Ngày càng có nhiều người tử vong vì ung thư tuyến giáp, bác sĩ nhắc: 5 thứ tránh được càng xa càng tốt!

Chị Chung (35 tuổi, sống tại Ninh Ba, Trung Quốc) chưa từng nghĩ một nốt hạch nhỏ bằng hạt đậu ở cổ lại có thể đẩy cuộc đời mình vào ranh giới sinh tử nhanh đến vậy. Thời điểm mới phát hiện, nốt sưng chỉ vỏn vẹn 1cm, hoàn toàn không đau đớn hay gây khó chịu. Chị tặc lưỡi bỏ qua vì cho rằng đó chỉ là hạt hạch lành tính do nóng trong người, không ngờ là ung thư tuyến giáp.

Chỉ 60 ngày sau, biến cố ập đến khiến người phụ nữ 35 tuổi không kịp trở tay. Kích thước khối u bùng phát dữ dội lên tới 5cm, chèn ép cứng đờ đường thở khiến giọng chị méo xệch, mỗi nhịp hít vào đều trở thành cơn ác mộng.

Khi đến Bệnh viện Đại học Ninh Ba (Trung Quốc), chị Chung được chẩn đoán mắc ung thư tuyến giáp thể không biệt hóa. Đây là dạng bệnh tuyến giáp ác tính nhất với thời gian sống trung bình chỉ vỏn vẹn 6 tháng. Chị đã được phẫu thuật cắt bỏ khối u ngay sau đó, nhưng nguy cơ tái phát vẫn là điều cần phải trăn trở.

Bác sĩ điều trị của chị Chung là chuyên gia nội tiết Ân Kha thuộc bệnh viện cho biết: "Tuyến giáp tuy chỉ là một tuyến nội tiết nhỏ hình con bướm nằm ở vùng cổ, nhưng lại giữ vai trò then chốt trong việc điều hòa quá trình trao đổi chất và chuyển hóa năng lượng của toàn bộ cơ thể. Dù được mệnh danh là "ung thư hạnh phúc" vì tiên lượng tốt, nhưng thực tế vẫn tồn tại những thể bệnh vô cùng hung hãn".

Theo dữ liệu từ GLOBOCAN 2022, ung thư tuyến giáp ghi nhận hơn 821.000 ca mắc mới trên toàn cầu mỗi năm. Tại Việt Nam, căn bệnh này đang có xu hướng gia tăng mạnh mẽ, đặc biệt là ở phụ nữ với tỷ lệ mắc cao gấp 3 lần nam giới.

Nếu không muốn ung thư tuyến giáp "nhắm trúng mình", bác sĩ Ân nhắc nhở có 5 kẻ tiếp tay mà bạn cần tránh càng xa xàng tốt:

1. Thói quen thức khuya thường xuyên

Nhiều người trẻ hiện nay có thói quen cày phim, lướt mạng hay tăng ca xuyên đêm mà không lường trước hậu quả tàn khốc lên hệ nội tiết.

Nhịp sinh học là chiếc đồng hồ tự nhiên điều phối việc tiết hormone và khởi động cơ chế tự sửa chữa tế bào của cơ thể. Khi bạn thức khuya, nồng độ melatonin bị sụt giảm nghiêm trọng, làm mất khả năng trung hòa các gốc tự do tích tụ trong ngày. Thiếu ngủ kéo dài làm suy yếu hệ miễn dịch, khiến các tế bào bạch cầu không còn đủ sức nhận diện và tiêu diệt các tế bào đột biến. Mầm mống ung thư tuyến giáp nhờ đó có cơ hội âm thầm nhân bản, bám rễ và bùng phát kích thước chỉ trong thời gian ngắn.

2. Dung nạp khói thuốc lá và chất kích thích

Khói thuốc lá chứa hàng ngàn hóa chất độc hại như benzene, formaldehyde cùng các kim loại nặng. Khi đi vào cơ thể (dù là hút chủ động hay thụ động), các độc tố này theo dòng máu tấn công thẳng vào mô tuyến giáp. Chúng gây ra tình trạng viêm mãn tính và oxy hóa tế bào cực kỳ nghiêm trọng, trực tiếp làm đứt gãy cấu trúc DNA.

