“Tôi muốn có con, nhưng không muốn cuộc sống của mình biến mất sau khi sinh”

“Tôi từng là 1 người tự do.

Tôi từng muốn đi đâu cũng được, thích gì thì mua, có thể ngủ từ lúc 8h tối và không giật mình vì những chuyện “ôi, nếu không có mình thì làm sao”, nếu hôm ấy cảm thấy không khoẻ.

Nhưng… tất cả đều đã thay đổi từ sau khi sinh con. Không hẳn vì sự xuất hiện của một thành viên mới khiến nhịp sinh hoạt thay đổi. Mà chính là từ bên trong tôi, tôi luôn có cảm giác mình phải lo cho một ai đó”.

Cảm giác! Đôi khi chính là điều khiến chúng ta mệt mỏi hơn cả việc phải thực sự làm bao nhiêu việc. Bởi ngay cả khi đang nghỉ ngơi, đầu óc vẫn không thôi nghĩ về những điều mình cần làm, những người mình cần chăm sóc và cả những tình huống chưa xảy ra nhưng đã kịp khiến mình lo lắng.

Vậy phải làm sao để một người mẹ vẫn rất yêu con, vẫn thích chăm sóc gia đình nhưng không muốn những vai trò ấy trở thành toàn bộ danh tính của mình? Liệu việc không muốn cuộc sống của mình biến mất sau khi sinh con có phải là đòi hỏi quá nhiều?

Cùng trò chuyện với 3 người mẹ về cách họ xoay xở với sự nghiệp, tài chính, hôn nhân, con cái và những nhu cầu cá nhân sau khi có con:

Đôi khi, được có một khoảng thời gian không phải làm mẹ hay làm vợ của ai, cũng là một món quà lớn!

24 tiếng đồng hồ sau khi đón Mí - con gái đầu lòng, cuộc sống của Ngọc Diệp đã thay đổi hoàn toàn: giờ ăn, giấc ngủ, chủ đề nói chuyện với người xung quanh, cả cách người ta hỏi han và đánh giá cô.

“Lúc đó mỗi ngày mình chỉ ngủ 3 tiếng, luôn lo lắng cho con ti đúng giờ, hút sữa đúng cữ. Cả ngày chăm con vì chồng đi làm tới tối muộn mới về. Mình tự nhủ bản thân rằng ‘Cứ theo mọi người có kinh nghiệm, mình sẽ ổn thôi!’ trong lúc việc chăm con cuốn mình đi không có điểm dừng. Dù bản thân rất mệt và kiệt sức, lúc nào cũng thấy mình như zombie, giảm tận 14kg trong tháng đầu tiên” - Ngọc Diệp kể lại.

Khi có con, bỉm sữa trở thành một công việc hoàn toàn mới của Ngọc Diệp với nhiều lưu ý phải nhớ, với những con số lạ lẫm: “Ở cữ phải kiêng rất nhiều thứ, liên tục bị dọa sợ mỗi ngày. KPI quy ra số lượng bỉm, số phút mỗi giấc ngủ của con, lượng sữa con ăn, số cân con tăng mỗi mốc,... Bảng điểm mới, hệ giá trị mới, mình liên tục bị đánh giá xem đã làm mẹ đủ tốt hay chưa”.

Sau 1 - 2 tháng, dù ngày nào cũng bận rộn, kể cả những hôm con ăn ngủ ngoan, Ngọc Diệp vẫn thấy trống rỗng. Cho đến một ngày, cô viết một post về chuyện sinh con, nuôi con trên Facebook - nơi trước đó cô chỉ chia sẻ về làm đẹp - và được kết nối với nhiều người mẹ có cùng trải nghiệm. Cô nhận ra mình không đơn độc trong những khó khăn ấy, đồng thời tìm lại niềm vui khi được viết, chia sẻ suy nghĩ và có không gian riêng cho cảm xúc của mình. Đó là cách self-care mà cô nhất quyết giữ lại sau khi làm mẹ.

Với Thanh Quyền, thứ cô không thể từ bỏ sau khi có con là quyền được sống cuộc đời của chính mình: “Nghe có vẻ hơi lớn lao nhưng thật ra chỉ là những điều rất bình thường: được làm công việc mình thích, được đi tập yoga sculpt mỗi sáng, được chạy trail, làm đẹp cho bản thân, gặp gỡ bạn bè và đôi khi có một khoảng thời gian không phải làm mẹ hay vợ của ai cả. Mình yêu con, nhưng mình cũng yêu bản thân mình”.

