Dấu hiệu nguy hiểm nhất của bệnh tiểu đường không phải là khát nước, mà là sự xuất hiện thường xuyên của 10 bất thường này

Nhắc đến bệnh tiểu đường, nhiều người lập tức nghĩ đến cảm giác khát nước, uống nhiều, đi tiểu nhiều, ăn nhiều và sụt cân. Tuy nhiên, không phải ai có đường huyết cao cũng xuất hiện những triệu chứng điển hình này.

Trên thực tế, đường huyết có thể tăng trong một thời gian mà người bệnh gần như không nhận thấy bất cứ thay đổi rõ rệt nào. Một số biểu hiện rất đời thường như ngứa da, vết thương lâu lành, nhìn mờ, buồn ngủ sau ăn hay tê bì tay chân đôi khi lại là những tín hiệu đáng lưu ý.

Điều quan trọng là, những dấu hiệu này không đồng nghĩa bạn đã mắc tiểu đường, nhưng nếu xuất hiện dai dẳng hoặc tái diễn nhiều lần, bạn nên cân nhắc kiểm tra đường huyết thay vì chỉ xử lý từng triệu chứng riêng lẻ.

1. Ngứa da dai dẳng, đặc biệt ở vùng kín

Ngứa da có thể xuất phát từ rất nhiều nguyên nhân. Tuy nhiên, người có đường huyết cao có nguy cơ gặp một số tình trạng nhiễm nấm, nhiễm trùng da thường xuyên hơn.

Đặc biệt, nếu tình trạng ngứa vùng kín tái đi tái lại, điều trị mãi không dứt, bạn nên trao đổi với bác sĩ về việc kiểm tra đường huyết.

2. Vết thương nhỏ nhưng lâu lành

Một vết xước hoặc vết thương nhỏ trên chân tưởng như không đáng ngại nhưng lại mất nhiều thời gian để lành có thể là dấu hiệu cần lưu ý.

Đường huyết tăng kéo dài có thể ảnh hưởng đến mạch máu và hệ miễn dịch, khiến cơ thể khó kiểm soát nhiễm trùng và phục hồi tổn thương.

Đặc biệt, vết thương ở bàn chân lâu lành, sưng đỏ, đau hoặc đổi màu cần được thăm khám sớm, thay vì tự điều trị tại nhà.

3. Xuất hiện vùng da sẫm màu ở cổ hoặc nách

Nếu nhận thấy vùng da ở cổ, nách hoặc các nếp gấp cơ thể trở nên sẫm màu, dày và có cảm giác như nhung, đó có thể là chứng gai đen (acanthosis nigricans).

Tình trạng này thường liên quan đến kháng insulin và có thể xuất hiện ở người có nguy cơ mắc đái tháo đường type 2, đặc biệt khi đi kèm thừa cân hoặc béo phì.

Đây không phải dấu hiệu chỉ gặp ở người mắc tiểu đường, nhưng là một lý do hợp lý để kiểm tra sức khỏe chuyển hóa.

4. Thường xuyên buồn ngủ sau ăn

Buồn ngủ sau một bữa ăn thịnh soạn đôi khi hoàn toàn bình thường. Nhưng nếu bạn thường xuyên rơi vào trạng thái mệt mỏi, buồn ngủ dữ dội sau ăn, đặc biệt sau những bữa nhiều tinh bột hoặc đường, đây là biểu hiện không nên bỏ qua.

Nhiều yếu tố có thể gây ra tình trạng này, từ thiếu ngủ, chế độ ăn đến các vấn đề chuyển hóa. Nếu biểu hiện kéo dài, xét nghiệm đường huyết và HbA1c có thể giúp đánh giá rõ hơn tình trạng sức khỏe.

5. Thị lực lúc rõ lúc mờ

Một ngày nhìn rõ, hôm sau lại thấy mọi thứ hơi mờ, kính đang dùng bỗng có cảm giác "không còn đúng độ" có thể khiến nhiều người nghĩ mình đang tăng độ cận hoặc bắt đầu lão thị.

