Viêm tụy cấp vì lịch nhậu tiệc tất niên dày đặc

Ăn nhậu liên miên, cái giá phải trả trong phòng bệnh nặng

Giữa cao điểm mùa tiệc tất niên cuối năm, các bệnh viện trên địa bàn TPHCM đang tiếp nhận, điều trị nhiều trường hợp bị viêm tụy cấp. Ngày 2/2, tại khoa Nội tiêu hóa – Bệnh viện Nguyễn Tri Phương các bác sĩ đang điều trị tích cực cho 2 trường hợp viêm tụy cấp liên quan trực tiếp đến ăn uống quá mức và rượu bia quá đà trong những bữa tiệc tất niên tưởng chừng chỉ “vui là chính”.

Ca thứ nhất là nam bệnh nhân N.N.P. (35 tuổi, ngụ TPHCM). Theo tiền sử trước khi nhập viện cấp cứu, anh P. thường xuyên tham gia các buổi nhậu cuối năm với bạn bè. Mỗi lần uống, bệnh nhân có thể dùng đến hàng chục lon bia. Sau một chuỗi ngày ăn nhậu liên tục, bệnh nhân xuất hiện đau âm ỉ vùng thượng vị nhưng chủ quan cho là đau bao tử. Tối cùng ngày trước khi nhập viện, người bệnh đối mặt với cơn đau bùng phát dữ dội, lan ra sau lưng, kèm nôn ói liên tục. Cơn đau vượt ngưỡng chịu đựng khiến anh P. ngất xỉu và phải nhập viện cấp cứu. Kết quả thăm khám và xét nghiệm các bác sĩ xác định bệnh nhân bị viêm tụy cấp.

Ca thứ hai là nam bệnh nhân L.V.H. (40 tuổi, ngụ tại TPHCM) nhập viện trong tình trạng đau bụng cấp và nôn nhiều sau nhiều bữa tiệc tất niên liên tiếp. Dù thời điểm khởi phát đau không trùng ngay lúc uống rượu, nhưng qua khai thác bệnh sử, bác sĩ ghi nhận bệnh nhân đã uống rượu bia với tần suất cao trong những ngày trước đó, kết hợp chế độ ăn nhiều đạm, dầu mỡ. Xét nghiệm cho thấy, người bệnh bị viêm tụy cấp mức độ nặng do tăng triglyceride máu, buộc phải chuyển hồi sức tích cực để lọc máu và thay huyết tương.

BS-CKII Nguyễn Đô, Phó trưởng khoa phụ trách điều hành khoa Nội tiêu hóa – Bệnh viện Nguyễn Tri Phương cho biết, viêm tụy cấp có nhiều nguyên nhân, trong đó thường gặp nhất là sỏi mật, rượu bia và rối loạn mỡ máu, đặc biệt là tăng triglyceride. Thống kê tại khoa cho thấy, trong số các ca viêm tụy cấp được điều trị thời gian qua, rượu bia và tăng triglyceride chiếm tỷ lệ cao nhất. Đáng lưu ý, có hơn một phần năm số bệnh nhân diễn tiến nặng, phải điều trị hồi sức tích cực và đã ghi nhận các trường hợp tử vong.

Theo BS Nguyễn Đô, rượu bia không chỉ là nguyên nhân trực tiếp gây viêm tụy cấp mà còn là yếu tố làm bệnh nặng lên rõ rệt khi đi kèm các bệnh nền rối loạn chuyển hóa. Một người có tăng triglyceride máu, gan nhiễm mỡ hoặc đái tháo đường, nếu uống rượu bia nhiều, nguy cơ viêm tụy cấp không đơn thuần là “cộng dồn” mà tăng theo kiểu “nhân bội”.

Thực tế lâm sàng cho thấy, viêm tụy cấp ở nhóm bệnh nhân vừa rối loạn mỡ máu vừa uống rượu thường diễn tiến nặng hơn, dễ suy đa cơ quan hơn so với người chỉ uống rượu đơn thuần. Có những trường hợp, nếu không can thiệp kịp thời bằng các kỹ thuật như lọc máu, thay huyết tương để giảm nhanh triglyceride, bệnh có thể tiến triển rất xấu. Theo BS Đô, chỉ trong một tuần cao điểm cuối năm, khoa đã ghi nhận hàng chục ca viêm tụy cấp nặng, trong đó có bệnh nhân phải chuyển hồi sức tích cực để lọc máu hỗ trợ điều trị. “Nếu chỉ điều trị nội khoa thông thường, khả năng hồi phục của những ca này rất khó khăn” - BS Nguyễn Đô nhấn mạnh.

Đừng nhầm viêm tụy cấp với đau bao tử

Một điểm nguy hiểm của viêm tụy cấp là triệu chứng ban đầu dễ bị nhầm với các rối loạn tiêu hóa thông thường. Người bệnh thường đau vùng thượng vị, buồn nôn, nôn nhiều. Tuy nhiên, khác với ngộ độc thực phẩm hay viêm dạ dày – ruột cấp, nôn ói trong viêm tụy cấp hầu như không làm giảm đau.

Cơn đau thường dữ dội, lan ra sau lưng, tăng dần theo thời gian, buộc người bệnh phải nhập viện. Trong những trường hợp chưa đủ tiêu chuẩn chẩn đoán, bác sĩ sẽ chỉ định thêm xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh như siêu âm, chụp CT để xác định chính xác nguyên nhân. BS Nguyễn Đô cảnh báo, viêm tụy cấp nặng có thể diễn tiến rất nhanh trong 24–48 giờ đầu. Nếu đến viện muộn, người bệnh có nguy cơ suy đa cơ quan và phải trả giá bằng chính tính mạng.

Cuối năm, Tết đến là thời điểm rượu bia và các bữa ăn thịnh soạn xuất hiện dày đặc. Đây cũng là “điều kiện thuận lợi” để viêm tụy cấp bùng phát, đặc biệt ở những người có sẵn rối loạn mỡ máu, thừa cân, béo phì, gan nhiễm mỡ hoặc đái tháo đường kiểm soát kém.

Theo các bác sĩ, dấu hiệu cần đi khám ngay là đau dữ dội vùng trên rốn sau ăn uống nhiều hoặc uống rượu bia, kèm nôn ói liên tục không giảm, mệt lả, vã mồ hôi, chóng mặt, thở nhanh. Tuyệt đối không tự ý uống thuốc giảm đau hoặc chờ “qua cơn”. Để tránh nguy cơ mắc bệnh, cộng đồng cần hạn chế rượu bia, ăn uống điều độ, tránh ăn quá no, quá nhiều dầu mỡ, kiểm soát tốt mỡ máu và đường huyết.