Hồng Hạnh chọn giữ sự nghiệp. Khi sinh con, cô mới tốt nghiệp đại học, công việc chưa ổn định nhưng chưa bao giờ nghĩ sẽ chỉ ở nhà chăm con. Ngay cả những tháng cuối thai kỳ và khoảng 1,5 năm làm mẹ toàn thời gian, cô vẫn xây dựng kênh TikTok, dù ban đầu không kỳ vọng viral. Với Hồng Hạnh, kinh tế và sự nghiệp ảnh hưởng lớn đến quyết định cũng như sự tự tin của phụ nữ, dù đã có gia đình hay chưa.

Nếu có những thứ được giữ lại bằng mọi giá thì cũng có những thứ lặng lẽ tuột ra khỏi dự định sau khi làm mẹ. Đó là những cơ hội công việc, mối quan hệ, ước mơ, sở thích cá nhân,...

Ngọc Diệp không đếm nổi những cơ hội đã/suýt bỏ lỡ sau khi có con. “Giờ chỉ cần lướt MXH 15 phút thôi là mình sẽ thấy ngay cuộc sống rực rỡ của hàng trăm người mẹ khác. Đi du lịch năm châu bốn bể, nhận giải thưởng quốc tế, bằng cấp cao chót vót,.. thật dễ để mình cảm thấy thiếu sót, thua kém và bỏ lỡ nhiều điều. Và cảm xúc đó không có ích lợi gì cho việc tận hưởng cuộc sống riêng của chính mình cả”.

Thay vì so sánh, Ngọc Diệp chọn nhìn vào những gì đang có: công việc yêu thích, bạn bè ủng hộ, những đứa con đáng yêu, sức khỏe và nguồn lực để tiếp tục cố gắng. Theo cô, mỗi người có một hoàn cảnh riêng; điều khiến chúng ta bất lực là muốn làm tốt mọi thứ cùng lúc:

“Ai cũng muốn vừa tiến lên trong công việc, chăm sóc gia đình được chu toàn, cũng vẫn xinh đẹp khỏe mạnh, nhiều bạn bè vui vầy, giúp đỡ được hàng xóm. Nhưng một ngày của ai cũng chỉ có 24h thôi, mindset cầu toàn trong mọi việc sẽ khiến mệt mỏi. Nên mình thấy nếu biết ưu tiên, đặt xuống một số vai trò trong từng thời điểm, cởi mở đón nhận sự hỗ trợ giúp đỡ sẽ giúp mình đi được xa và bền sức hơn”.

Với Thanh Quyền, thứ mất đi nhiều nhất sau khi làm mẹ là tính ngẫu hứng. Trước đây, cô có thể nhanh chóng bắt tay vào một ý tưởng kinh doanh hay quyết định đầu tư. Bây giờ, mọi lựa chọn đều cần cân nhắc giữa công việc và tài chính dành cho con. Ngay cả chuyện hẹn bạn bè đi cà phê hay đi du lịch cũng phải lên kế hoạch trước.

“Mình có thể không còn tự do như trước, nhưng mình vẫn muốn được lựa chọn cách sống của mình, chỉ là có tính toán và cân nhắc hơn” - Thanh Quyền nói.

Hồng Hạnh cũng có chung góc nhìn với 2 người mẹ nói trên. Cô từng có một wishlist rất dài về những điều sẽ làm trước khi có con như đi concert, đi du lịch một mình,... nhưng Hạt Dẻ đến bất ngờ đến mức cô chưa kịp thực hiện bất kỳ điều nào. Tuy nhiên Hạnh không lấy làm phiền muộn vì:

“Mình nghĩ ai làm mẹ những năm đầu cũng sẽ có suy nghĩ như vậy, nhưng em bé lớn dần thì mình nhận ra những suy nghĩ đấy có phần hơi cực đoan. Sự thật là làm mẹ không có nghĩa phải hy sinh bất cứ gì, chỉ là ở 1 khoảng thời gian nhất định mình sẽ có những thứ cần được đặt lên ưu tiên. Với mình, khoảng thời gian 1 năm rưỡi làm mẹ full time thì mình tập trung làm mẹ của em bé”.

