Nghiên cứu hơn 1.200 người sống trên 100 tuổi phát hiện: Người sống thọ thường có 3 đặc điểm chung

Những phát hiện này mang lại nhiều gợi ý quan trọng cho việc duy trì sức khỏe và kéo dài tuổi thọ.

3 đặc điểm sinh học thường thấy ở người sống thọ

Đây được xem là một trong những nghiên cứu quy mô lớn nhất về người cao tuổi. Nhóm khoa học gia tại Viện Karolinska, Thụy Điển đã tuyển chọn 44.636 người tham gia và theo dõi họ trong suốt 35 năm . Khi các đối tượng ở độ tuổi từ 64 đến 99 , các nhà khoa học tiến hành đo nhiều chỉ số sinh học trong máu.

Trong tổng số người tham gia, 1.224 người (chiếm 2,7%) sống đến 100 tuổi , và 84,6% trong số đó là phụ nữ .

Nhóm nghiên cứu đã phân tích 12 dấu ấn sinh học liên quan đến lão hóa và nguy cơ tử vong , bao gồm: axit uric, cholesterol toàn phần, glucose (đường huyết), alanine aminotransferase (ALT), aspartate aminotransferase (AST), creatinine, khả năng gắn sắt của máu…

Sau khi so sánh nhóm người trăm tuổi với những người không đạt tới mốc này, các nhà khoa học phát hiện ba đặc điểm nổi bật:

- Đường huyết thấp từ tuổi 60: Những người sống đến 100 tuổi thường duy trì mức đường huyết thấp hơn. Rất ít người trong nhóm này có mức đường huyết trên 6,5 mmol/l khi bước sang tuổi 60.

- Creatinine ở mức thấp sau tuổi 60: Creatinine là chỉ số phản ánh chức năng thận. Ở người sống thọ, mức creatinine thường duy trì dưới 125 µmol/l , cho thấy thận hoạt động tương đối tốt.

- Axit uric thấp: Nghiên cứu cho thấy những người có mức axit uric thấp nhất có khả năng sống thọ cao gấp đôi so với những người có mức cao nhất.

Tổng hợp các kết quả cho thấy từ khoảng 60 tuổi trở đi , những người có khả năng sống tới 100 tuổi thường duy trì đường huyết, creatinine và axit uric ở mức thấp . Đây là ba chỉ số quan trọng phản ánh tình trạng chuyển hóa và sức khỏe tổng thể của cơ thể.

3 chỉ số chuyển hóa quan trọng liên quan đến tuổi thọ

Ba chỉ số trên không chỉ liên quan đến tuổi thọ mà còn phản ánh tình trạng viêm, chuyển hóa và chức năng gan thận của cơ thể.

- Đường huyết: Ở người khỏe mạnh, đường huyết lúc đói nên nằm trong khoảng 3,9 - 6,1 mmol/l . Nếu cao hơn 6,1 mmol/l có thể được coi là tăng đường huyết nhẹ, còn trên 7 mmol/l cần được can thiệp y tế.

Để kiểm soát đường huyết, các chuyên gia khuyến nghị nên bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong thói quen ăn uống như ăn theo thứ tự thực phẩm giàu chất xơ trước, sau đó đến protein và chất béo, cuối cùng là tinh bột; hạn chế gạo trắng và bột mì tinh chế, tăng cường ngũ cốc nguyên hạt; ăn chậm, nhai kỹ, mỗi bữa ăn nên kéo dài ít nhất 20 phút

- Creatinine: Creatinine có hai nguồn chính từ quá trình chuyển hóa của cơ bắp và từ sự phân giải protein trong thực phẩm . Ở người khỏe mạnh, mức creatinine trong máu thường ổn định. Giá trị tham khảo là 53- 133 µmol/l ở nam giới và 44- 97 µmol/l ở nữ giới.

Nếu chức năng thận suy giảm, mức creatinine trong máu sẽ tăng lên. Các dấu hiệu cảnh báo có thể bao gồm: thay đổi tần suất đi tiểu, nước tiểu bất thường, tiểu đêm nhiều, lượng nước tiểu giảm hoặc phù ở mí mắt và chân. Khi xuất hiện các triệu chứng này, cần kiểm tra nước tiểu và chức năng thận sớm.

- Axit uric: Nồng độ axit uric cao được ví như “con ếch bị luộc trong nước ấm” vì tổn hại âm thầm đến nhiều cơ quan như thận, khớp, mạch máu và tim . Trong điều kiện ăn uống bình thường, nếu hai lần xét nghiệm liên tiếp có axit uric trên 420 µmol/l thì được coi là tăng axit uric máu .

