Thấy tên sếp hiện lên màn hình, nhân viên 27 tuổi tim đập nhanh, vã mồ hôi

Từng xem tin nhắn công việc là chuyện bình thường, nhưng Đặng Thị Thu Phương (27 tuổi, nhân viên marketing tại Hà Nội) giờ đây luôn giật mình, bất an mỗi khi điện thoại rung chuông sau chuỗi ngày liên tục bị cấp trên dồn ép tiến độ.

Nhiều đầu việc cần thời gian tìm hiểu nguyên nhân hoặc phối hợp cùng đồng nghiệp, không thể xử lý ngay lập tức. Thế nhưng sếp luôn đòi hỏi câu trả lời tức thì, phải có phương án và lộ trình rõ ràng. Chỉ cần phương án không vừa ý, sếp sẵn sàng gọi điện truy xét, mắng té tát.

Mỗi lần thấy thông báo của sếp, Phương vừa loay hoay xoay xở công việc, vừa thấp thỏm nghĩ cách trả lời.

Sau những lần như vậy, tiếng chuông điện thoại dần trở thành tín hiệu khiến Phương căng thẳng. Cô sợ mở tin nhắn sẽ thấy thêm câu hỏi về tiến độ, sợ bị nhắc đến những thiếu sót hoặc sợ sếp mắng . Ngay cả khi chưa biết nội dung tin nhắn, cô hình dung đến những tình huống không mong muốn.

“ Nhiều lúc chỉ cần thấy tên sếp hiện lên là tim em đập rất nhanh, dù chưa đọc nội dung ”, Phương chia sẻ.

Phản ứng ấy ngày càng rõ rệt. Mỗi khi điện thoại báo tin nhắn từ Zalo, Messenger hay group chat, nhất là khi sếp gọi điện trực tiếp, tim Phương đập nhanh, lồng ngực thắt lại, tay vã mồ hôi vì sợ “có thể lại bị mắng”. Có lúc, cô phải úp điện thoại xuống, hít thở một lúc mới đủ bình tĩnh mở ra.

Nỗi lo còn theo Phương về nhà. Cô không dám rời điện thoại, luôn bật chuông 24/24 vì nếu lỡ không nghe điện thoại, không trả lời tin nhắn trong vòng 15 phút thì sẽ bị sếp ‘ghim’, phê bình trong các cuộc họp.

Phương luôn trong trạng thái căng thẳng vì luôn luôn phải rà soát lại những việc đã làm, tự hỏi mình đã có thể tự tin trả lời khi sếp gọi điện hỏi chưa. Giấc ngủ vì thế trở nên chập chờn, còn thời gian nghỉ ngơi cũng không giúp cô thực sự thoát khỏi áp lực công việc. Khi nhận ra mình ngày càng khó kiểm soát phản ứng trước những thông báo trên điện thoại, cô tìm đến chuyên gia tâm lý.

Hoàng Văn Nam (nhân viên vận hành website của doanh nghiệp Dược) cũng rơi vào trạng thái căng thẳng vì áp lực “sếp nhắn là phải trả lời”.

Khi hệ thống website phát sinh sự cố, Nam cố gắng tìm nguyên nhân và phương án khắc phục. Vấn đề chưa được giải quyết dứt điểm, trong khi sếp đã liên tục hỏi về tiến độ, về lý do ngay trong cuộc họp. Cuộc họp kết thúc, tin nhắn hỏi việc vẫn tiếp tục xuất hiện trong ngày.

Điều khiến Nam áp lực không chỉ là sự cố kỹ thuật, mà còn là việc phải liên tục trả lời khi bản thân chưa tìm ra phương án khả thi. Mỗi lần điện thoại báo tin nhắn, anh lại thấp thỏm, không biết phải trả lời lại như thế nào để không bị sếp “càu nhàu”. Từ đó, điện thoại vốn là phương tiện trao đổi thông tin, dần trở thành tín hiệu báo trước một tình huống căng thẳng, khiến Nam không ít lần mất ngủ.

