng và sụt cân không rõ nguyên nhân
Một dấu hiệu khác dễ bị bỏ qua là cảm giác mệt mỏi kéo dài.
Nhiều người cho biết dù ngủ đủ giấc, khi thức dậy vào buổi sáng vẫn cảm thấy uể oải, thiếu sức lực, thậm chí không muốn vận động.
Đi kèm với đó có thể là tình trạng sụt cân không chủ ý.
Theo các chuyên gia, nếu cân nặng giảm hơn 5% trong vòng ba tháng mà không thay đổi chế độ ăn uống hay tập luyện, đó có thể là dấu hiệu cảnh báo cần chú ý.
Ví dụ, một người nặng 60 kg nếu giảm xuống dưới 57 kg trong thời gian ngắn mà không cố ý giảm cân thì nên kiểm tra sức khỏe.
Ngoài ra, một số người còn xuất hiện các biểu hiện khác như chán ăn, ra mồ hôi ban đêm hoặc sốt nhẹ kéo dài.
Các khối u ác tính có thể làm cơ thể tiêu hao nhiều năng lượng, dẫn đến tình trạng mệt mỏi, gầy sút và suy giảm sức lực.
Khó thở rõ rệt khi hoạt động nhẹ
Khó thở cũng là một dấu hiệu đáng chú ý.
Trước đây, nhiều người vẫn đi lại, làm việc nhà hoặc leo cầu thang một cách dễ dàng. Nhưng sau một thời gian, họ bắt đầu nhận thấy chỉ cần vận động nhẹ cũng cảm thấy hụt hơi.
Một số người cho biết ngay cả việc rửa mặt, thay quần áo vào buổi sáng cũng khiến họ phải dừng lại để thở.
Leo một tầng cầu thang có thể trở nên khó khăn, thậm chí nói chuyện cũng phải ngắt quãng để lấy hơi.
Các bác sĩ cho biết ung thư phổi có thể làm giảm diện tích trao đổi khí của phổi, gây tắc nghẽn đường thở hoặc dẫn đến tràn dịch màng phổi. Những thay đổi này đều có thể khiến người bệnh xuất hiện tình trạng khó thở ngày càng rõ.
Nếu bạn nhận ra rằng những hoạt động trước đây vẫn làm được bình thường nhưng nay chỉ cần làm một chút đã thấy hụt hơi, nên đi kiểm tra sức khỏe sớm.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng sự xuất hiện của một trong những triệu chứng trên không đồng nghĩa với việc chắc chắn mắc ung thư phổi.
Trên thực tế, phần lớn các triệu chứng hô hấp thường liên quan đến các bệnh lành tính.
Tuy nhiên, nếu các dấu hiệu kéo dài, ngày càng nặng hoặc xuất hiện cùng lúc nhiều triệu chứng, đặc biệt ở người hút thuốc lâu năm hoặc người trên 50 tuổi, việc kiểm tra phổi là điều cần thiết.
Trong nhiều trường hợp, chụp CT phổi liều thấp có thể giúp phát hiện tổn thương ở giai đoạn rất sớm, khi việc điều trị vẫn còn hiệu quả.
Các bác sĩ cũng khuyến cáo người trung niên và cao tuổi nên chú ý hơn đến những thay đổi nhỏ của cơ thể, đặc biệt là các triệu chứng xuất hiện thường xuyên vào buổi sáng.
Bởi đôi khi, những dấu hiệu tưởng chừng rất bình thường lại có thể là lời cảnh báo sớm mà cơ thể gửi đến chúng ta.