Tuy nhiên, đường huyết thay đổi có thể ảnh hưởng đến khả năng nhìn rõ trong thời gian ngắn.

Nếu tình trạng nhìn mờ xuất hiện đột ngột hoặc kéo dài, đặc biệt ở người có nguy cơ tiểu đường, nên kiểm tra đường huyết và khám mắt thay vì tự thay kính.

6. Đột nhiên phải thức dậy đi tiểu nhiều lần trong đêm

Trước đây ngủ một mạch đến sáng nhưng gần đây thường xuyên phải thức dậy đi tiểu 2–3 lần mỗi đêm?

Tiểu đêm có rất nhiều nguyên nhân, trong đó có tuổi tác, uống nhiều nước trước khi ngủ, bệnh lý đường tiết niệu hoặc một số vấn đề về thận.

Đường huyết tăng cao cũng có thể khiến lượng glucose được lọc qua thận tăng lên, kéo theo lượng nước tiểu nhiều hơn.

Vì vậy, tiểu đêm kéo dài không rõ nguyên nhân, đặc biệt khi đi kèm khát nhiều, sụt cân hoặc mệt mỏi, là lý do nên kiểm tra đường huyết.

7. Nướu thường xuyên sưng, chảy máu

Chảy máu chân răng, nướu sưng đỏ hoặc viêm nha chu tái đi tái lại không chỉ liên quan đến vấn đề vệ sinh răng miệng.

Bệnh tiểu đường và bệnh nha chu có mối liên hệ hai chiều: đường huyết kiểm soát kém có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh nha chu, trong khi tình trạng viêm nha chu cũng có thể khiến việc kiểm soát đường huyết trở nên khó khăn hơn.

Nếu đã chăm sóc răng miệng đúng cách nhưng tình trạng viêm nướu vẫn tái diễn, nên đi khám nha khoa và cân nhắc kiểm tra đường huyết.

8. Tê bì, châm chích ở bàn tay hoặc bàn chân

Cảm giác kiến bò, châm chích, nóng rát hoặc tê bì ở các đầu ngón tay, ngón chân có thể xuất hiện trong nhiều bệnh lý khác nhau.

Ở người mắc tiểu đường lâu năm, đường huyết cao kéo dài có thể gây tổn thương thần kinh ngoại biên.

Nếu tình trạng tê bì xuất hiện thường xuyên, tăng dần hoặc khiến bạn giảm cảm giác nóng – lạnh ở bàn chân, đừng chủ quan. Đây là một trong những biểu hiện cần được bác sĩ đánh giá.

9. Nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát

Nhiễm trùng đường tiết niệu nhiều lần có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân, nhưng đường huyết cao cũng là một yếu tố nguy cơ.

Nếu bạn thường xuyên bị tiểu buốt, tiểu rắt, đau khi đi tiểu hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát, đặc biệt khi đồng thời có các dấu hiệu khác như khát nhiều, tiểu nhiều hoặc mệt mỏi, nên kiểm tra đường huyết.

10. Mệt mỏi, giảm thể lực không rõ nguyên nhân

Từng leo vài tầng cầu thang vẫn bình thường nhưng gần đây đã thấy mệt rũ, hụt hơi hoặc yếu sức rõ rệt?

Mệt mỏi là triệu chứng rất không đặc hiệu và có thể liên quan đến thiếu máu, bệnh tim mạch, hô hấp, thiếu ngủ, stress hoặc nhiều vấn đề sức khỏe khác.

Trong bệnh tiểu đường, cơ thể không sử dụng glucose hiệu quả để tạo năng lượng, từ đó có thể khiến người bệnh cảm thấy mệt mỏi.

Nếu tình trạng này kéo dài hoặc tiến triển nhanh, thay vì quy hết cho "tuổi tác", bạn nên đi khám để tìm nguyên nhân.

