Vì sao cứ đi vài mét lại thấy một cửa hàng tiện lợi?

Nhìn qua có vẻ các chuỗi đang tự giành khách của nhau, nhưng việc chọn vị trí của những cửa hàng này có nhiều lý do hơn thế.

1. Vì khu vực đó có nhiều người cần mua đồ

Cửa hàng tiện lợi sống nhờ những nhu cầu rất nhỏ và rất thường xuyên: mua chai nước, ly cà phê, đồ ăn nhanh, vài món ăn vặt hay một thứ gì đó đang cần ngay.

Vì thế, những nơi có nhiều người sinh sống, đi làm hoặc thường xuyên đi qua sẽ có giá trị với mô hình này. Một nghiên cứu về vị trí cửa hàng tiện lợi tại Seoul, phân tích toàn thành phố theo các khu vực 400 x 400 m, cho thấy số lượng cửa hàng có liên hệ với nhiều yếu tố như dân số, hoạt động kinh doanh, khả năng tiếp cận và đặc điểm sử dụng đất. Nghiên cứu cũng ghi nhận cửa hàng tiện lợi xuất hiện từ khu thương mại, văn phòng đến khu dân cư để đáp ứng nhu cầu của nhiều nhóm khách khác nhau.

Nói đơn giản, một khu vực càng có nhiều người cần mua những món đồ “tiện đâu mua đó”, càng có lý do để nhiều cửa hàng cùng xuất hiện.

2. Vì khách thường ghé cửa hàng trên đường đi

Với cửa hàng tiện lợi, vị trí thuận đường đôi khi quan trọng hơn việc cửa hàng cách một cửa hàng khác bao xa.

Một cửa hàng nằm ngay lối ra của chung cư có thể đón cư dân đi làm về. Một cửa hàng cách đó vài trăm mét, nằm trên mặt đường lớn, lại có thể đón người đang đi làm, đi học hoặc chạy xe ngang qua.

Cũng trong nghiên cứu về Seoul, các yếu tố liên quan đến khả năng tiếp cận và lượng người qua lại được xác định là những yếu tố có ảnh hưởng đến việc bố trí cửa hàng tiện lợi. Đó cũng là lý do đôi khi chỉ cần đi lệch một đoạn đường, cửa hàng mới vẫn có thể có nhóm khách riêng.

3. Một khu vực đông người có thể đủ khách cho nhiều cửa hàng

Nếu cùng một khu vực đã có một cửa hàng tiện lợi, tại sao cửa hàng khác vẫn muốn mở ở gần đó?

Theo nghiên cứu “Why are convenience stores clustered?” của các nhà nghiên cứu tại Hanyang University, Hàn Quốc, các cửa hàng tiện lợi có xu hướng tập trung ở những khu vực có sức mua đủ lớn. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu về doanh thu cửa hàng, đặc điểm người tiêu dùng và môi trường đô thị, đồng thời tính đến số người đi bộ, cư dân và người làm việc trong khu vực.

Tức là, việc có một cửa hàng ở đó không nhất thiết đồng nghĩa với việc khu vực đã “hết khách”. Nếu lượng người qua lại và nhu cầu mua sắm đủ lớn, nhiều cửa hàng vẫn có thể cùng tồn tại.

Tất nhiên, nghiên cứu này cũng chỉ ra rằng lợi ích của việc tập trung sẽ giảm khi mức độ cạnh tranh tăng quá cao. Nói cách khác, cứ mở càng nhiều càng tốt thì cũng không đúng.

4. Cửa hàng gần nhau nhưng chưa chắc phục vụ cùng một nhóm khách

Nhìn trên bản đồ, hai cửa hàng có thể nằm rất gần nhau. Nhưng nhìn theo đường đi của khách, chúng lại có thể ở hai vị trí hoàn toàn khác.

Một cửa hàng ở chân chung cư, một cửa hàng ở mặt đường; một cửa hàng gần trường học, một cửa hàng gần văn phòng. Khoảng cách giữa chúng có thể không lớn, nhưng nhóm khách ghé vào mỗi nơi lại khác nhau.

Nghiên cứu về vị trí cửa hàng tiện lợi tại Seoul cũng cho thấy các cửa hàng phân bố ở nhiều loại khu vực, từ khu thương mại, văn phòng đến khu dân cư, thay vì chỉ tập trung vào một kiểu địa điểm duy nhất.

Vì vậy, nhìn thấy hai cửa hàng nằm sát nhau chưa chắc đã có nghĩa chúng đang cùng chờ một nhóm khách bước vào.

5. Vì có đối thủ ngay bên cạnh vẫn chưa chắc là bất lợi

Đây có lẽ là phần dễ khiến người ta thấy lạ nhất. Nếu đã có một cửa hàng tiện lợi ở đó, tại sao cửa hàng khác không chọn một nơi xa hơn?

Nghiên cứu “Why are convenience stores clustered?” cho thấy sự tập trung của các cửa hàng cùng loại có thể mang lại lợi ích khi khu vực đó có sức mua tốt. Các cửa hàng cùng xuất hiện trong một khu vực vì cùng muốn tiếp cận lượng khách hàng đang có sẵn ở đó. Chỉ khi cạnh tranh tăng vượt một mức nhất định, lợi ích này mới bắt đầu giảm đi.

Vì thế, việc các cửa hàng tiện lợi nằm gần nhau không hẳn là chuyện các chuỗi “không biết tránh nhau”. Với mô hình bán những món khách cần mua nhanh, một vị trí có nhiều người qua lại vẫn có thể đáng giá, ngay cả khi xung quanh đã có vài cửa hàng khác.

Có lẽ đó cũng là lý do lần sau đi trên một con phố và thấy cửa hàng tiện lợi này vừa khuất sau cửa hàng kia, mình sẽ không còn thấy chuyện đó quá lạ. Với cửa hàng tiện lợi, điều quan trọng không hẳn là “xung quanh có bao nhiêu cửa hàng?”, mà còn là “ở vị trí này có bao nhiêu người sẽ tiện ghé vào?”.