4 loại cá đáng lẽ phải BỊ CẤM từ lâu: Nhiều người vẫn vô tư ăn mỗi ngày!

Các nghiên cứu đều ghi nhận cá là thực phẩm vàng nên có trong chế độ ăn uống hằng ngày nhờ nguồn đạm chất lượng cao, dễ tiêu hóa và ít chất béo bão hòa. Điểm đắt giá nhất của nhóm này là hàm lượng Omega-3, DHA và EPA dồi dào, giúp giảm mỡ máu, ổn định huyết áp và ngăn ngừa cục máu đông. Nhờ đó, thói quen ăn cá đều đặn giúp giảm tới 30% nguy cơ tử vong do đột quỵ và bảo vệ toàn diện hệ tim mạch.

Bên cạnh đó, các axit béo này còn là khối xây dựng tế bào thần kinh, giúp giảm 35% nguy cơ suy giảm nhận thức và tăng cường trí nhớ. Đặc biệt, đặc tính chống viêm mạnh mẽ của Omega-3 trong cá còn hỗ trợ phục hồi cấu trúc da, tiêu diệt các gốc tự do để làm chậm tiến trình lão hóa cơ thể một cách hiệu quả.

Tuy nhiên, cần nhớ rằng không phải loại cá nào cũng đáng ăn. Một số loại cá phổ biến ngoài chợ, ngoài quán ăn vặt… lại tiềm ẩn rủi ro sức khỏe nếu tiêu thụ thường xuyên, ăn lượng lớn trong một lần. Đặc biệt là 4 loại cá dưới đây:

1. Cá muối truyền thống và các loại cá khô ướp muối

Cá muối là món ăn khoái khẩu của nhiều gia đình nhờ vị mặn đậm đà, dễ bảo quản. bao gồm cả cá tươi ngâm muối cho lên men rồi ăn, hay cá ướp muối được phơi/sấy. Điều đáng lo là trong quá trình biến tấu và ướp muối truyền thống kéo dài, thịt cá sẽ sản sinh ra một lượng cực lớn chất nitrit. Khi các hoạt chất này đi vào dạ dày, chúng sẽ kết hợp với protein để tạo thành chất nitrosamine. Chưa kể, lượng natri từ những loại cá này rất lớn.

Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế thuộc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp nitrosamine vào nhóm tác nhân gây ung thư cực mạnh. Việc tiêu thụ loại cá này thường xuyên sẽ kích thích tế bào đột biến, làm tăng đột biến nguy cơ mắc ung thư thực quản, ung thư gan và ung thư dạ dày.

2. Cá đông lạnh bị tẩy tẩm formaldehyde để giữ độ tươi

Để kéo dài thời hạn sử dụng, giữ cho thịt cá luôn trắng phồng và không bị thối rữa, một số thương lái bất chính đã nhúng cá vào dung dịch formaldehyde. Đây là loại hóa chất độc hại bị cấm tuyệt đối trong ngành thực phẩm.

Khi con người ăn phải loại cá ngậm hóa chất này, formaldehyde sẽ tấn công trực tiếp vào niêm mạc đường tiêu hóa, gây phản ứng dị ứng nặng, hoại tử tế bào nội tạng. Nguy hiểm hơn, việc tiếp xúc tích tụ chất này lâu dài trong cơ thể là mầm mống khởi phát căn bệnh bạch cầu (ung thư máu) vô phương cứu chữa. Dấu hiệu nhận biết là những con cá này trông đẹp mắt lạ thường hoặc có mùi lạ, kết cấu không săn chắc hoặc quá cứng.

3. Các loại cá chứa thủy ngân cao

Nhiều người chuộng mua cá ngừ mắt to, cá kiếm, cá mập hay cá marlin vì nghĩ cá càng to càng bổ dưỡng. Sự thật hoàn toàn ngược lại. Vì nằm ở đỉnh chuỗi thức ăn đại dương, chúng liên tục ăn các loài cá nhỏ và tích lũy hàm lượng thủy ngân cùng các chất ô nhiễm nặng nề qua năm tháng.