Không có triệu chứng vẫn có thể mắc tiểu đường

Một điều nhiều người dễ nhầm là: không khát nước = đường huyết bình thường.

Thực tế, bệnh tiểu đường type 2 có thể diễn tiến âm thầm trong thời gian dài. Không ít người chỉ phát hiện bệnh khi đi khám sức khỏe định kỳ hoặc xét nghiệm vì một lý do khác.

Vì vậy, không nên chờ đến khi xuất hiện đủ các triệu chứng như khát nhiều, tiểu nhiều hay sụt cân mới kiểm tra.

Khi nào cần kiểm tra đường huyết?

Theo các tiêu chuẩn chẩn đoán thường được sử dụng, đái tháo đường có thể được xác định khi:

Đường huyết lúc đói ≥ 7,0 mmol/L.

Hoặc đường huyết 2 giờ sau nghiệm pháp dung nạp glucose ≥ 11,1 mmol/L.

Hoặc đường huyết bất kỳ ≥ 11,1 mmol/L kèm các triệu chứng tăng đường huyết điển hình. Hoặc HbA1c ≥ 6,5%.

Thông thường, kết quả bất thường cần được bác sĩ đánh giá và xác nhận bằng xét nghiệm phù hợp, đặc biệt khi người bệnh không có triệu chứng rõ ràng.

Trong khi đó, đường huyết lúc đói 5,6–6,9 mmol/L hoặc HbA1c 5,7–6,4% có thể thuộc nhóm tiền tiểu đường theo nhiều hướng dẫn quốc tế.

Tiền tiểu đường là lúc không nên chần chừ

Tiền tiểu đường không đồng nghĩa chắc chắn sẽ tiến triển thành tiểu đường. Đây lại là giai đoạn rất quan trọng để điều chỉnh lối sống.

Một số thay đổi có lợi gồm:

Giảm đồ uống có đường, bánh kẹo và thực phẩm siêu chế biến.

Ưu tiên rau, protein nạc, chất béo lành mạnh và các nguồn tinh bột giàu chất xơ.

Kiểm soát khẩu phần ăn thay vì chỉ tập trung vào việc "kiêng hoàn toàn tinh bột".

Tăng cường vận động, kết hợp các bài tập aerobic với tập sức mạnh.

Duy trì cân nặng hợp lý nếu đang thừa cân hoặc béo phì.

Ngủ đủ và hạn chế tình trạng thiếu ngủ kéo dài.

Không nên tự ý dùng metformin hay bất kỳ thuốc điều trị tiểu đường nào chỉ dựa trên một kết quả xét nghiệm tại nhà. Việc có cần dùng thuốc hay không phụ thuộc vào mức đường huyết, HbA1c, các yếu tố nguy cơ và tình trạng sức khỏe cụ thể.

Ai nên đặc biệt lưu ý?

Nguy cơ mắc tiểu đường type 2 tăng lên ở những người:

Thừa cân hoặc béo phì. Có người thân mắc tiểu đường. Ít vận động. Từng mắc tiểu đường thai kỳ. Có tăng huyết áp hoặc rối loạn mỡ máu. Có hội chứng buồng trứng đa nang. Đã từng được xác định tiền tiểu đường. Tuổi càng cao, nguy cơ càng tăng.

Điều đáng nhớ là cơ thể không phải lúc nào cũng "báo động" bằng cảm giác khát nước.

Một vùng da thay đổi màu sắc, một vết thương lâu lành, vài lần thức giấc đi tiểu trong đêm hay cảm giác tê bì tưởng như rất nhỏ... đều có thể là những lý do để bạn nhìn lại sức khỏe chuyển hóa của mình.

Và cách đơn giản nhất để biết đường huyết có thực sự bất thường hay không vẫn là xét nghiệm, thay vì chờ cơ thể xuất hiện ngày càng nhiều triệu chứng.