Nhồi máu não là một bệnh lý nghiêm trọng, thường phát sinh trên nền các bệnh mạn tính liên quan đến lối sống. Nhiều trường hợp để lại di chứng nặng nề, thậm chí đe dọa tính mạng. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, phần lớn nguy cơ nhồi máu não có thể giảm đáng kể nếu điều chỉnh thói quen sinh hoạt từ sớm.
Trước khi đi vào các biện pháp phòng ngừa, cần hiểu rõ nhồi máu não là gì . Đây là một dạng của đột quỵ , chiếm hơn một nửa tổng số ca đột quỵ. Bệnh xảy ra khi mạch máu trong não bị tắc nghẽn, khiến oxy và dưỡng chất không thể nuôi dưỡng tế bào não. Khi tình trạng thiếu máu kéo dài vài giờ, tế bào não sẽ chết và gần như không thể hồi phục hoàn toàn, dẫn đến các triệu chứng như liệt nửa người, rối loạn ngôn ngữ, chóng mặt hoặc đau đầu dữ dội.
Theo Tổ chức Bệnh viện Quốc gia Nhật Bản , mỗi năm nước này ghi nhận khoảng 120.000 ca đột quỵ , trong đó gần 80% là nhồi máu não . Số liệu từ Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản cho thấy, năm 2020, số người tử vong vì các bệnh mạch máu não lên tới 102.956 người , chiếm 7,5% tổng số ca tử vong , đứng thứ tư trong các nguyên nhân gây tử vong hàng đầu. Dù phổ biến ở người cao tuổi, nhồi máu não ngày càng xuất hiện ở nhóm người trẻ do lối sống thiếu lành mạnh.
Để phòng ngừa tình trạng này. chuyên gia vật lý trị liệu Shinnosuke Ohno làm việc tại Trung tâm Phục hồi Chức năng Thần kinh Nagoya ở Nagoya, tỉnh Aichi (Nhật Bản) với 10 năm kinh nghiệm đưa ra một số lời khuyên.
Chuyên gia vật lý trị liệu Shinnosuke Ohno
Ăn uống đúng cách: Nền tảng quan trọng để phòng bệnh
Chế độ ăn có vai trò then chốt trong phòng ngừa nhồi máu não vì giúp kiểm soát các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu và đái tháo đường. Nhiều nghiên cứu cho thấy, tăng lượng rau và trái cây giúp giảm nguy cơ nhồi máu não. Tại Nhật Bản, Bộ Y tế khuyến nghị người trưởng thành nên ăn ít nhất 350 gram rau mỗi ngày .
Bên cạnh đó, cá và hải sản giàu axit béo không bão hòa như EPA (axit eicosapentaenoic) và DHA (axit docosahexaenoic) có tác dụng làm loãng máu, bảo vệ thành mạch. Khuyến cáo dinh dưỡng cho thấy nên ăn cá ít nhất hai lần mỗi tuần .
Chất xơ cũng đóng vai trò quan trọng khi giúp ổn định đường huyết, giảm cholesterol và cải thiện sức khỏe mạch máu. Nguồn chất xơ tốt đến từ gạo lứt, yến mạch, đậu, rau và trái cây. Ngược lại, việc tiêu thụ nhiều chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa , thường có trong đồ chiên rán, bánh kẹo và thịt chế biến sẵn, có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu não.
Ngoài ra, cần tránh ăn mặn . Lượng muối trung bình của người Nhật khoảng 10 gram mỗi ngày, trong khi mức khuyến nghị là dưới 7 gram/ngày . Giảm muối giúp kiểm soát huyết áp, yếu tố nguy cơ hàng đầu của nhồi máu não. Các chuyên gia cũng cảnh báo không nên ăn kiêng cực đoan hoặc giảm cân quá nhanh, vì điều này có thể thúc đẩy xơ vữa động mạch.
Bỏ thuốc lá: Lợi ích thấy rõ theo thời gian
Hút thuốc lá được xem là một trong những nguyên nhân quan trọng làm tăng nguy cơ nhồi máu não. Nicotine và các chất độc trong khói thuốc gây co mạch, tổn thương thành mạch và thúc đẩy hình thành cục máu đông. Nghiên cứu cho thấy, sau khoảng một năm bỏ thuốc , nguy cơ nhồi máu não có thể giảm khoảng 50% so với người tiếp tục hút.
Để bỏ thuốc hiệu quả, người hút cần xác định rõ lý do bỏ thuốc, chọn thời điểm cụ thể và tìm sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè hoặc bác sĩ. Các biện pháp như miếng dán nicotine, kẹo cao su nicotine hay tư vấn chuyên sâu tại phòng khám cai thuốc đều có thể giúp tăng tỷ lệ thành công.
Giảm stress và vận động đều đặn
Căng thẳng kéo dài khiến mạch máu co thắt, tuần hoàn máu kém và làm tăng nguy cơ nhồi máu não. Các hoạt động như đi bộ, tập thể dục nhịp điệu, thiền định hoặc dành thời gian cho sở thích cá nhân được chứng minh là giúp giảm hormone stress cortisol, đồng thời cải thiện sức khỏe não bộ.
Về vận động, sự kết hợp giữa bài tập aerobic như đi bộ nhanh, đạp xe và tập sức mạnh giúp cải thiện tuần hoàn, giảm mỡ máu và tăng cường chuyển hóa. Tập luyện còn giúp giải tỏa căng thẳng, một lợi ích quan trọng trong xã hội hiện đại.
Khám sức khỏe định kỳ không nên bỏ qua
Nhồi máu não đôi khi tiến triển âm thầm với triệu chứng nhẹ, dễ bị bỏ qua. Khám sức khỏe định kỳ giúp phát hiện sớm tăng huyết áp, rối loạn lipid máu hoặc đái tháo đường, từ đó can thiệp kịp thời trước khi biến chứng xảy ra.
Tóm lại , nhồi máu não là căn bệnh nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể phòng ngừa phần lớn bằng cách thay đổi lối sống. Ăn uống lành mạnh, bỏ thuốc lá, giảm stress, vận động hợp lý và khám sức khỏe định kỳ là những trụ cột quan trọng để bảo vệ não bộ. Phòng bệnh không chỉ giúp giảm gánh nặng y tế mà còn mang lại lợi ích lâu dài cho chất lượng cuộc sống.
Nguồn và ảnh: noureha-nagoya.jp