Không cần chứng minh mình là một người mẹ tốt

Trong thực tế, giữ lại thời gian cho việc này đồng nghĩa với việc phải sắp xếp lại thời gian dành cho những việc khác. Và lựa chọn ấy đôi khi dễ bị nhìn nhận thành sự ích kỷ.

Giai đoạn mới sinh Mí, Ngọc Diệp nhận lời hợp tác với một dịch vụ chăm sóc mẹ sau sinh, gồm buổi massage hồi phục khoảng 60 phút tại nhà. Cô đã sắp xếp mọi việc chu đáo, nhưng đúng hôm thực hiện, một người bác sang chơi. Thấy cháu nằm massage, bác buông câu: “Gớm bây giờ chúng mày lắm chuyện, sau sinh mà cũng phải chăm sóc, rách việc!”. Câu nói khiến Ngọc Diệp suy nghĩ rất lâu.

Sau này, Ngọc Diệp nhận ra đằng sau phản ứng ấy là quan niệm về sự hy sinh của người mẹ đã ăn sâu qua nhiều thế hệ. “Sự nhẫn nhịn, cam chịu, ‘đức hy sinh’ của người mẹ Việt vừa mang tính tôn vinh, vừa vô hình tạo ra sự trói buộc: người mẹ phải biết hy sinh, quên đi nhu cầu riêng. Chăm sóc bản thân bỗng trở thành thứ xa xỉ về cả thời gian lẫn tiền bạc, thậm chí khiến những người mẹ cảm thấy tội lỗi”, cô chia sẻ.

Thanh Quyền cũng đôi khi tự hỏi liệu mình có ích kỷ khi dành thời gian và tiền bạc cho bản thân. Cô vẫn tập luyện mỗi sáng, tham gia các giải trail, mua món đồ mình thích, theo đuổi mục tiêu riêng và dành những buổi tối đi chơi với bạn bè trong lúc chồng chăm con. Cô hiểu không phải ai cũng đồng tình với lựa chọn ấy, nhưng cho rằng điều quan trọng là hoàn thành trách nhiệm với gia đình trước khi dành thời gian cho mình.

“Tự do luôn đi kèm với trách nhiệm. Mình vẫn phải đảm bảo con được chăm sóc, gia đình được vun vén. Sau khi làm tròn những trách nhiệm đó, mình không nghĩ bản thân cần cảm thấy có lỗi chỉ vì muốn làm một điều gì đó cho riêng mình”, Thanh Quyền nói.

Với Hồng Hạnh, bài toán khó hơn nằm ở lịch làm việc thất thường của nghề livestream. Có hôm cô bắt đầu đi làm từ 5h sáng, có hôm tan ca lúc 3h sáng, thậm chí chỉ kịp gặp và chơi với con 15 - 20 phút trước khi đến công ty. Dù vậy, công việc giúp cô cảm thấy vui vẻ, tự chủ tài chính và lo được cho cuộc sống của hai mẹ con. Với Hạnh, việc theo đuổi sự nghiệp cũng là một phần quan trọng trong cuộc sống của mình.

Bị phán xét là một chuyện, nhưng để sống theo lựa chọn của mình, người mẹ cần xác định rõ điều gì thực sự quan trọng.

Ngọc Diệp tự nhận mình ngại xung đột, ít khi đấu tranh trực diện. Tuy nhiên, cô cho rằng mỗi người mẹ cần trả lời một câu hỏi trước tiên: Mình muốn trở thành người mẹ như thế nào? Và một người mẹ tốt thực sự là gì?

“Có người cho rằng mẹ tốt là người có sức khỏe tinh thần tốt, thay vì suốt ngày kiệt sức. Có người cho rằng mẹ tốt là người có thu nhập, sự nghiệp riêng và sống tự do. Có rất nhiều định nghĩa. Nếu mình không tự chọn, cuộc đời sẽ đưa đẩy mình theo hướng số đông cho là đúng. Nó sẽ tạo ra va đập”, Ngọc Diệp chia sẻ.