Bên cạnh đó, việc lạm dụng chất kích thích như rượu bia càng làm tăng độ nhạy cảm của tuyến giáp với các tác nhân gây ung thư, đồng thời vô hiệu hóa hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể. Từ bỏ thuốc lá và hạn chế cồn là bước đi sống còn để thanh lọc hệ nội tiết.

3. Thường xuyên dồn nén cảm xúc, tâm trạng thất thường

Tuyến giáp vốn được giới y khoa coi là "trạm dừng cảm xúc" nhạy cảm bậc nhất của hệ nội tiết. Khi một người thường xuyên u ủ, dồn nén ấm ức hoặc có thói quen bộc phát giận dữ đột ngột, não bộ sẽ phát tín hiệu kích thích trục hạ đồi - tuyến yên hoạt động quá tải. Tình trạng này khiến nồng độ hormone tuyến giáp trồi sụt thất thường, gây rối loạn quá trình phân chia tế bào.

Sự căng thẳng thần kinh kéo dài làm suy giảm nguồn máu nuôi dưỡng, tạo áp lực liên tục lên các mô nội tiết. Theo thời gian, mô tuyến giáp bị biến tính, thúc đẩy các nhân xơ lành tính chuyển dạng thành các khối u ác tính xâm lấn. Để bảo vệ vùng cổ, việc học cách giải tỏa áp lực, giữ tinh thần thong dong là điều kiện tiên quyết.

4. Thường xuyên tiếp xúc với các nguồn bức xạ ion hóa

Bức xạ ion hóa là tác nhân hàng đầu được khoa học chứng minh làm đứt gãy cấu trúc DNA của tế bào tuyến giáp. Việc tiếp xúc thường xuyên với các nguồn bức xạ không kiểm soát hoặc lạm dụng chụp chiếu X quang vùng cổ mà không có thiết bị bảo hộ sẽ làm tăng nguy cơ đột biến gen.

Đối với các thiết bị điện tử hằng ngày, dù liều lượng bức xạ thấp, bạn cũng nên hạn chế để chúng quá gần vùng cổ trong thời gian dài để giảm thiểu tích tụ tổn thương tế bào.

5. Khẩu phần ăn thừa hoặc thiếu iốt kéo dài

Iốt là nguyên liệu bắt buộc để tuyến giáp tổng hợp hormone, nhưng duy trì nồng độ iốt ở mức cân bằng mới là chìa khóa an toàn. Thói quen ăn quá mặn, tiêu thụ vô độ các loại thực phẩm giàu iốt như tảo biển, rong biển hoặc tự ý uống các loại thực phẩm bổ sung iốt liều cao khi chưa có chỉ định bác sĩ sẽ làm tuyến giáp bị kích thích quá mức, dẫn đến quá trình tăng sinh bất thường.

Ngược lại, chế độ ăn thiếu hụt iốt nghiêm trọng cũng khiến tuyến giáp phải phì đại để hoạt động, dễ hình thành bướu nhân. Sự mất cân bằng này kéo dài chính là mồi lửa kích thích các khối u lành tính chuyển dạng ác tính.

Lời khuyên của bác sĩ:

Để phòng ngừa ung thư tuyến giáp, ngoài tránh xa 5 thứ trên, bạn nên duy trì chế độ ăn giàu chất xơ, bổ sung vitamin thiết yếu cùng các vi chất như sắt và axit folic để hỗ trợ hệ miễn dịch. Hãy thực hiện kiểm tra siêu âm tuyến giáp định kỳ 1 đến 2 năm một lần để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường. Một lối sống lành mạnh, tinh thần ổn định kết hợp với việc tầm soát y khoa chính là chìa khóa để bảo vệ bạn khỏi sự tấn công của các tế bào ác tính.

Nguồn và ảnh: Chanjing Health, Women's Health