Người đàn ông đột quỵ 2 lần trong 3 năm dù không hút thuốc, không tăng huyết áp: Bác sĩ chỉ rõ 'thủ phạm'

Một bệnh nhân họ Lý, 58 tuổi, đến khám tại phòng khám Trung Quốc trong tình trạng đã bị đột quỵ nhồi máu não hai lần trong vòng 3 năm. Lần xuất viện thứ hai mới chỉ cách đó nửa năm. Vừa ngồi xuống, vợ ông đã không giấu được sự ấm ức: “Ngày nào ông ấy cũng nằm xuống từ 7 giờ tối, hơn 4 giờ sáng đã thức dậy. Tính ra cũng ngủ được 7 tiếng. Ông ấy không hút thuốc, cũng không uống rượu bia nhiều, huyết áp uống thuốc đã ổn định, vậy tại sao mạch máu vẫn bị tắc?”.

Bản thân ông Lý cũng không hiểu nguyên nhân. Con trai mua cho ông một chiếc vòng đeo tay theo dõi giấc ngủ, ngày nào thiết bị cũng hiển thị ông ngủ hơn 7 tiếng. Vì vậy, cả gia đình đều cho rằng ông đã “ngủ đủ”. Tuy nhiên, sau khi yêu cầu ông há miệng kiểm tra cổ họng và hỏi có ngáy khi ngủ ban đêm hay không, bác sĩ lập tức nhận được câu trả lời từ người vợ: “Có chứ! Tiếng ngáy lớn đến mức cả tầng nhà đều nghe thấy. Có những lúc đang ngáy bỗng nhiên im bặt, một lúc lâu sau mới đột ngột thở hắt ra thật mạnh”.

Chính khoảnh khắc “im bặt” giữa những tiếng ngáy ấy đã giúp bác sĩ xâu chuỗi các manh mối liên quan đến hai lần nhồi máu não trong vòng 3 năm của ông Lý.

Theo bác sĩ, tình trạng của ông Lý được y học gọi là hội chứng ngưng thở khi ngủ do tắc nghẽn. Khi chìm vào giấc ngủ ban đêm, các cơ ở vùng họng giãn ra, lưỡi tụt về phía sau khiến đường thở bị bít tắc. Nhìn bên ngoài, người bệnh vẫn đang ngủ nhưng nồng độ oxy trong máu lại liên tục giảm xuống. Cơ thể nhiều lần bị “đánh thức” vì ngạt thở giữa đêm, nhưng mức độ tỉnh giấc quá nhẹ nên đến ngày hôm sau, người bệnh hoàn toàn không nhớ gì.

Tình trạng này có thể lặp lại hàng chục lần trong một đêm. Huyết áp vì thế liên tục dao động như tàu lượn siêu tốc, thành mạch máu hằng ngày phải chịu những tác động mạnh, khiến nguy cơ hình thành cục máu đông tự nhiên tăng lên.

Nhiều người có quan niệm sai lầm rằng chỉ cần ngủ đủ thời gian là mọi chuyện sẽ ổn. Con số 7 tiếng hiển thị trên vòng đeo tay cho thấy người dùng đã nằm trên giường trong khoảng thời gian đó, nhưng thiết bị không thể đo được trong số đó có bao nhiêu giờ đường thở thực sự thông thoáng và lượng oxy trong máu có đủ hay không.

Ông Lý được thực hiện một cuộc kiểm tra giấc ngủ và kết quả rất rõ ràng: Trong đêm, ông bị ngưng thở hơn 30 lần, nồng độ oxy trong máu thấp nhất chỉ còn hơn 70%.

Đáng lo ngại hơn, tình trạng thiếu oxy này phần lớn tập trung vào nửa sau của đêm và khoảng thời gian gần sáng. Đáng lẽ huyết áp phải giảm xuống vào ban đêm, nhưng những lần ngạt thở và tỉnh giấc liên tục lại khiến huyết áp tăng cao.

Cơn tăng huyết áp mạnh vào buổi sáng sớm lại chính là thời điểm đột quỵ nhồi máu não dễ xảy ra nhất.