Với cô, người mẹ tốt là người có thể sống hài hòa giữa các khía cạnh của cuộc đời. Điều đó bắt đầu từ việc có một người bạn đời tôn trọng bản sắc cá nhân, ủng hộ sự nghiệp và một gia đình biết yêu thương, trân trọng mình. Khi đã xác định được cách làm mẹ phù hợp, cô có thể tự tin từ chối những kỳ vọng không phù hợp, tập trung vào trách nhiệm của mình thay vì liên tục phải lo lắng, giải thích và chứng minh với người ngoài.

Ngọc Diệp cho biết phần lớn quá trình đấu tranh của cô diễn ra từ giai đoạn chuẩn bị lập gia đình đến khi có con đầu lòng. Cô đã luôn thể hiện rõ rằng công việc, việc chăm sóc bản thân và quyền tự do lựa chọn đều quan trọng. Với cô, được sống trọn vẹn với cuộc đời mình cũng là cách để trở thành người mẹ tốt nhất có thể.

Thanh Quyền từng đối diện với một kỳ vọng cụ thể hơn: nuôi con bằng sữa mẹ. Vì lý do sức khỏe, cô không đủ sữa nên phải nuôi Tôm bằng sữa công thức, đồng thời nhận những ý kiến tiêu cực từ người thân lẫn người ngoài.

“Với nhiều người, nuôi con bằng sữa mẹ là điều hiển nhiên mà một người mẹ nên làm, nhưng không phải ai cũng có đủ điều kiện. Mình hiểu sữa mẹ có những lợi ích riêng, nhưng mong mọi người hiểu rằng không phải người mẹ nào cũng có thể lựa chọn cách nuôi con theo mong muốn của mình”, Thanh Quyền nói.

Thay vì tiếp tục tự trách mình, cô học cách chấp nhận điều kiện thực tế. “Làm mẹ đã đủ nhiều áp lực rồi, nên mình không muốn những lời phán xét khiến hành trình đó nặng nề hơn. Điều quan trọng là con được chăm sóc bằng tình yêu thương, sự hiểu biết và trách nhiệm của ba mẹ. Người mẹ cũng xứng đáng được cảm thông, thay vì phải liên tục chứng minh rằng mình đã làm đủ tốt”.

Vậy làm thế nào để cuộc sống của người mẹ không chỉ xoay quanh con?

Với Ngọc Diệp, câu trả lời nằm ở thói quen chủ động dành thời gian cho những điều mình yêu thích, được cô duy trì hơn 8 năm. Nếu trước đây cô dành thời gian cho makeup, skincare hay ăn ngon, hiện tại danh sách ấy đã được thay thế bởi những hoạt động như học một kỹ năng mới, thử sở thích mới và gặp gỡ những người bạn mới.

Nguyên tắc của Ngọc Diệp là duy trì thói quen dành thời gian cho bản thân mỗi ngày nhưng không ép bản thân theo một lịch trình cứng nhắc. “Cuộc sống của một người mẹ đa nhiệm luôn thay đổi mỗi ngày, nên khóa mình vào một nguyên tắc cũng dễ gây stress. Mình cứ tùy tình hình cân đối, thực hiện được là được; nếu chưa được hôm nay thì mình bù vào ngày hôm sau”.

Thanh Quyền chọn cách sắp xếp hoạt động chi tiết: tập yoga, đưa con đi học, chăm sóc bản thân, dọn dẹp nhà cửa rồi đi làm, chiều về lại chuẩn bị cơm nước cho gia đình. Cô cố gắng quản lý thời gian linh hoạt để vừa hoàn thành trách nhiệm, vừa duy trì những sở thích riêng. “Mình không nghĩ phải đợi đến khi con lớn mới có thể sống cho bản thân. Đôi khi, chỉ cần sắp xếp lại thời gian và chủ động hơn một chút, mình vẫn có thể làm mẹ mà không đánh mất cuộc sống riêng”.

Hồng Hạnh lại bắt đầu từ cách nhìn nhận mối quan hệ giữa mẹ và con. “Mình luôn quan niệm mẹ và con là hai cuộc đời khác nhau. Mình không áp đặt cho con những kỳ vọng về cuộc sống mà mình mong muốn. Mình tôn trọng sở thích, cá tính và mọi quyết định của con”.

Hiện Hạt Dẻ mới 2,5 tuổi, nên Hồng Hạnh bắt đầu từ những lựa chọn nhỏ trong sinh hoạt hằng ngày: để con tự chọn món ăn, quần áo và hỏi ý kiến con về cảm nhận trước các sự việc. Với cô, tôn trọng con cũng bắt đầu từ việc nhìn nhận con như một cá thể có sở thích và lựa chọn riêng.

