Bác sĩ cảnh báo dễ nhầm cơn say với ngộ độc rượu dịp Tết

Tết Nguyên đán là dịp rượu bia xuất hiện trong hầu hết các buổi họp mặt gia đình, liên hoan và gặp gỡ bạn bè. Không khí vui vẻ khiến nhiều người uống nhanh, uống nhiều, làm tăng nguy cơ ngộ độc rượu .

Trong thực tế lâm sàng đã ghi nhận không ít trường hợp ban đầu tưởng chỉ là say rượu thông thường nhưng sau đó diễn tiến nặng, thậm chí nguy kịch, đặc biệt khi sử dụng rượu không rõ nguồn gốc hoặc kém chất lượng.

Thầy thuốc Nhân dân, PGS.TS.BS Lê Quốc Hùng, Trưởng khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết ngộ độc rượu là tình trạng cơ thể bị ảnh hưởng có hại sau khi uống đồ uống có cồn. Biểu hiện có thể từ say nhẹ đến rối loạn ý thức, suy hô hấp, rối loạn chuyển hóa và tổn thương cơ quan. Điều đáng lưu ý là các triệu chứng ban đầu dễ khiến người bệnh và người thân chủ quan.

"Trong thực tế có nhiều loại cồn khác nhau, ethanol là thành phần chính của rượu uống thông thường, còn methanol là cồn công nghiệp có thể lẫn trong rượu kém chất lượng hoặc rượu bị pha trộn. Ngoài ra còn có isopropanol nhưng ít gặp hơn trong ngộ độc cộng đồng. Hai tình huống ngộ độc cấp thường gặp nhất là ngộ độc do uống quá nhiều ethanol và ngộ độc do rượu có lẫn methanol. Trong đó, methanol đặc biệt nguy hiểm vì có thể gây tổn thương não và thị giác không hồi phục" , bác sĩ Lê Quốc Hùng nói.

Bác sĩ nhấn mạnh, người dân không thể phân biệt rượu có lẫn methanol bằng mắt thường, mùi hay nếm thử. Việc đánh giá nguy cơ chủ yếu dựa vào nguồn gốc và mức độ kiểm soát chất lượng sản phẩm.

Những loại rượu có nguy cơ cao gồm rượu không nhãn mác, rượu sang chiết, rượu mua theo lời giới thiệu “truyền miệng”, rượu pha chế thủ công hoặc đóng chai tự phát.

Về diễn tiến, ngộ độc ethanol thông thường thường tăng dần theo lượng uống. Người bệnh có thể bắt đầu bằng cảm giác lâng lâng, nói chậm, đi loạng choạng, sau đó buồn ngủ, lơ mơ và nôn ói. Trường hợp nặng có thể ngủ li bì, thở yếu hoặc thở chậm và dễ hít sặc chất nôn. Nếu ngừng uống và được theo dõi an toàn, tình trạng thường giảm dần theo thời gian.

Tuy nhiên, với ngộ độc methanol, diễn tiến có thể nguy hiểm hơn với kiểu “say - tỉnh - nặng dần”. Người bệnh ban đầu tưởng đã tỉnh rượu nhưng sau đó xuất hiện đau đầu tăng nhanh, rối loạn thị giác như nhìn mờ hoặc nhìn đôi, lơ mơ tăng dần, thở nhanh sâu hoặc khó thở, nôn ói nhiều không kiểm soát. Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh nhân có thể co giật, hôn mê, suy đa tạng và tử vong.

Xử trí đúng cách

Bác sĩ đặc biệt lưu ý người dân không nên tự gây nôn vì có thể làm tăng nguy cơ sặc nguy hiểm. Những “mẹo giải rượu” như uống cà phê, chanh hay nước tăng lực cũng không xử lý được nguyên nhân ngộ độc. Việc tự truyền dịch tại nhà càng nguy hiểm vì có thể làm chậm thời điểm đến bệnh viện và che lấp diễn tiến bệnh.

Trong trường hợp người uống rượu còn tỉnh và nuốt tốt, có thể cho uống nước từng ngụm nhỏ để giảm khát, tránh ép uống nhiều. Quan trọng nhất là phải theo dõi sát mức độ tỉnh táo, nhịp thở, số lần nôn và khả năng giữ được nước của người bệnh.

Ngộ độc rượu nặng có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm như hít sặc chất nôn dẫn đến suy hô hấp và viêm phổi, hạ đường huyết, hạ thân nhiệt hoặc chấn thương do té ngã. Riêng ngộ độc methanol có thể gây toan chuyển hóa nặng, tổn thương thần kinh, tổn thương đa tạng và mất thị lực không hồi phục, thậm chí tử vong nếu điều trị muộn.

Khi nào cần tới bệnh viện?

Bác sĩ khuyến cáo, người bị ngộ độc cần đến cơ sở y tế ngay khi có một trong các dấu hiệu như: lơ mơ tăng dần, gọi đáp kém, ngủ li bì; thở nhanh sâu bất thường hoặc khó thở; nôn ói nhiều không giữ được nước hoặc có dấu sặc; đau đầu dữ dội tăng nhanh; nhìn mờ, nhìn đôi; co giật, lạnh tay chân, tụt huyết áp hoặc kiệt sức.

Nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, người có bệnh nền hoặc phụ nữ mang thai càng cần đi khám sớm khi bắt đầu có triệu chứng.

Để giúp bác sĩ xử trí nhanh, người bệnh hoặc người nhà nên cung cấp đầy đủ thông tin về loại rượu đã uống, nguồn mua, thời điểm và lượng uống ước tính, thời điểm xuất hiện triệu chứng, diễn tiến theo thời gian và tình trạng của những người uống cùng. Nếu còn chai rượu hoặc phần rượu còn lại, nên mang theo (đậy kín) để hỗ trợ đánh giá nguy cơ.

"Biện pháp phòng ngừa hiệu quả nhất là chỉ sử dụng rượu có nguồn gốc rõ ràng, tránh rượu không nhãn mác hoặc sang chiết. Người dân không nên uống khi đói, không uống nhanh, không ép uống và tuyệt đối không lái xe sau khi sử dụng rượu bia. Khi xuất hiện lơ mơ tăng dần, thở bất thường hoặc mờ mắt thì phải đi cấp cứu ngay, tuyệt đối không chờ qua đêm cho tỉnh” , bác sĩ Lê Quốc Hùng nhấn mạnh.