Lời khuyên đến tất cả các gia đình đang trồng cây diếp cá

Diếp cá (Houttuynia cordata) là loại rau quen thuộc trong bữa ăn của người Việt. Cây thường được ăn sống, dùng làm rau gia vị hoặc chế biến thành các món ăn, đồng thời cũng được sử dụng trong y học cổ truyền. Khoa Dược, Trường Đại học Tôn Đức Thắng cho biết diếp cá được trồng rộng rãi ở Việt Nam, thường mọc ở những nơi đất ẩm và giàu mùn. Cây có thân rễ bò ngang, phát triển mạnh và có khả năng tạo chồi mới, nhờ đó dễ hình thành những đám cây lớn.

Chính đặc điểm này khiến diếp cá tương đối dễ trồng tại nhà. Tuy nhiên, nếu gia đình đang có một bụi diếp cá trong vườn hoặc chậu, vẫn có một số điều không nên bỏ qua.

1. Đừng để cây thiếu ẩm trong thời gian dài

Diếp cá là loại cây ưa ẩm. Theo quy trình sản xuất diếp cá được UBND TP Đà Nẵng ban hành, cây thích điều kiện ẩm và có khả năng chịu úng khá tốt; ngược lại, khi bị hạn, cây vẫn có thể sống nhưng sinh trưởng kém, năng suất thấp và lá già, cứng hơn. Tài liệu này cũng cho biết diếp cá thích hợp với đất tơi xốp, nhiều mùn.

Điều này không có nghĩa là gia đình phải tưới nước liên tục. Với cây đã trồng trong chậu hoặc một khoảnh nhỏ, nên quan sát đất và thời tiết để điều chỉnh lượng nước. Trong những ngày nắng nóng, đất khô nhanh thì cần bổ sung nước; sau những đợt mưa kéo dài, không nhất thiết tiếp tục tưới nếu đất vẫn đang đủ ẩm.

Nếu trồng trong chậu, lỗ thoát nước vẫn rất quan trọng. Cây có khả năng chịu ẩm nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc nên để nước tù đọng kéo dài quanh bộ rễ.

2. Đừng để bụi cây phát triển mất kiểm soát

Một đặc điểm khiến nhiều gia đình thích trồng diếp cá là cây có khả năng tái sinh rất mạnh. Khoa Dược, Trường Đại học Tôn Đức Thắng cho biết hệ thân rễ của cây bò ngang dưới đất và có thể tạo chồi mới tại các mắt, giúp diếp cá nhanh chóng hình thành những đám cây lớn.

Nếu gia đình chỉ cần một lượng nhỏ rau ăn hằng ngày, không nhất thiết phải để toàn bộ diện tích trồng kín bởi diếp cá. Khi cây lan sang khu vực không mong muốn, có thể tỉa bớt hoặc thu hái thường xuyên để kiểm soát diện tích.

Việc giữ khu vực trồng gọn gàng cũng giúp gia đình dễ quan sát lá, thân và mặt đất, từ đó phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường thay vì để cây mọc thành một bụi quá rậm.

3. Thu hái khi cây đang khỏe

Diếp cá có thể được thu hái nhiều lần. Tài liệu của Bệnh viện Nguyễn Tri Phương cho biết cây cần được duy trì độ ẩm và làm sạch cỏ sau khi trồng; sau mỗi lần thu hái, cây có thể tiếp tục sinh trưởng và cho thu hoạch trong nhiều năm.

Với gia đình trồng để ăn, điều quan trọng không phải là cố định một lịch thu hái giống nhau cho mọi chậu cây, mà nên dựa vào tình trạng thực tế của bụi. Khi cây phát triển tốt và có nhiều lá, có thể thu hái phần cần dùng thay vì để cây quá già rồi mới cắt đồng loạt.

Đồng thời, cần chú ý đến khu vực xung quanh cây. Vì diếp cá thường được sử dụng tươi, việc dùng nguồn nước tưới không rõ chất lượng hoặc để rau tiếp xúc với nguồn ô nhiễm có thể ảnh hưởng đến an toàn khi ăn. Gia đình cũng không nên sử dụng tùy tiện các loại thuốc bảo vệ thực vật hoặc hóa chất không rõ nguồn gốc trên cây được trồng để ăn trực tiếp.

4. Rửa kỹ trước khi ăn

Đây là bước không nên bỏ qua chỉ vì gia đình tự trồng rau.

Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (CDC) khuyến cáo tất cả rau quả tươi, bao gồm cả sản phẩm được trồng tại nhà, cần được rửa kỹ dưới vòi nước chảy trước khi chế biến hoặc ăn. Việc rửa có thể giúp giảm lượng vi khuẩn hiện diện trên rau, dù không loại bỏ hoàn toàn nguy cơ nhiễm khuẩn. FDA cũng không khuyến nghị dùng xà phòng, chất tẩy rửa hoặc các sản phẩm rửa rau chuyên dụng chưa được chứng minh về hiệu quả an toàn.

Điều này càng đáng lưu ý với diếp cá vì loại rau này thường được ăn sống. Sau khi hái, gia đình nên loại bỏ những lá dập, úa hoặc có dấu hiệu hư hỏng, sau đó rửa dưới vòi nước sạch. Khi sơ chế, cũng cần giữ rau sống tách khỏi thịt, cá và các thực phẩm sống khác để hạn chế nguy cơ nhiễm chéo. FDA khuyến nghị sử dụng bề mặt và dụng cụ sạch khi chuẩn bị rau quả ăn sống.

Diếp cá có ưu điểm là dễ sinh trưởng, có thể cho thu hái trong thời gian dài và phù hợp với những gia đình muốn có sẵn rau thơm trong vườn. Nhưng chính khả năng phát triển mạnh của cây khiến người trồng không nên hoàn toàn “mặc kệ” bụi diếp cá.

Chỉ cần chú ý 4 việc: duy trì độ ẩm phù hợp, kiểm soát khi cây lan quá rộng, thu hái hợp lý và đặc biệt chú ý nguồn nước cùng vệ sinh trước khi ăn. Với một loại rau thường được sử dụng trực tiếp như diếp cá, đây là những bước đơn giản nhưng thiết thực hơn nhiều so với việc chạy theo các mẹo chăm cây phức tạp.