Độc tố Botulinum rình rập từ món ủ chua ở vùng cao Quảng Ngãi

Chưa có kho dự trữ thuốc giải độc

Trong khoảng 9 tháng qua, các cơ sở y tế tại Quảng Ngãi đã ghi nhận 5 trường hợp ngộ độc Botulinum, tất cả đều liên quan đến việc sử dụng cá muối chua tự làm. Đây là loại ngộ độc cực kỳ nguy hiểm, từng nhiều lần buộc ngành y tế Việt Nam phải nhờ đến sự hỗ trợ từ Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) để có thuốc giải độc.

Mới đây vào ngày 7/3, sau bữa ăn với cá ủ chua , 3 bệnh nhi H.N.T. (15 tuổi), H.Q.B. (11 tuổi) và H.Q.N. (7 tuổi, cùng trú xã Phước Năng, TP. Đà Nẵng) lần lượt xuất hiện triệu chứng mệt mỏi, yếu cơ và khó nuốt. Tình trạng nhanh chóng chuyển biến nặng.

Đến sáng 8/3, các bệnh nhi phải nhập viện cấp cứu và điều trị tích cực. Từ các triệu chứng lâm sàng điển hình, các bác sĩ kết luận bệnh nhi bị ngộ độc Botulinum. Tuy nhiên, do nguồn thuốc giải độc trong nước đã cạn, tối 11/3, Tổ chức Y tế Thế giới đã phải chuyển khẩn cấp 5 lọ thuốc giải độc từ Geneva (Thụy Sĩ) bay qua Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) và về Hà Nội và đưa vào Đà Nẵng để hỗ trợ điều trị cho các bệnh nhi.

Được biết, đây không phải lần đầu tiên ngành y tế phải huy động thuốc giải độc Botulinum từ nước ngoài. Trước đó, năm 2020, ngành y tế cũng đã phối hợp với WHO để huy động nguồn thuốc giải độc từ kho dự trữ quốc tế để kịp thời cứu các bệnh nhân bị ngộ độc Botulinum do ăn sản phẩm pate Minh Chay.

Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Quảng Ngãi Phan Minh Đan cho biết, ngộ độc Botulinum là một trong những dạng ngộ độc hiếm gặp nhưng đặc biệt nguy hiểm vì độc tố tấn công vào các dây thần kinh của cơ thể gây khó thở, tê liệt cơ, thậm chí tử vong

Tác nhân gây bệnh là vi khuẩn Clostridium botulinum tạo ra độc tố thần kinh cực mạnh. Khi bị ngộ độc nặng, bệnh nhân phải cần đến thuốc giải độc cùng với đó phải hồi sức cấp cứu bằng các kỹ thuật như lọc máu, thở máy. Đối với các trường hợp ngộ độc Botulinum nhẹ, thì điều trị bằng hồi sức cấp cứu đơn thuần, không cần đến thuốc giải độc.

“Thuốc giải độc Botulinum rất đắt tiền, trong khi thi thoảng mới có ca ngộ độc. Đây là loại thuốc cần phải có kho dự trữ riêng. Song, kho dự trữ thuốc hiếm của Việt Nam vẫn đang trong giai đoạn xây dựng, chưa hoàn thành. Vì vậy, thời gian qua, ngành y tế phải điều phối thuốc giải độc từ WHO để cứu các bệnh nhân ngộ độc Botulinum”, ông Đan phân tích

Cần hết sức cẩn trọng

Tại Quảng Ngãi, từ tháng 7/2025 đến nay, Bệnh viện Đa khoa Quảng Ngãi 2 (phường Kon Tum) đã tiếp nhận và điều trị 5 trường hợp ngộ độc Botulinum. Trong đó, từ tháng 7 - 8/2025, bệnh viện đã tiếp nhận 3 bệnh nhân (trú xã Kon Plông), bị ngộ độc Botulinum sau khi ăn cá muối chua. Các ca này đều được bệnh viện điều trị thành công bằng các kỹ thuật hồi sức cấp cứu, không cần đến thuốc giải độc vì bệnh nhân ngộ độc ở mức nhẹ.

Tiếp đó, ngày 6/3/2026, bệnh viện này cũng tiếp nhận 2 vợ chồng (trú xã Đăk Pék) nhập viện trong tình trạng nôn ói, mệt mỏi, yếu tứ chi sau khi ăn cá muối chua tự làm. Sau khi xác định bệnh nhân bị nhiễm độc Botulinum, bệnh viện đã theo dõi và điều trị tích cực. Trong đó, bệnh nhân nam chuyển biến nặng, liệt cả tứ chi, nên bệnh viện phải cho thở máy. Đến nay, sau nhiều ngày điều trị, hiện sức khỏe bệnh nhân dần tiến triển và vẫn đang được các y, bác sĩ bệnh viện theo dõi, điều trị.

Trước tình trạng ngộ độc Botulinum do ăn cá ủ chua, cá muối chua, ngành y tế Quảng Ngãi khuyến cáo người dân cẩn trọng khi sử dụng các thực phẩm lên men theo cách truyền thống như: Cá muối chua, dưa muối, măng chua... Cùng với đó, là thực phẩm đóng hộp được bảo quản không đúng cách cũng có thể tạo ra độc tố Botulinum.

Bên cạnh đó, người dân cần thận trọng trong chế biến và sử dụng các món ăn lên men truyền thống. Thực phẩm phải đảm bảo vệ sinh , không sử dụng khi có dấu hiệu bất thường như mùi lạ, phồng hộp hay đổi màu. Đặc biệt, không nên chủ quan với các sản phẩm tự chế biến khi chưa đảm bảo quy trình an toàn.