Làm content "cưng xỉu" trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy!

Minh Nhân, Theo Pháp luật & Bạn đọc 10:32 30/04/2021

Có người nói rằng, sống và làm việc ở Hà Nội gần 20 năm, nhưng chưa lần nào đến tham quan Di tích Nhà tù Hỏa Lò. Nhờ sự truyền thông mới mẻ của Ban quản lý di tích, "ai rồi cũng phải đi tù thôi", mà thậm chí đi nhiều lần, cả ngày lẫn đêm.

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 1.

Hôm đó, một vài người bạn chia sẻ trên Facebook cá nhân, về một trang Fanpage Di tích lịch sử, với đoạn status: "Nếu fade là phai đi/ Thì tôi nhất định fảde (phải đi) Hỏa Lò khi hết dịch". Bài post nhận về lượt tương tác kinh khủng, hàng nghìn bình luận và lượt chia sẻ. Đa số đều bày tỏ sự bất ngờ về đội ngũ admin - thế lực "mặn mòi và nhiều muối" đứng đằng sau di tích này. Số còn lại í ới rủ nhau "đi tù thôi", "anh em đi tù không?" để trải nghiệm.

Cách làm truyền thông của một trang Fanpage về Di tích lịch sử, đáng nhẽ nếu trong khuôn khổ vốn có, sẽ rất khô khan. Nhưng, Di tích Nhà tù Hỏa Lò đã chọn hướng đi mới vô cùng táo bạo, dám thay đổi và mang đến cho người xem những bài viết, hình ảnh đúng tâm lý, hợp trend, gần gũi thuyết phục mà vẫn rất "sang".

Ví dụ như, bắt kịp xu hướng đối thơ của giới trẻ: Nhiễu điều phủ lấy giá gương/ Người trong một nước phải đến Di tích lịch sử Nhà tù Hỏa Lò (mở cửa 8:00 - 17:00 hàng ngày, cả buổi trưa và các ngày lễ Tết).

Hay mượn lời bài hát Đi về nhà của Đen Vâu và Justatee:

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 2.

Những "post" cực dễ thương mà không ai ngờ lại xuất phát từ một Fanpage về Di tích lịch sử

Nếu bạn lười, khu di tích cũng đã chuẩn bị sẵn bí kíp đi tham quan Hỏa Lò dành cho người lười. Bạn vẫn nhắm mắt, vừa ngủ, vừa mơ về Hỏa Lò. Hóm hỉnh, nhẹ nhàng mà tinh tế, thôi thúc du khách dành 5 phút lướt Fanpage với những status đầy tiếng cười, là... "muốn đi tù ngay".

Có người nói rằng, sống và làm việc ở Hà Nội gần 20 năm, nhưng chưa lần nào đến Hỏa Lò. Nhờ sự truyền thông mới mẻ của khu di tích, "ai rồi cũng phải đi tù thôi", mà thậm chí đi nhiều lần, cả ngày lẫn đêm.

Và tôi, cũng đã dành trọn một ngày, đi tù Hỏa Lò, cảm nhận trọn vẹn từng hơi thở của chiến tranh và giá trị lịch sử nơi đây.

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 4.

Khi bạn đến Hỏa Lò, sẽ có những âm thanh mô phỏng như thời chiến, mà với những "lính mới" sẽ hết sức ngạc nhiên như mấy chú mèo trên hình

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 5.

Sự thật khi chúng ta nghĩ rằng "các cụ ngày xưa vượt ngục chắc là... dễ lắm"

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 6.

Khi nhà tù Hỏa Lò được phép mở cửa trở lại, bạn có hào hứng như cô bé trong hình không?

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 7.

Khi đến tham quan Khu di tích Nhà tù Hỏa Lò, bạn cần 30.000 nghìn đồng tiền vé, khẩu trang phòng chống dịch và một hộp khăn giấy để lau nước mắt trước những hình ảnh, câu chuyện xúc động của các chiến sĩ thời lính (Ảnh gốc: Leonardo da Vinci)

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 8.

Nếu dịp lễ này không có kế hoạch vui chơi gì, bạn có thể ghé Hỏa Lò nhé!

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 9.

Di tích lịch sử Nhà tù Hỏa Lò nằm giữa trung tâm Thủ đô Hà Nội, mở cửa đều đặn từ 8:00 - 17:00 hàng ngày, kể cả ngày nghỉ, lễ, Tết. Cách đây gần một năm, khu di tích giới thiệu tour "Đêm Liêng Thiêng" kéo dài 70 phút, nâng cao trải nghiệm lịch sử bằng nhiều hình thức và khai thác tối đa các giác quan: nghe - nhìn - chạm - ngửi - nếm của du khách.

