Bụng chướng nhẹ, ăn uống kém hơn trước, thỉnh thoảng mỏi lưng và hay mệt… Với nhiều người trung niên, đó chỉ là biểu hiện tuổi tác. Nhưng với bà Trần, 58 tuổi ở Trung Quốc, những dấu hiệu tưởng chừng mơ hồ ấy lại là lời cảnh báo sớm của ung thư buồng trứng giai đoạn trung bình.
Trong 6 tháng trước khi phát hiện bệnh, bà chỉ nghĩ mình rối loạn tiêu hóa do tiền mãn kinh. Đến khi bụng dưới to dần, sờ thấy khối cứng không đau, bà mới đi khám và nhận kết quả khiến cả gia đình bàng hoàng. Nhìn lại, bà mới nhận ra cơ thể đã “lên tiếng” từ rất sớm, chỉ là những tín hiệu ấy quá nhẹ để được chú ý đúng mức.
Câu hỏi đặt ra là: ung thư có thật sự xuất hiện đột ngột?
Một nghiên cứu đăng trên Tạp chí Y khoa Anh quốc, theo dõi hơn 60.000 người trưởng thành sụt cân nhanh trong vòng 6 tháng. Kết quả cho thấy 908 người trong số đó được chẩn đoán ung thư sau thời gian theo dõi. Điểm đáng chú ý là trước khi phát hiện bệnh, phần lớn bệnh nhân đều xuất hiện các triệu chứng lặp lại với tần suất cao.
Ở nam giới, các biểu hiện thường gặp gồm sụt cân nhanh, đau bụng, chán ăn, nuốt nghẹn, đau ngực, ho ra máu, xuất hiện khối bất thường ở bụng, vàng da, thiếu máu hoặc hạch to. Ở nữ giới, ngoài sụt cân và chán ăn còn có rối loạn tiêu hóa, tiêu chảy, đau bụng, khối u ổ bụng, thiếu máu, vàng da, hạch to hoặc huyết khối tĩnh mạch.
Các nhà nghiên cứu cho rằng sự xuất hiện của những tín hiệu này trong vòng nửa năm có thể làm tăng đáng kể khả năng mắc ung thư và không nên xem nhẹ.
Trên thực tế, phần lớn ung thư giai đoạn đầu rất kín đáo, vì vậy nhiều người chỉ phát hiện khi bệnh đã muộn. Dưới đây là những dấu hiệu dễ bị bỏ qua nhưng cần đặc biệt cảnh giác.
Sốt tái diễn không rõ nguyên nhân là một trong những biểu hiện điển hình của một số bệnh ung thư như bạch cầu hay u lympho. Có trường hợp sốt theo chu kỳ, thường xuất hiện vào chiều tối và tự hạ vào rạng sáng hôm sau. Hiện tượng này còn được gọi là “sốt do khối u”.
Cảm giác mệt mỏi kéo dài dù đã nghỉ ngơi đầy đủ cũng là dấu hiệu đáng lưu ý. Nếu tình trạng này đi kèm thiếu máu, chán ăn hoặc suy dinh dưỡng thì càng cần kiểm tra sớm.
Những khối cứng bất thường ở cổ, nách, vú hoặc vùng bụng, kể cả không đau, đều không nên chủ quan. Khối u tăng kích thước theo thời gian có thể liên quan đến ung thư vú hoặc u lympho.
Đau dai dẳng không rõ nguyên nhân, kéo dài hơn một tuần và không đáp ứng thuốc thông thường cũng cần được thăm khám. Ung thư đại tràng có thể gây đau bụng mạn tính, ung thư phổi có thể gây đau ngực kéo dài.
Thay đổi thói quen đại tiện là tín hiệu điển hình của ung thư đại trực tràng. Đi ngoài nhiều hơn, phân nhỏ dẹt bất thường, tiêu chảy và táo bón xen kẽ, phân lẫn nhầy hoặc máu… đều là dấu hiệu cần kiểm tra.
Chảy máu bất thường cũng không thể xem nhẹ. Đi ngoài ra máu sau khi đã loại trừ trĩ, polyp hay nứt hậu môn có thể liên quan bệnh lý ác tính đường tiêu hóa. Tiểu ra máu, sau khi loại trừ nhiễm trùng hay sỏi, có thể cảnh báo ung thư bàng quang. Phụ nữ ra máu ngoài kỳ kinh, sau mãn kinh hoặc sau quan hệ cũng cần tầm soát ung thư cổ tử cung hoặc nội mạc tử cung. Ho kéo dài kèm đờm lẫn máu có thể là dấu hiệu sớm của ung thư phổi.
Sụt cân không chủ đích là một trong những cảnh báo rõ ràng nhất. Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ cho biết nhiều loại ung thư như dạ dày, thực quản, phổi, tụy có thể gây sụt cân đột ngột. Nếu trong vòng 6 đến 12 tháng, cân nặng giảm từ 5% trở lên mà không ăn kiêng, cần đi khám.
Thay đổi bất thường trên da cũng không thể bỏ qua. Nốt ruồi lớn nhanh, biến dạng, chảy máu hoặc xuất hiện nốt vệ tinh xung quanh có thể liên quan u hắc tố ác tính. Vết loét da lâu lành cũng có thể gợi ý ung thư tế bào đáy.
Tuy ung thư nguy hiểm, nhưng không phải không thể phòng ngừa. Nhiều thói quen tốt trong đời sống hằng ngày có thể góp phần giảm nguy cơ.
Tập luyện kháng lực như squat, leo cầu thang, nhón chân hoặc nâng tạ nhẹ giúp cơ thể tăng sản xuất các protein có vai trò ức chế sự phát triển của tế bào bất thường. Duy trì vận động đều đặn ít nhất 45 phút mỗi lần có thể mang lại lợi ích lâu dài.
Bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia là nguyên tắc cơ bản. Khói thuốc và cồn đều có thể gây tổn thương ADN tế bào, tạo điều kiện cho đột biến tích tụ. Nhiều nghiên cứu cho thấy ngừng hút thuốc ở bất kỳ thời điểm nào cũng giúp giảm nguy cơ ung thư theo thời gian.
Ngủ đủ giấc cũng quan trọng không kém. Thiếu ngủ kéo dài làm rối loạn nội môi, giảm tiết melatonin và tăng stress oxy hóa, từ đó ảnh hưởng đến cơ chế bảo vệ tế bào. Duy trì giờ ngủ ổn định, hạn chế thức khuya là cách đơn giản nhưng hiệu quả.
Cuối cùng, giữ tinh thần tích cực. Nhiều nghiên cứu quan sát ghi nhận người thường xuyên căng thẳng, bi quan kéo dài có nguy cơ bệnh tật cao hơn. Dù cảm xúc không phải nguyên nhân trực tiếp gây ung thư, việc quản lý stress tốt giúp hệ miễn dịch hoạt động hiệu quả hơn.
Ung thư không xuất hiện trong một đêm. Cơ thể thường gửi đi những tín hiệu nhỏ trước khi bệnh bùng phát. Lắng nghe sớm, kiểm tra kịp thời và duy trì lối sống lành mạnh chính là cách chủ động bảo vệ mình trước khi quá muộn.
Nguồn và ảnh: Sohu