Khi chuông điện thoại bị não bộ coi là ‘mối nguy’

Theo Chuyên gia Tâm lý Phạm Hoàng Long - Trung tâm Tâm lý và Phát triển Con người NHC Việt Nam, những câu chuyện trên cho thấy não bộ hình thành “phản xạ có điều kiện”. Khi một kích thích như tiếng chuông thông báo hay tên sếp gắn liền với trải nghiệm căng thẳng, não bộ sẽ mặc định đó là mối đe dọa.

Vì vậy, tiếng tin nhắn không còn là tín hiệu trung tính mà bị “gán nghĩa” như nguy hiểm tiềm ẩn. Mỗi khi xuất hiện, cơ thể tự động kích hoạt cơ chế sinh tồn như tim đập nhanh, hơi thở gấp, cơ thể căng lên để phản ứng. Điều đáng nói là phản ứng này xảy ra gần như ngay lập tức, vượt qua lý trí. Dù biết tin nhắn không nguy hiểm, cơ thể vẫn phản ứng như đang bị đe dọa.

Dưới góc nhìn tâm lý học, đây là biểu hiện của việc hệ thần kinh bị kích hoạt quá mức trong thời gian dài. Khi tâm trí liên tục hướng đến những tình huống chưa xảy ra như một tin nhắn có thể đến hay một lời phê bình có thể xuất hiện, cơ thể không nhận được tín hiệu “an toàn” để nghỉ ngơi. Hệ quả là căng thẳng kéo dài và giấc ngủ bị ảnh hưởng.

Chuyên gia Tâm lý Phạm Hoàng Long cũng cho biết, hiện áp lực công việc hiện đại không còn đơn thuần là nhiều việc hay ít việc, mà áp lực ở chỗ xã hội ngày càng đánh đồng giá trị công việc với giá trị con người. Một dự án thất bại hay lời phê bình từ cấp trên có thể nhanh chóng biến thành khủng hoảng giá trị cá nhân. Vì vậy, không chỉ là sợ công việc, mà áp lực sợ bị sếp đánh giá năng lực mình chưa tốt.

Bên cạnh đó, cơ chế sinh tồn của con người đang bị kích hoạt sai lệch. Não bộ vốn được thiết kế để xử lý nguy hiểm ngắn hạn, nhưng trong môi trường hiện đại, “mối nguy” xuất hiện liên tục dưới dạng deadline, KPI, email, tin nhắn. Những tín hiệu nhỏ như tiếng chuông điện thoại xuất hiện với tần suất dày đặc, khiến hệ thần kinh luôn trong trạng thái cảnh giác. Trường hợp của Phương là ví dụ rõ ràng.

Khi trạng thái này kéo dài, căng thẳng không còn là phản ứng nhất thời mà trở thành mãn tính. Đây cũng là lý do ngày càng nhiều người trẻ rơi vào tình trạng kiệt sức ngay từ những năm đầu đi làm.

Để giảm căng thẳng, chuyên gia cho rằng người lao động cần từng bước lấy lại quyền kiểm soát đối với thời gian và phản ứng của bản thân. Cần tách bạch bản thân khỏi kết quả công việc. Một dự án gặp trục trặc hay một sai sót không đồng nghĩa với việc một người thất bại, mà là vấn đề cần được nhìn nhận, tìm nguyên nhân và khắc phục.

Khi hiểu điều đó, người lao động có thể dần thay đổi cách đón nhận những tin nhắn từ cấp trên. Thay vì lập tức nghĩ mình làm sai, sắp bị trách mắng hay không đáp ứng được kỳ vọng, hãy bình tĩnh đọc nội dung, xác định yêu cầu và phản hồi trong khả năng của mình. Tin nhắn của sếp khi ấy trở lại đúng bản chất là một hình thức trao đổi công việc, thay vì tín hiệu khiến người nhận lập tức rơi vào trạng thái lo sợ.