Một sai lầm sau khi uống rượu có thể sinh ra chất cực độc cho gan

Đau đầu sau khi uống rượu bia là uống ngay thuốc giảm đau

Một trong những sai lầm đe dọa gan phổ biến ở nhiều người sau khi uống rượu bia là sử dụng Paracetamol để giảm đau đầu. Bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng (Hội Y học Dưới nước và Oxy cao áp Việt Nam) cảnh báo đây là thói quen tiềm ẩn rủi ro nghiêm trọng cho gan và sức khỏe tổng thể.

Khi vào cơ thể, rượu được gan chuyển hóa thành acetaldehyde – một chất độc gây đỏ mặt, nhức đầu, tim đập nhanh và cảm giác uể oải sau say.

Ở những người uống rượu nhiều, kéo dài hoặc suy dinh dưỡng, lượng glutathione dự trữ – “lá chắn” giúp gan trung hòa độc chất – thường bị suy giảm. Trong khi đó, Paracetamol khi chuyển hóa lại tạo ra một chất trung gian cực độc là NAPQI. Bình thường, NAPQI sẽ được glutathione khử độc, nhưng khi glutathione cạn kiệt, chất này sẽ trực tiếp tấn công tế bào gan, có thể gây tổn thương gan nặng, thậm chí suy gan cấp, bác sĩ Hoàng cảnh báo.

Một số nghiên cứu cho thấy ở người khỏe mạnh, việc uống rượu cấp tính không nhất thiết làm tăng độc tính của Paracetamol nếu dùng đúng liều. Tuy nhiên, ở người nghiện rượu mạn tính, suy dinh dưỡng, có bệnh gan hoặc dùng thuốc quá liều, nguy cơ ngộ độc gan tăng rõ rệt. Vì vậy, Paracetamol không phải “cứu tinh” sau cuộc nhậu, mà có thể trở thành “giọt nước tràn ly” đối với gan.

Ngoài ra, không ít người tin rằng xông hơi, vào phòng sauna hay chạy bộ gắng sức sẽ giúp “đổ mồ hôi cho nhanh hết rượu”. Thực tế, lượng cồn thải qua mồ hôi là rất nhỏ, gần như không đáng kể so với lượng rượu mà gan phải xử lý.

Ngược lại, những biện pháp này còn làm tăng nguy cơ giãn mạch, tụt huyết áp, mất nước, đặc biệt nguy hiểm khi cơ thể đang trong tình trạng say rượu. Đã có nhiều trường hợp ngất xỉu, thậm chí đột quỵ chỉ vì cố “đốt cháy” rượu bằng các cách cực đoan như vậy, bác sĩ Hoàng cảnh báo.

Gan “quá tải” khi uống nhiều rượu

Theo bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, khoảng 90% lượng rượu uống vào phải đi qua gan để chuyển hóa. Ethanol được enzyme ADH biến đổi thành acetaldehyde, sau đó enzyme ALDH2 tiếp tục phân hủy thành acetate – chất ít độc hơn. Acetaldehyde chính là thủ phạm gây ra phần lớn các triệu chứng khó chịu sau khi uống rượu.

Ở người uống rượu lâu năm, gan còn huy động thêm hệ enzyme CYP2E1 để xử lý cồn. Điều này khiến họ có cảm giác “uống khỏe hơn”, ít say hơn, nhưng cái giá phải trả là gan bị tấn công bởi các gốc tự do, làm tăng nguy cơ viêm gan, xơ gan và ung thư gan. Nói cách khác, việc “tập uống khỏe” thực chất là con đường khiến gan suy yếu dần theo thời gian.

Bác sĩ Hoàng cũng lưu ý không nên quá kỳ vọng vào các sản phẩm giải rượu. Các sản phẩm này thường chứa những thành phần như NAC (tiền chất của glutathione), glutathione, vitamin nhóm B, vitamin C, silymarin, curcumin, dihydromyricetin và các chất điện giải. Những chất này có thể hỗ trợ gan chống oxy hóa, bù nước, giảm mệt mỏi và nhức đầu ở mức độ nhất định, nhưng không làm nồng độ cồn trong máu giảm nhanh như nhiều người lầm tưởng.

Theo các chuyên gia, cách an toàn nhất sau khi uống rượu là nghỉ ngơi, uống đủ nước, ăn nhẹ, tránh dùng thuốc giảm đau bừa bãi và tuyệt đối không áp dụng các biện pháp cực đoan để “giải rượu”. Gan cần thời gian để làm việc – và không có lối tắt an toàn cho quá trình này.