Tin vào chính mình! Đừng vì trở thành mẹ của một đứa trẻ mà quên mất mình là ai

Để làm mẹ mà vẫn có đời sống riêng, người bố cũng là một mắt xích quan trọng. Bởi những nguyên tắc cá nhân chỉ có thể vận hành khi cả hai cùng chia sẻ trách nhiệm và tôn trọng lựa chọn của nhau.

Ngọc Diệp kể có giai đoạn cả hai vợ chồng cô cùng kiệt sức vì công việc và xoay sở chăm con nhỏ, ảnh hưởng đến không khí gia đình và cách họ trò chuyện, bày tỏ cảm xúc với nhau. Sau 9 năm làm bố mẹ, hai người thống nhất 4 nguyên tắc để giữ mọi thứ cân bằng hơn.

Thứ nhất, chăm sóc gia đình là trách nhiệm chung, không có chuyện mẹ chính, bố giúp. Hai người phân chia công việc theo thế mạnh: chồng dạy con bài khó, còn vợ cập nhật chuyện trường lớp; việc ăn, ngủ, tắm rửa thì cả hai đều có thể đảm nhận. Khi cần, mỗi người chủ động làm hoặc cùng nhau xử lý. Sau giờ làm, họ dành thời gian cho gia đình.

Thứ hai, công việc của cả hai đều được tôn trọng. Khi một người có dự án gấp hoặc đi công tác, người còn lại sẽ chủ động gánh vác việc nhà nhiều hơn. Vợ chồng Ngọc Diệp cố gắng thông báo sớm những thay đổi để cùng tìm cách sắp xếp, tạo điều kiện cho đối phương phát triển sự nghiệp.

Thứ ba, họ duy trì thời gian riêng cho nhau qua những hoạt động giản dị như thử đồ uống mới vào tối thứ Sáu khi các con đã ngủ, đi ăn sáng riêng, bàn về bộ phim vừa xem hay gửi con cho ông bà để cùng dạo phố. “Bọn mình luôn cố gắng dành thời gian riêng thường xuyên với nhau để ‘cập nhật tần sóng’, gần gũi nhau hơn, xả vai bố mẹ bỉm sữa”, Ngọc Diệp chia sẻ.

Cuối cùng, cả hai nói ra khi cảm thấy quá tải, thay vì im lặng chịu đựng rồi để căng thẳng bùng phát thành những lời nói, hành động không hay. Những nguyên tắc không còn phù hợp cũng được hai người cùng xem xét và điều chỉnh.

Thanh Quyền đồng tình với cách tiếp cận này, đồng thời cho rằng hôn nhân không nhất thiết phải chia đều mọi trách nhiệm ở mọi thời điểm. “Có những giai đoạn một người phải dành nhiều thời gian cho gia đình hơn người còn lại. Mình không nghĩ hôn nhân lúc nào cũng phải chia đều 50 - 50. Điều quan trọng là cả hai nhìn thấy những đóng góp của nhau và không mặc định rằng người mẹ phải là người từ bỏ trước”, cô nói.

Bên cạnh người bạn đời, cách con nhìn nhận cuộc sống của mẹ cũng có ý nghĩa quan trọng. Ngọc Diệp không mong các con chỉ thấy một người mẹ luôn vui vẻ, thành công và làm mọi thứ đúng đắn. Cô muốn con hiểu mẹ cũng có những cảm xúc lên xuống, lúc mệt mỏi, khi mắc lỗi và cần được tha thứ, giống như bất kỳ ai.

“Trong thế giới ngày nay, social media và AI đã cho chúng ta quá nhiều chân dung ‘hoàn hảo’. Việc mình có thể làm là sống đúng với bản thân chân thực, có giá trị riêng, biết theo đuổi ước mơ riêng, liên tục dám thử nghiệm và rút kinh nghiệm. Mình cũng đang học sống, thích nghi với nhiều thay đổi mỗi ngày nên khi được chia sẻ, được thành thật với con về tất cả, mình thấy đó mới là điều tuyệt vời nhất. Đó cũng là cách giúp con yêu và tin vào bản thân một cách sâu sắc nhất, đến mãi về sau, khi mình không còn ở bên”, Ngọc Diệp tâm sự.

