Cảnh báo: Một số thực phẩm nhiều dầu và đường, vậy mà nhiều người lớn tuổi vẫn ăn mỗi ngày như báu vật

Trong đời sống hàng ngày, nhiều người lớn tuổi có thói quen trữ sẵn các món ăn vặt trong nhà. Sau bữa cơm, khi uống trà hay xem tivi, họ thường nhâm nhi vài miếng trái cây sấy, một chiếc bánh ngọt hoặc một nắm hạt rang. Những món ăn này được cho là “ăn cho vui miệng”, thậm chí có người còn tin rằng chúng tốt cho tiêu hóa hoặc giúp bồi bổ sức khỏe.

Tuy nhiên, các chuyên gia dinh dưỡng cho rằng một số thực phẩm tưởng chừng lành mạnh này thực chất lại chứa hàm lượng đường, dầu và muối khá cao. Nếu ăn thường xuyên trong thời gian dài, chúng có thể âm thầm làm tăng nguy cơ mắc các bệnh mãn tính như tiểu đường, mỡ máu cao, gan nhiễm mỡ hay bệnh tim mạch.

Theo TS.BS Trương Hồng Sơn - Viện trưởng Viện Y học Ứng dụng Việt Nam, thói quen ăn vặt tưởng như vô hại nhưng lại có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe, đặc biệt ở người lớn tuổi.

Các loại thực phẩm chế biến sẵn như bánh kẹo, trái cây sấy hay hạt tẩm vị thường chứa nhiều đường, muối và chất béo. Nếu ăn thường xuyên, chúng có thể làm tăng nguy cơ béo phì, rối loạn mỡ máu và các bệnh tim mạch - ông chia sẻ trên báo Dân Trí.

Chuyên gia cũng khuyến nghị người cao tuổi nên ưu tiên những thực phẩm ít qua chế biến như trái cây tươi, các loại hạt nguyên vị, sữa chua hoặc ngũ cốc nguyên cám để đảm bảo cân bằng dinh dưỡng và hạn chế nguy cơ bệnh mạn tính.

Dưới đây là ba nhóm thực phẩm phổ biến mà người lớn tuổi nên đặc biệt lưu ý.

Trái cây sấy khô: “Ngọt ngào” nhưng dễ gây dư thừa đường

Trong nhiều gia đình, các loại trái cây sấy như mận muối, nho khô, dâu tây khô, sơn trà hay nhãn khô gần như luôn có sẵn. Chúng có vị chua ngọt hấp dẫn, dễ ăn và có thể bảo quản lâu nên được xem như món ăn vặt lý tưởng.

Thế nhưng, vấn đề nằm ở hàm lượng đường. Nhiều người nghĩ rằng trái cây sấy chỉ đơn giản là trái cây được làm khô, nhưng trên thực tế, phần lớn sản phẩm bán trên thị trường được bổ sung thêm đường, siro hoặc mạch nha trong quá trình chế biến để tăng hương vị và kéo dài thời gian bảo quản.

Một gói nhỏ mận muối có thể chứa hơn 10g đường - gần tương đương lượng đường trong một lon nước ngọt. Nếu ăn vài miếng mỗi ngày, lượng đường nạp vào cơ thể có thể nhanh chóng vượt mức khuyến nghị.

Ngoài ra, nhiều loại trái cây sấy còn chứa chất bảo quản, chất tạo màu hoặc hương liệu. Khi tiêu thụ thường xuyên, những phụ gia này có thể tạo thêm gánh nặng cho gan và quá trình chuyển hóa của cơ thể.

Với người lớn tuổi, đặc biệt là những người đã có dấu hiệu tiền tiểu đường, mỡ máu cao hoặc thừa cân, việc ăn trái cây sấy mỗi ngày có thể khiến đường huyết tăng cao mà họ không nhận ra.

Một vấn đề khác là trái cây sấy có vị chua ngọt kích thích vị giác, khiến người ăn dễ “ăn mãi không dừng”. Theo các chuyên gia, thực phẩm có vị ngọt có thể kích hoạt hệ thống dopamine trong não - cơ chế tạo cảm giác dễ chịu và khiến chúng ta muốn ăn thêm.

Bánh ngọt truyền thống: Nhỏ nhưng chứa lượng calo đáng kể

Những món bánh quen thuộc như bánh nhân lòng đỏ trứng, bánh mè, bánh đậu xanh hay bánh đào từ lâu đã trở thành ký ức tuổi thơ của nhiều người. Hiện nay, chúng được bán phổ biến ở chợ, siêu thị với bao bì bắt mắt, tạo cảm giác vừa ngon vừa tiện lợi.

