Lần đầu tiên Việt Nam điều trị thành công ca bệnh hiếm gặp trong y văn bằng kĩ thuật đột phá

Với gia đình bé, đó là một chuỗi ngày dài lo âu, hi vọng mong manh, còn với các bác sĩ, đó là một bài toán y học đầy thử thách. Mọi nỗ lực tưởng chừng chỉ có thể dừng lại ở việc điều trị giảm nhẹ vì vị trí tổn thương nằm trong một khu vực rất khó tiếp cận, nơi mạch máu chằng chịt và bị xương che chắn.

Tuy nhiên, với sự kết hợp giữa năng lực chuyên môn, sự sáng tạo và công nghệ hiện đại, những ngày đầu năm mới 2026 này, các bác sĩ tại Bệnh viện Nhi Trung ương đã thực hiện một ca phẫu thuật chưa từng có tiền lệ tại Việt Nam: nối thông bạch huyết vào hệ thống tĩnh mạch bằng một kĩ thuật đặc biệt “nối không chỉ khâu”, ngay tại vị trí hiểm hóc nhất của lồng ngực. Ca phẫu thuật này đã cứu sống bé, giúp khai thông hệ bạch huyết và mang lại một cơ hội sống cho em.

Cuộc chiến sinh tử bắt đầu từ khi mới lọt lòng

Bé P.T, ở Tuyên Quang, đã phải chiến đấu với một căn bệnh vô cùng hiếm gặp: tràn dịch dưỡng chấp ổ bụng bẩm sinh do tắc nghẽn hệ bạch huyết trung tâm. Thông thường, dị dạng này chỉ xuất hiện ở người lớn do ung thư hoặc chấn thương, nhưng với một trẻ nhỏ như P.T, đây lại là dị dạng bẩm sinh vô cùng phức tạp.

Trong cơ thể khỏe mạnh, dịch dưỡng chấp (chứa chất béo, protein và các thành phần miễn dịch) được hấp thu từ ruột non, lưu thông qua hệ bạch huyết và đổ vào tuần hoàn tĩnh mạch. Tuy nhiên, với bệnh nhi này, sự tắc nghẽn và dị dạng hệ bạch huyết đã khiến dưỡng chấp bị rò rỉ và ứ đọng trong ổ bụng, dẫn đến tình trạng suy kiệt cơ thể trầm trọng. Bé phải đối mặt với suy giảm miễn dịch, nhiễm trùng tái diễn do thiếu hụt Albumin và các chất đề kháng. Cơ thể bé ngày càng phù nề, bụng trướng to gây áp lực lên cơ hoành và đường thở, dẫn đến suy hô hấp.

Tất cả các phương pháp điều trị nội khoa và việc truyền Albumin hàng ngày chỉ có thể giải quyết phần ngọn, trong khi "nút thắt" chính vẫn nằm sâu trong hệ bạch huyết, đe dọa tính mạng của trẻ.

Ca phẫu thuật chưa từng có tiền lệ

Sau nhiều xét nghiệm chuyên sâu và chụp cộng hưởng từ, các bác sĩ đã xác định được vị trí tắc nghẽn nằm tại hệ bạch huyết trung tâm. Đặc biệt, bé P.T không có bể dưỡng chấp - cấu trúc giải phẫu vốn là nơi tập trung các mạch bạch huyết trước khi đổ vào tuần hoàn. Vị trí tắc nghẽn này lại nằm ở một khu vực cực kì khó tiếp cận: ngay sau khớp giữa xương ức và xương đòn, gần với các mạch máu lớn sát cuống tim.

Trước tình huống này, Ban Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương đã tổ chức một cuộc hội chẩn toàn viện, với sự tham gia của nhiều chuyên khoa như Tiêu hóa, Tim mạch, Chẩn đoán hình ảnh và Can thiệp mạch. Mục tiêu là đưa ra phương án điều trị tối ưu nhất cho bé.

PGS.TS. Nguyễn Lý Thịnh Trường và đội ngũ bác sĩ đã dành gần hai tuần để nghiên cứu, vạch ra phương án tối ưu. Vị trí cần can thiệp nằm khuất sau xương ức và xương đòn, nơi có nhiều mạch máu lớn và gần cuống tim. Để tiếp cận vị trí này mà không gây tổn thương đến cấu trúc xương của bé, các bác sĩ đã áp dụng công nghệ thực tế ảo, dựng hình 3D để nhìn rõ tổn thương và các cấu trúc xung quanh, từ đó đưa ra những kế hoạch phẫu thuật an toàn nhất.

Bác sĩ, TS. Hoàng Hải Đức, Trưởng khoa Chỉnh hình, cùng các bác sĩ phẫu thuật tim mạch, đã hỗ trợ bằng cách giải phóng một phần xương đòn phải và thực hiện một đường mở xương ức, tạo ra lối vào thuận lợi cho phẫu thuật.

Kĩ thuật đột phá: Nối mạch bạch huyết vào tĩnh mạch không dùng chỉ khâu

Khi tiếp cận được vị trí tắc nghẽn, các bác sĩ đối mặt với thử thách lớn khi thành mạch bạch huyết của trẻ vô cùng mỏng manh và khó nhận diện. Việc khâu nối bằng chỉ khâu thông thường có thể gây rách mạch và làm dịch dưỡng chấp tiếp tục rò rỉ. Vì vậy, nhóm phẫu thuật đã sáng tạo một giải pháp chưa từng có, họ thiết lập miệng nối giữa hệ bạch huyết và tĩnh mạch mà không cần sử dụng chỉ khâu. Thay vào đó, các bác sĩ đã cô lập hoàn toàn chạc ba của tĩnh mạch chủ trên, rạch xuyên qua tĩnh mạch và dẫn dịch dưỡng chấp vào hệ tĩnh mạch nhờ chênh lệch áp lực sinh lí. Kĩ thuật này, vốn dùng trong phẫu thuật tim bẩm sinh, đã giúp giảm thiểu tổn thương mạch máu, bảo đảm việc thông dòng hiệu quả và bền vững.

Sau ca phẫu thuật kéo dài, hình ảnh MRI kiểm tra 2 tháng sau cho thấy hệ bạch huyết đã không còn giãn rộng như trước, chứng tỏ áp lực trong hệ thống đã giảm, và đường thông mới hoạt động hiệu quả. Các xét nghiệm và phim chụp X-quang cho thấy tình trạng xương đòn và xương ức đã hồi phục, không có biến dạng lồng ngực.

Về mặt lâm sàng, sau 2 tháng điều trị, bụng bé đã nhỏ lại rõ rệt, không còn khó thở, bệnh nhi đã tăng được 2kg. Nồng độ Albumin trong máu đã tự nâng lên mức bình thường mà không cần truyền hàng ngày nữa. Bệnh nhi đã có thể xuất viện và trở về với gia đình.

Mẹ của bé xúc động chia sẻ: “Lúc đầu tôi nghĩ rằng con sẽ không qua khỏi. Nhưng sau phẫu thuật, con đã hồi phục rất nhanh. Con như được sinh ra lần thứ hai, và tôi vô cùng biết ơn các bác sĩ.”

Ca phẫu thuật không chỉ cứu sống một em bé, mà còn là một bước tiến lớn trong lĩnh vực phẫu thuật nhi khoa tại Việt Nam, khẳng định khả năng của các bác sĩ Việt Nam trong việc ứng dụng công nghệ cao để cứu sống trẻ em và mở ra những cơ hội mới cho các ca bệnh phức tạp khác trong tương lai.