Thanh Quyền cũng muốn Tôm lớn lên với hình ảnh một người mẹ có đam mê, có thành công và cả những lần thất bại. Cô muốn con hiểu rằng mẹ không phải lúc nào cũng giỏi giang hay mạnh mẽ, nhưng luôn cố gắng chịu trách nhiệm với cuộc sống của mình.

“Vì Tôm là con trai, mình càng mong con lớn lên với suy nghĩ rằng phụ nữ không sinh ra chỉ để chăm sóc hay hy sinh cho người khác, rằng ‘Mẹ yêu con rất nhiều, nhưng mẹ cũng có những ước mơ của riêng mẹ’. Mình hy vọng sau này con sẽ biết trân trọng điều đó ở những người phụ nữ xuất hiện trong cuộc đời mình”, cô nói.

Với Hồng Hạnh, điều cô mong muốn là trở thành người bạn đồng hành cùng con, thay vì để tình yêu và sự hy sinh của mẹ trở thành gánh nặng. “Mình chọn sinh em bé ra và mong muốn con được nhìn thấy một cuộc sống hạnh phúc là thế nào và sống trọn vẹn ra sao. Nếu được, mình muốn đồng hành cùng con trong mọi trải nghiệm trong cuộc sống, tất nhiên là nếu Hạt Dẻ muốn vậy”, cô chia sẻ.

Muốn con nhìn thấy một người mẹ có cuộc sống riêng, bản thân người mẹ cũng cần có điều gì đó để theo đuổi. Với Ngọc Diệp, đó là học thêm những điều mới. Gần đây, cô tự học làm bánh mì sourdough. Việc nuôi men tự nhiên không dễ dàng, những ổ bánh lúc thành công, lúc thất bại và các con đều chứng kiến hành trình ấy. Dần dần, chúng cũng hào hứng tham gia cùng mẹ.

Thanh Quyền chọn tập luyện và chạy trail để trở thành phiên bản khỏe mạnh hơn của chính mình. Sau sinh, cô từng trải qua giai đoạn khó khăn về cả thể chất lẫn tinh thần. Từ mức cân nặng gần 80kg, cô giảm cân, tập luyện nghiêm túc và bắt đầu tham gia các giải chạy địa hình. Đến nay, cô vẫn duy trì thói quen ấy.

“Mình thích cảm giác đứng trước một ngọn núi và biết rằng bản thân sẽ phải tự bước qua từng kilomet để đến đích. Điều mình tự hào nhất không phải là chạy được bao xa hay giảm được bao nhiêu cân, mà là sau khi sinh con, mình vẫn tiếp tục khám phá ra những khả năng mới của bản thân. Mình không muốn đợi đến khi con 10 hay 18 tuổi mới bắt đầu tìm thấy và thực hiện những điều mình thích. Vì cuộc sống của mình cũng đang diễn ra ngay lúc này”, Thanh Quyền cho biết.

Trong khi đó, Hồng Hạnh tiếp tục dành thời gian cho công việc và sự nghiệp riêng. “Mình nghĩ phụ nữ ai cũng cần phải có sự nghiệp riêng. Việc có con không phải là rào cản mà sẽ là bệ đỡ và động lực để mình quyết tâm cố gắng hơn”, cô nói thêm.

Và sau cùng, nếu được quay lại thời điểm trước khi có con, mỗi người mẹ đều có một lời nhắn dành cho chính mình ngày ấy. Hồng Hạnh muốn bản thân tập trung phát triển sự nghiệp và luôn yêu thương, ưu tiên chính mình. Ngọc Diệp chọn lời động viên ngắn gọn: “Hãy cứ tin là mình làm được, đoạn này chỉ khó một chút thôi!”.

Còn Thanh Quyền muốn nhắc những người mẹ đừng quá cố gắng trở thành hình mẫu hoàn hảo: “Có những điều phải đánh đổi và không phải lúc nào mình cũng được làm điều mình muốn nên đừng cố gắng làm người mẹ hoàn hảo. Đừng vì trở thành mẹ của một đứa trẻ mà quên mất mình từng là ai. Vì suy cho cùng, mình muốn con có một người mẹ hạnh phúc, chứ không phải lớn lên cùng cảm giác mẹ đã phải từ bỏ cả cuộc đời vì mình”.