Tuy nhiên, thành phần chính của các loại bánh này thường là bột mì tinh luyện, đường và chất béo như bơ hoặc mỡ. Sự kết hợp này khiến bánh có mùi thơm hấp dẫn nhưng đồng thời cũng làm tăng đáng kể lượng calo.

Chỉ một chiếc bánh nhân lòng đỏ trứng cỡ nhỏ có thể chứa hơn 300 calo - tương đương một bát cơm trắng. Vấn đề là những món bánh này không tạo cảm giác no lâu, vì vậy nhiều người có thể ăn hai hoặc ba chiếc mà không nhận ra mình đã nạp quá nhiều năng lượng.

Bên cạnh đó, bột mì tinh luyện có chỉ số đường huyết cao. Sau khi ăn, lượng đường trong máu có thể tăng nhanh, khiến tuyến tụy phải tiết insulin nhiều hơn để điều chỉnh. Nếu tình trạng này lặp lại thường xuyên, nguy cơ rối loạn đường huyết sẽ tăng lên.

Đáng chú ý, nhiều loại bánh công nghiệp còn sử dụng chất béo chuyển hóa như bơ thực vật hoặc shortening để cải thiện hương vị và kéo dài thời gian bảo quản. Đây là loại chất béo được chứng minh có liên quan đến nguy cơ bệnh tim mạch và đột quỵ.

Với người lớn tuổi - nhóm có hệ mạch máu kém đàn hồi hơn - việc tiêu thụ nhiều thực phẩm giàu đường và chất béo có thể làm tăng nguy cơ biến chứng tim mạch.

Các loại hạt tẩm vị: Tốt nhưng phải ăn đúng cách

Hạt điều, hạnh nhân, óc chó hay hạt hướng dương thường được xem là thực phẩm tốt cho sức khỏe vì chứa nhiều axit béo không bão hòa, vitamin E và khoáng chất. Nhiều người lớn tuổi tin rằng ăn các loại hạt giúp “bổ não” và tăng cường sức khỏe tim mạch. Tuy nhiên, lợi ích này chỉ thực sự đúng khi các loại hạt được tiêu thụ ở dạng tự nhiên và với lượng vừa phải.

Trên thị trường hiện nay, phần lớn các loại hạt được chế biến với nhiều hương vị khác nhau như muối tiêu, mật ong, caramel hoặc bơ sữa. Để tạo ra hương vị hấp dẫn, nhà sản xuất thường thêm khá nhiều muối, đường và dầu.

Chẳng hạn, một gói nhỏ hạt hướng dương tẩm gia vị có thể chứa tới 1.000-2.000mg natri, tương đương khoảng 2-3g muối. Trong khi đó, Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ tối đa 5g muối mỗi ngày. Điều này có nghĩa là chỉ một gói hạt đã có thể chiếm gần một nửa lượng muối khuyến nghị trong ngày.

Đối với người bị tăng huyết áp hoặc có nguy cơ bệnh tim mạch, việc ăn thường xuyên các loại hạt tẩm muối có thể khiến huyết áp khó kiểm soát hơn. Ngoài ra, các loại hạt vị mật ong hoặc caramel cũng chứa lượng đường đáng kể. Một nắm nhỏ hạt ngọt đôi khi có thể chứa lượng đường tương đương một que kem.

Thực tế, không phải tất cả những thực phẩm kể trên đều bị “cấm hoàn toàn”. Điều quan trọng nằm ở tần suất và khẩu phần.Nên:

- Trái cây sấy chỉ nên ăn 1-2 miếng mỗi lần và không nên dùng hàng ngày.

- Bánh ngọt truyền thống nên hạn chế, chỉ ăn thỉnh thoảng để thưởng thức.

- Các loại hạt nên chọn loại không muối, không đường và chỉ ăn khoảng một nắm nhỏ mỗi ngày.

Ngoài ra, người tiêu dùng cũng nên tập thói quen đọc nhãn dinh dưỡng trên bao bì để kiểm tra lượng đường, muối và chất béo trước khi mua.

Trong nhiều trường hợp, những món ăn vặt tưởng chừng nhỏ bé lại chính là nguyên nhân âm thầm khiến chế độ ăn trở nên mất cân bằng. Đặc biệt với người lớn tuổi, việc duy trì thói quen ăn uống hợp lý, kiểm soát lượng dầu và đường mỗi ngày là yếu tố quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Bởi cuối cùng, sức khỏe không phụ thuộc vào một loại thực phẩm “thần kỳ” nào, mà được xây dựng từ những lựa chọn nhỏ lặp lại trong từng bữa ăn mỗi ngày.