Để kiểm soát chỉ số này, cần hạn chế thực phẩm nhiều purin như nội tạng động vật, hải sản, rong biển và bia; uống ít nhất 1.500 ml nước mỗi ngày; t ập thể dục và duy trì cân nặng hợp lý.

Bí quyết sống thọ không chỉ nằm ở gen

Theo các nghiên cứu về tuổi thọ, yếu tố di truyền chỉ chiếm khoảng 15% , còn lại phụ thuộc vào môi trường sống và thói quen sinh hoạt.

Tại Trung Quốc, năm 2020 có khoảng 119.000 người sống trên 100 tuổi , và dự báo đến năm 2050, dân số trên 80 tuổi sẽ tăng gấp đôi. Một khảo sát do Trung tâm Nghiên cứu Dân số và Phát triển Trung Quốc thực hiện cho thấy những người sống thọ thường có các thói quen sau.

1. Giữ tâm lý bình thản

Những người sống thọ hiếm khi lo lắng quá mức về những chuyện nhỏ nhặt.

Nhà khoa học Elizabeth Blackburn, người đoạt giải Nobel Sinh lý học năm 2009, từng tổng kết rằng bí quyết sống lâu chủ yếu là sinh hoạt điều độ, ăn uống không kén chọn và giữ tâm thái rộng lượng . Trong đó:

- Cân bằng tâm lý chiếm khoảng 50%.

- Chế độ ăn hợp lý chiếm 25%.

- Các yếu tố khác chiếm 25%.

Các chuyên gia tại Trung tâm Lão khoa Quốc gia Trung Quốc cũng cho rằng tinh thần lạc quan là yếu tố quan trọng của quá trình lão hóa khỏe mạnh .

2. Chế độ ăn đa dạng và cân bằng

Khảo sát cho thấy chế độ ăn của nhiều người trăm tuổi thường thanh đạm, nhiều rau và thực phẩm thực vật, ít muối, ít chất béo, và giàu chất xơ và vitamin

Do khả năng nhai và tiêu hóa giảm theo tuổi tác, người cao tuổi nên duy trì chế độ ăn đa dạng, chia nhỏ bữa ăn và bổ sung đủ nước . Đặc biệt cần đảm bảo lượng protein chất lượng cao .

Ngoài ra, chỉ số BMI của người cao tuổi không nên dưới 20 . Trên thực tế, một thân hình hơi đầy đặn đôi khi lại có lợi hơn cho sức khỏe ở tuổi già.

3. Duy trì hoạt động trí não

Khả năng nhận thức tốt giúp người cao tuổi giữ được khả năng tự chăm sóc bản thân . Vì vậy, họ nên tiếp tục học hỏi, đọc sách, suy nghĩ và giao tiếp để giữ cho não bộ hoạt động.

4. Giữ sự tò mò và tham gia nhiều hoạt động

Khảo sát về sức khỏe người cao tuổi tại Trung Quốc cho thấy tham gia nhiều hoạt động xã hội là một đặc điểm phổ biến của những người sống thọ. Việc tiếp xúc với những điều mới mẻ giúp duy trì sự hứng thú với cuộc sống.

5. Sinh hoạt điều độ và có sở thích cá nhân

Nhiều người sống thọ duy trì lịch sinh hoạt rất ổn định. Ví dụ trong danh sách “Những người sống trên 100 tuổi tại Thượng Hải năm 2022”, cụ ông Vương Nhữ Trang - người liên tiếp 8 năm có tên trong bảng xếp hạng - cho biết bí quyết của mình là sống điều độ, ăn uống đơn giản và giữ tâm trạng thoải mái .

Ngoài ra ông còn duy trì nhiều sở thích như đọc sách, xem báo, viết thơ, nghe kinh kịch hoặc chơi trò chơi trên máy tính.

Kết luận

Tổng hợp từ nhiều nghiên cứu và kinh nghiệm của người trăm tuổi cho thấy: chế độ ăn cân bằng, vận động hợp lý, không hút thuốc, hạn chế rượu và giữ tinh thần ổn định là bốn nền tảng quan trọng của sức khỏe.

Bên cạnh đó, việc duy trì khả năng tự chăm sóc bản thân, giữ kỷ luật trong sinh hoạt và tích cực tham gia các hoạt động xã hội cũng góp phần giúp cuộc sống tuổi già khỏe mạnh và kéo dài tuổi thọ.

Nguồn và ảnh: Weibo