Dấu hiệu ‘cảnh báo đỏ’ khi bị ngộ độc thực phẩm ngày Tết

Vì sao Tết dễ xảy ra ngộ độc thực phẩm?

PGS.TS Lê Quốc Hùng, Trưởng khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Chợ Rẫy cho biết, ngộ độc thực phẩm là tình trạng bệnh xuất hiện sau khi ăn hoặc uống phải thực phẩm, nước uống bị nhiễm vi khuẩn, virus, ký sinh trùng hoặc chứa độc tố do hư hỏng, chế biến và bảo quản không đảm bảo. Biểu hiện thường gặp nhất là rối loạn tiêu hóa như đau bụng, nôn ói, tiêu chảy, có thể kèm sốt và mệt lả.

Theo PGS.TS Lê Quốc Hùng, những nguyên nhân khiến ngộ độc thực phẩm tăng trong dịp Tết rất “đời thường”. Thức ăn thường được nấu nhiều, để lâu và hâm đi hâm lại nhiều lần, nếu bảo quản không đúng sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển và sinh độc tố. Các bữa tiệc đông người khiến nguy cơ ngộ độc “theo cụm” tăng cao nếu chỉ một món ăn không đảm bảo.

Ngoài ra, việc sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, ăn uống bên ngoài nhiều hơn trong khi khó kiểm soát quy trình vệ sinh cũng là yếu tố nguy cơ. Cùng với đó, tình trạng thiếu ngủ, uống rượu bia, ăn uống thất thường khiến cơ thể dễ mất nước, làm triệu chứng trở nên nặng hơn và phục hồi chậm hơn.

Về thực phẩm nguy cơ cao, chuyên gia nhấn mạnh không có món ăn nào “tự nhiên độc”, vấn đề nằm ở khâu chế biến và bảo quản. Những nhóm thường gây ngộ độc trong dịp Tết gồm món chín để ở nhiệt độ phòng quá lâu, thức ăn hâm lại nhưng không đủ nóng, thịt – trứng – hải sản không tươi hoặc nấu chưa chín, các món gỏi, rau sống, nước đá không đảm bảo, thực phẩm đóng gói có dấu hiệu bất thường.

Nhận diện sớm các dấu hiệu ngộ độc

Theo PGS Quốc Hùng, triệu chứng ngộ độc thực phẩm có thể xuất hiện sau vài giờ nhưng cũng có trường hợp sau 1–2 ngày mới khởi phát. Dấu hiệu thường gặp là đau bụng âm ỉ hoặc quặn từng cơn, buồn nôn, nôn, tiêu chảy, sốt nhẹ, mệt lả, đau đầu. Một gợi ý quan trọng là nhiều người cùng ăn một bữa và xuất hiện triệu chứng tương tự trong khoảng thời gian gần nhau.

Với các trường hợp nhẹ, người bệnh vẫn tỉnh táo, uống được nước và không có dấu hiệu nguy hiểm, có thể theo dõi tại nhà với nguyên tắc quan trọng nhất là bù nước sớm, ăn thức ăn lỏng dễ tiêu và theo dõi sát số lần nôn, tiêu chảy, lượng nước uống vào và dấu hiệu mất nước.

Tuy nhiên, theo PGS Lê Quốc Hùng, điều cần đặc biệt lưu ý là những dấu hiệu được xem như “danh sách cảnh báo đỏ”, cần đến bệnh viện ngay để tránh biến chứng nặng. Các biểu hiện nguy hiểm bao gồm nôn nhiều, không uống giữ được nước; tiêu chảy liên tục khiến cơ thể mệt lả; dấu hiệu mất nước như tiểu rất ít, khô miệng, chóng mặt khi đứng lên, lừ đừ. Ngoài ra, sốt cao kèm rét run, đau bụng tăng dần, đi ngoài ra máu hoặc đau bụng dữ dội là những dấu hiệu cho thấy tình trạng nhiễm trùng nặng hoặc tổn thương đường tiêu hóa.

Đặc biệt, các nhóm nguy cơ cao như trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh tim mạch, thận, đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch khi có triệu chứng rõ rệt cần đến bệnh viện sớm, không nên tự điều trị tại nhà. PGS Quốc Hùng nhấn mạnh, biến chứng đáng lo nhất của ngộ độc thực phẩm không chỉ là “đau bụng một bữa” mà là mất nước – rối loạn điện giải gây tụt huyết áp, lơ mơ; nhiễm trùng nặng có thể diễn tiến nhanh; thậm chí tổn thương gan, suy thận cấp tùy theo tác nhân gây bệnh.