Hai lần phát bệnh của ông Lý đều diễn ra vào những thời điểm như vậy: Một lần xảy ra ngay sau khi ông vừa thức dậy và bước xuống giường vào buổi sáng, lần còn lại xảy ra khi ông thức dậy đi vệ sinh lúc rạng sáng. Ngay cả bản thân ông cũng không hiểu vì sao mình đang khỏe mạnh lại đột ngột ngã quỵ.

Khi tìm hiểu sâu hơn, bác sĩ hỏi ông thường ngủ thế nào vào cuối tuần. Ông Lý cho biết ngày thường phải dậy sớm nên cuối tuần thường ngủ bù, có khi ngủ một mạch đến 10 giờ sáng. Sau đó, ông còn phải nằm ngủ trưa thêm một tiếng.

Ông nghĩ rằng đây là cách bồi bổ sức khỏe , nhưng các tài liệu y khoa công khai cho thấy mối liên hệ giữa thời gian ngủ và nguy cơ mắc bệnh tim mạch, mạch máu não thực chất có dạng đường cong “hai đầu cao, ở giữa thấp”. Những người ngủ dưới 6 tiếng có nguy cơ cao, nhưng người ngủ liên tục trên 9 tiếng thậm chí còn có nguy cơ cao hơn.

Điều này hoàn toàn trái ngược với quan niệm thông thường của nhiều người. Không ít người lớn tuổi đã nghỉ hưu tin rằng “ngủ càng lâu càng giúp cơ thể phục hồi năng lượng”. Sau khi ăn sáng, họ nằm dài trên ghế sofa, ngủ trưa có khi tới 2 tiếng, rồi buổi tối lại lên giường từ rất sớm.

Tuy nhiên, ngủ quá nhiều vào ban ngày khiến giấc ngủ ban đêm trở nên nông hơn. Vào nửa sau của đêm, các cơ ở đường thở giãn ra nhiều hơn, khiến tình trạng ngưng thở khi ngủ càng nghiêm trọng.

Cách cải thiện giấc ngủ

Bác sĩ đã dặn dò ông Lý một số điều. Trước hết, đừng quá tin vào quan niệm “nhất định phải ngủ đủ 8 tiếng”. Nhu cầu ngủ của người trưởng thành khác nhau tùy từng người. Người cao tuổi thường chỉ cần ngủ 6-8 tiếng. Điều quan trọng là sau khi thức dậy, cơ thể cảm thấy tỉnh táo, sảng khoái chứ không phải tự an ủi mình bằng những con số hiển thị trên vòng đeo tay.

Những người có thói quen nằm ngửa khi ngủ có thể thử chuyển sang tư thế nằm nghiêng, đặc biệt là nằm nghiêng bên phải. Khi đó, lưỡi và hàm dưới sẽ ít tụt về phía sau hơn, giúp đường thở thông thoáng hơn đáng kể. Gối cũng không nên quá cao hoặc quá thấp; độ cao khoảng bằng một nắm tay là phù hợp. Nếu gối quá cao, cổ sẽ bị gập lại, khiến đường thở vẫn có nguy cơ bị cản trở.

Những người lớn tuổi có thói quen uống rượu cũng cần hạn chế ly rượu trong bữa tối. Rượu có thể giúp dễ ngủ ngay lúc đầu, nhưng vào nửa sau của đêm lại khiến các cơ ở vùng họng giãn ra nhiều hơn, làm tình trạng ngưng thở khi ngủ trở nên nghiêm trọng.

Sau khi xuất viện, ông Lý đã chuyển sang nằm nghiêng khi ngủ, đồng thời bỏ rượu trong bữa tối và kết hợp điều trị. Kết quả kiểm tra lại trong 6 tháng qua cho thấy nồng độ oxy trong máu khi ngủ ban đêm của ông đã ổn định hơn nhiều.

Khi ông Lý ra về, người vợ quay lại hỏi bác sĩ ở cửa: “Vậy từ nay chúng tôi nên ngủ bao nhiêu tiếng mỗi ngày mới phù hợp?”. Bác sĩ mỉm cười trả lời rằng đừng xem thời gian ngủ là tiêu chuẩn duy nhất. Điều quan trọng hơn cả là sau khi ngủ dậy không cảm thấy khó chịu và ban ngày không buồn ngủ.