Theo Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), nhóm cá này chứa trung bình từ 0,5 đến 1,5 miligam thủy ngân trên mỗi kilogram thịt. Thủy ngân là độc tố tàn khốc nhất đối với hệ thần kinh trung ương. Tiêu thụ lâu dài sẽ gây ra các chứng rối loạn thần kinh nghiêm trọng, mất trí nhớ, giảm thị lực, và đặc biệt làm tổn thương não bộ, dị tật thai nhi ở phụ nữ mang thai và trẻ nhỏ.

4. Ăn cá sống, nhất là cá đánh bắt từ vùng nước ngọt

Trào lưu ăn gỏi cá sống, sashimi cá nước ngọt đang rầm rộ ở nhiều quốc gia thời gian gần đây, nhưng không phải ai cũng biết thú ăn này lại tiềm ẩn rủi ro sinh tử. Mặc dù ăn cá sống dù là cá biển hay cá nước ngọt, nước lợ đều nguy hiểm nhưng sẽ ở mức độ khác nhau. Khác với cá biển sâu, cá nước ngọt là môi trường trú ngụ lý tưởng của các loại ký sinh trùng, nguy hiểm nhất là sán lá gan.

Khi bạn ăn thịt cá chưa được nấu chín, sán lá gan dễ dàng xâm nhập, di chuyển và cư trú kiên cố ngay trong ống dẫn mật ở gan. Chúng âm thầm hút máu, tàn phá nhu mô gan, gây viêm nhiễm hệ thống mật mãn tính, dẫn đến xơ gan cổ trướng và tiến triển thành ung thư gan ở giai đoạn cuối.

Ăn cá thế nào để ngon và khỏe?

Cá sẽ nguồn thực phẩm bổ dưỡng giàu protein và axit béo không bão hòa tốt cho tim mạch nếu bạn tuân thủ các nguyên tắc lựa chọn và chế biến sau:

- Ưu tiên ăn các loại cá nhỏ, vòng đời ngắn: Các loại cá như cá mòi, cá trích, cá nục, cá bạc má có giá thành rẻ nhưng lại cực kỳ giàu Omega-3, DHA, EPA. Do vòng đời ngắn, chúng ít có nguy cơ tích tụ kim loại nặng hay thủy ngân trong cơ thể như cá lớn.

- Chọn cá tươi ngon: Chỉ chọn mua những con cá có mắt trong suốt, lồi nhẹ và phản chiếu ánh sáng. Thịt cá phải có độ đàn hồi tốt khi ấn vào, mang cá đỏ tươi tự nhiên và có mùi đặc trưng của biển, không mua cá có mùi hôi hay mùi hóa chất lạ.

- Tuyệt đối không ăn cá thay thế hoàn toàn thịt: Thịt đỏ (như thịt bò, thịt lợn nạc) cung cấp hàm lượng sắt và khoáng chất thiết biệt mà thịt trắng hằng ngày không thể thay thế. Chế độ ăn chuẩn nhất là kết hợp cả hai theo tỷ lệ hợp lý: 75-100g thịt trắng và 50-75g thịt đỏ mỗi ngày.

- Ưu tiên phương pháp hấp thanh đạm: Thay vì chiên, nướng ở nhiệt độ cao dễ sinh ra các chất trùng hợp oxy hóa gây ung thư dạ dày, bạn nên ưu tiên món cá hấp, luộc, nấu canh. Đặc biệt là cá hấp vì hấp giúp giữ lại tối đa giá trị dinh dưỡng, vitamin, đồng thời hạn chế dầu mỡ gây gánh nặng cho hệ tim mạch.

- Kiểm soát tần suất ăn cá hợp lý: Theo các hướng dẫn dinh dưỡng, một người trưởng thành khỏe mạnh nên duy trì ăn cá ít nhất 2 lần một tuần, với tổng lượng dao động từ 300-500g để cơ thể hấp thu trọn vẹn dưỡng chất tốt nhất.

Nguồn và ảnh: Common Health, The Paper, Healthline