Ung thư phổi khó phát hiện sớm: Đều có lý do
Số ca tử vong do ung thư phổi tại Việt Nam cao, nguyên nhân là bệnh nhân thường tới viện ở gai đoạn muộn.
Ho kéo dài từ 2 tuần cần đi khám, đừng chủ quan
PGS.TS.BS Lê Thượng Vũ, Trưởng khoa Hô hấp, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM, cho biết một trong những lý do khiến ung thư phổi khó phát hiện sớm là cơ quan này có hai bên phổi, tạo khoảng không gian tương đối lớn. Vì vậy, một khối u nhỏ, kích thước khoảng 2-3 cm, nhiều khi chưa gây ra triệu chứng rõ ràng.
Đến khi người bệnh xuất hiện các dấu hiệu bất thường và đi khám, bệnh có thể đã tiến triển. Thậm chí, có trường hợp đến bệnh viện vì những biểu hiện liên quan đến di căn như đau đầu do di căn não hoặc đau nhức xương do di căn xương.
Theo chuyên gia, ung thư phổi có thể gây ra cả triệu chứng tại đường hô hấp lẫn những biểu hiện toàn thân. Trong đó, các dấu hiệu hô hấp là nhóm triệu chứng quan trọng cần đặc biệt lưu ý.
Ho là biểu hiện thường gặp nhưng lại dễ bị bỏ qua. Nhiều người cho rằng mình chỉ bị cảm cúm hoặc mắc bệnh hô hấp thông thường nên không đi kiểm tra. Ngược lại, ho ra máu thường khiến người bệnh lo lắng và nhanh chóng đến bệnh viện, nhưng đây không phải triệu chứng phổ biến của ung thư phổi.
PGS.TS.BS Lê Thượng Vũ (ảnh N.M).
"Trong 100 bệnh nhân ung thư phổi, chỉ khoảng 5-10 người có biểu hiện ho ra máu ", PGS.TS.BS Lê Thượng Vũ cho biết.
Vì vậy, người dân không nên chỉ chờ đến khi ho ra máu mới đi khám. Một đợt ho do cảm thông thường có thể kéo dài khoảng một tuần. Nếu tình trạng ho kéo dài từ hai tuần trở lên, người bệnh nên đến cơ sở y tế kiểm tra, đặc biệt khi có các yếu tố nguy cơ.
Những người hút thuốc lá hoặc có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi cần chú ý hơn đến các dấu hiệu bất thường, chủ động thăm khám thay vì tự điều trị kéo dài tại nhà.
Ai nên chủ động tầm soát ung thư phổi?
Theo PGS.TS.BS Lê Thượng Vũ, khi người bệnh đã xuất hiện triệu chứng và đến khám, khoảng 80% trường hợp ung thư phổi được phát hiện ở giai đoạn muộn, từ giai đoạn III, IV.
Ở những giai đoạn này, các phương pháp điều trị vẫn có thể mang lại hiệu quả, nhưng kết quả thường không tốt bằng khi bệnh được phát hiện ở giai đoạn I, II.
Đặc biệt, nếu được phát hiện sớm và phẫu thuật cắt bỏ khối u phù hợp, người bệnh có cơ hội khỏi bệnh hoàn toàn.
Do đó, thay vì chỉ đi khám khi cơ thể xuất hiện triệu chứng, những người thuộc nhóm nguy cơ cao cần cân nhắc thực hiện tầm soát, tức sàng lọc ung thư ngay cả khi chưa có biểu hiện bất thường.
Chuyên gia cho biết nhóm đầu tiên cần lưu ý là người hút thuốc lá, thường từ 50 tuổi trở lên.
Nhóm thứ hai là những người có người thân trong gia đình mắc ung thư phổi. Đây là yếu tố đáng chú ý ở người châu Á, bởi khu vực này ghi nhận tỷ lệ phụ nữ không hút thuốc nhưng vẫn mắc ung thư phổi tương đối cao.
Theo PGS.TS.BS Lê Thượng Vũ, việc tầm soát có ý nghĩa trong phát hiện sớm bệnh ở những người có yếu tố nguy cơ gia đình, trong đó có phụ nữ không hút thuốc.
Một khuyến cáo đang được đề cập là những người có bố mẹ mắc ung thư phổi nên được tầm soát bằng phương pháp chụp CT liều thấp hằng năm. Theo đề xuất này, nam giới bắt đầu từ 50 tuổi, nữ giới từ 45 tuổi, tức phụ nữ được khuyến nghị tầm soát sớm hơn.
Với vai trò thành viên Hội Hô hấp Việt Nam, PGS.TS.BS Lê Thượng Vũ cho biết ông cùng các chuyên gia đã tham gia ban soạn thảo hướng dẫn tầm soát ung thư phổi. Nhóm kỳ vọng hướng dẫn sẽ sớm được thông qua tại Hội và Bộ Y tế để công bố, tạo cơ sở thống nhất cho việc triển khai sàng lọc trong thực tế.
Bên cạnh nhóm hút thuốc lá và người có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi, các chuyên gia cũng đang thảo luận thêm về khả năng đưa người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hoặc có bệnh lý phổi nền như lao phổi vào nhóm được cân nhắc tầm soát.
Việc xác định đúng nhóm nguy cơ và thực hiện sàng lọc phù hợp được kỳ vọng góp phần phát hiện ung thư phổi ở giai đoạn sớm, khi cơ hội điều trị hiệu quả và khả năng khỏi bệnh còn cao hơn.