Ngày 28/2 này, một sự kiện đặc biệt sẽ xảy ra

Một hiện tượng thiên văn kỳ thú, thường được gọi nhầm là "hàng thẳng hàng" nhưng chính xác hơn là "diễu hành hành tinh", dự kiến sẽ diễn ra vào cuối tuần này và kéo dài cho đến hết tháng 2 năm 2026.

Trong khoảng thời gian này, những người yêu thích thiên văn sẽ có cơ hội quan sát thấy sao Thủy, sao Kim, sao Mộc, sao Thổ, sao Hải Vương và sao Thiên Vương cùng xuất hiện trên bầu trời đêm ngay sau khi mặt trời lặn. Tuy nhiên, không phải tất cả đều có thể nhìn thấy bằng mắt thường và việc quan sát một số hành tinh sẽ là một thử thách không nhỏ.

Sự kiện diễu hành hành tinh bắt đầu từ cuối tuần này

Về mặt kỹ thuật, cuộc diễu hành hành tinh bắt đầu từ cuối tuần này. Trong khi sao Mộc (nằm cao ở phía đông) và sao Thổ (ở phía tây nam) sẽ rất dễ tìm thấy, thì sao Kim và sao Thủy sẽ chỉ xuất hiện trong một thời gian ngắn ở phía tây ngay sau khi hoàng hôn buông xuống.

Các hành tinh khí khổng lồ ở vòng ngoài sẽ khó quan sát hơn. Sao Hải Vương sẽ nằm rất gần sao Thổ nhưng yêu cầu phải có kính thiên văn mới thấy được. Trong khi đó, sao Thiên Vương nằm bên dưới cụm sao Thất Nữ (Pleiades - M45) và ở khoảng giữa sao Mộc và sao Thổ, đòi hỏi người xem phải sử dụng ống nhòm chuyên dụng.

Thời điểm quan sát lý tưởng nhất

Theo NASA, thứ Bảy ngày 28 tháng 2 sẽ là thời điểm tốt nhất để chiêm ngưỡng trọn vẹn cuộc diễu hành này. Vào lúc đó, sao Kim và sao Thủy sẽ nằm cao hơn một chút trên bầu trời sau hoàng hôn, còn sao Thổ sẽ thấp hơn. Cùng thời điểm đó, một vầng trăng gần tròn cũng sẽ xuất hiện, tạo nên khung cảnh thiên văn vô cùng ấn tượng.

Để có cơ hội quan sát tốt nhất, bạn cần tìm một vị trí có tầm nhìn thoáng đãng về hướng Tây, không bị che khuất bởi các tòa nhà hay cây cối. Bạn nên bắt đầu quan sát ngay sau khi mặt trời lặn với một chiếc ống nhòm. Sao Kim sẽ là hành tinh sáng nhất, nằm sát đường chân trời. Ngay phía trên nó là sao Thủy và cao hơn một chút là sao Thổ. Sao Mộc sẽ dễ dàng nhận ra nhất bằng mắt thường ở vị trí cao phía đông và sẽ càng nổi bật hơn khi đêm về sâu.

Ô nhiễm ánh sáng có thể ảnh hưởng lớn đến việc quan sát các ngôi sao, nhưng đối với các hành tinh vốn ở gần Trái Đất hơn, sự ảnh hưởng này là không đáng kể.

Hiểu đúng về thuật ngữ: "Diễu hành hành tinh" thay vì "Hàng thẳng hàng"

Thực tế, các hành tinh luôn nằm trên một đường thẳng tương đối vì chúng quay quanh mặt trời trên cùng một mặt phẳng gọi là đường hoàng đạo. Đây cũng là con đường mà mặt trời, mặt trăng và các hành tinh xuất hiện trên bầu trời Trái Đất. Do đó, khi nhiều hành tinh xuất hiện gần nhau, đó chỉ là sự trùng hợp về thời điểm quan sát chứ không phải là một sự xếp hàng vật lý thẳng tắp.

Khả năng hiển thị của các hành tinh phụ thuộc hoàn toàn vào vị trí của Trái Đất trên quỹ đạo. Các hành tinh vòng trong như sao Kim và sao Thủy thường ở gần mặt trời và hay bị lu mờ bởi ánh sáng chói chang, trong khi các hành tinh vòng ngoài thường dễ phát hiện hơn vào ban đêm.

Chi tiết về các hành tinh trong cuộc diễu hành tháng 2 năm 2026

Vào ngày 28 tháng 2, sáu hành tinh sẽ cùng xuất hiện nhưng việc "nhìn thấy" thực tế đòi hỏi sự hỗ trợ của thiết bị và cả sự kiên nhẫn.

• Sao Kim và sao Thủy: Sao Kim tỏa sáng với độ sáng -3,8 và sao Thủy là 0,3. Sao Thủy thực chất dễ quan sát nhất vào khoảng ngày 19 đến 20 tháng 2 khi nó nằm ở vị trí cao nhất sau hoàng hôn. Tuy nhiên, vào thời điểm đó sao Kim lại nằm thấp nên khó thấy hơn. Vì vậy, ngày 28 tháng 2 được coi là thời điểm cân bằng nhất để thấy cả hai.
• Sao Thổ và sao Hải Vương: Sao Thổ đang dần tiến về phía ánh sáng mặt trời nên độ sáng giảm dần, chỉ còn ở mức 1. Nó vẫn có thể thấy bằng mắt thường, nhưng sao Hải Vương ở gần đó với độ sáng mức 8 chắc chắn sẽ cần đến kính thiên văn nhỏ.
• Sao Thiên Vương: Nằm giữa cụm bốn hành tinh ở phía tây nam và sao Mộc ở phía nam. Với độ sáng 5,7, bạn có thể tìm thấy nó bằng ống nhòm ngắm sao ngay dưới cụm sao Mẫu Tử M45.
• Sao Mộc: Dù đã qua thời điểm sáng nhất (vị trí đối xứng vào ngày 10 tháng 1), hành tinh khổng lồ này vẫn tỏa sáng ở mức -2,3. Đây sẽ là hành tinh dễ quan sát nhất trong cả nhóm.
• Mặt trăng và cụm sao M44: Bên dưới sao Mộc, mặt trăng khuyết già (độ sáng 92%) sẽ ngự trị trên bầu trời phía đông. Nếu dùng ống nhòm, bạn có thể thấy cụm sao Tổ Ong (Beehive Cluster - M44) nằm ngay phía dưới mặt trăng.

Triển vọng quan sát hành tinh trong năm 2026

Mặc dù cuộc diễu hành này sẽ sớm kết thúc, nhưng năm 2026 vẫn là một năm tuyệt vời cho những người ngắm sao. Sao Hỏa sẽ chuyển từ bầu trời tối sang bầu trời sáng và xuất hiện trở lại trước bình minh vào tháng 4.

Đặc biệt, sao Kim sẽ vươn cao hơn trên bầu trời sau hoàng hôn và đến cuối tháng 3, nó sẽ trở thành một "Ngôi sao buổi chiều" siêu sáng với độ sáng -3,8, là vật thể sáng thứ ba trên bầu trời sau mặt trời và mặt trăng. Đỉnh điểm của năm 2026 sẽ là ngày 9 tháng 6, khi sao Kim và sao Mộc có một cuộc hội ngộ cực gần (giao hội) trên bầu trời buổi tối, với sao Thủy nằm ngay phía dưới.

Nguồn: Space.com