Hãy cùng bước vào hành trình "Đêm Thiêng Liêng" ấy, lên chuyến tàu xuôi ngược quá khứ, nhiều cảm xúc và khoảnh khắc lắng đọng.

Theo chân nữ hướng dẫn viên, hành trình khám phá nơi trước kia được gọi là "địa ngục trần gian" bắt đầu từ khu trại giam chung của chế độ thực dân, rồi đến những buồng biệt giam tăm tối với nhiều hình thức tra tấn dã man, cuối cùng là khu tưởng niệm các anh hùng, liệt sĩ.

Để đảm bảo không khí trang nghiêm, tĩnh mịch về đêm, mỗi đoàn được giới hạn số người tham gia, đủ mọi lứa tuổi, từ em nhỏ đến thanh niên, sinh viên, người lớn, cụ già, cựu chiến binh, người nước ngoài,...

Trong bóng tối và sự yên lặng, với hiệu ứng của ánh sáng và âm thanh, hành trình khám phá di tích bắt đầu từ mô hình toàn cảnh nhà tù Hỏa Lò - nơi được mệnh danh là "địa ngục của địa ngục", "nhà tù quy mô lớn và kiên cố bậc nhất Đông Dương".

Nhà tù Hỏa Lò ở địa chỉ số 1 phố Hỏa Lò, phường Trần Hưng Đạo, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội, được thực dân Pháp xây dựng năm 1896 trên đất làng Phụ Khánh. Đây là thôn chuyên làm các loại ấm đất, siêu đất và các loại hỏa lò bằng đất (nung và để mộc), đem bán khắp kinh kỳ, nên địa danh này có tên là làng Hỏa Lò. Do ở trên đất thôn Hỏa Lò nên nhà tù được người dân gọi là "Nhà tù Hỏa Lò".

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 10.

Tổng diện tích nhà tù và những đường lân cận lên đến 12.908 m2, bao quanh là một bức tường xây kiên cố bằng đá cao 4m, dày 0,5m, trên cắm mảnh chai và chăng dây điện áp cao thế để ngăn cản tù nhân vượt ngục. Dưới chân tường phía trong là một vỉa hè rộng 3m dùng cho lính gác đi tuần tra xung quanh khu vực trại giam. Bốn góc có bốn tháp canh, có khả năng quan sát toàn bộ phía trong đường tuần tra và xung quanh phía ngoài nhà tù.

Tên tiếng Pháp của nhà tù này là Maison Centrale, nghĩa là Nhà tù Trung ương, lúc bấy giờ thường gọi là Ngục thất Hà Nội. Ngục Hỏa Lò được chia thành bốn khu: Khu A và B dành cho phạm nhân đang được cứu xét và phạm nhân nguy hiểm. Khu C giam giữ phạm nhân người Pháp hoặc người ngoại quốc. Khu D là nơi câu cấm phạm nhân bị án tử hình chờ ngày duyệt y hoặc giảm án.

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 11.

Tên tiếng Pháp của Nhà tù Hỏa Lò là Maison Centrale

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 13.

Quang cảnh bên trong Khu di tích Nhà tù Hỏa Lò

Nhà tù Hỏa Lò xây dựng chưa hoàn thiện, nhưng từ năm 1899 đã phải đưa vào sử dụng ngay khi thực dân Pháp bắt hàng loạt người đấu tranh chống lại chúng. Những năm sau đó, nhà tù thường xuyên được cải tạo, sửa chữa, tăng thêm diện tích các phòng giam, tăng cường bố phòng, chống vượt ngục, nhất là khu xà lim cho "bọc tôn hai lần các cửa, thay khóa bằng các xà bảo hiểm" (hồ sơ 114, Trung tâm Lưu trữ Quốc gia I).

Thiết kế ban đầu, thực dân Pháp định nhốt 450 tù nhân, nhưng trên thực tế đã giam đến 2.000 người. Thậm chí trong kháng chiến, họ dành 1/4 nhà tù làm Trại tù binh số 1.

Nhà tù Hỏa Lò là nơi thực dân Pháp đã từng giam cầm hàng vạn chiến sĩ yêu nước và cách mạng Việt Nam. Tù nhân với những người bị án đến 5 năm hoặc tử hình thì thực dân Pháp cho giam giữ ở Hỏa Lò. Còn những người bị án 5 năm trở lên chúng chuyển đi nhà tù Sơn La, nhà tù Côn Đảo và một số nhà tù khác.

Với tính chất là nhà giam, nhà pháp lý, nhà trừng giới, Nhà tù Hỏa Lò được thực dân Pháp trang bị hết sức tối tân với các công cụ phạt nặng nề và hiểm độc nhất với tù nhân, đặc biệt các tù nhân là những chiến sĩ yêu nước và cách mạng Việt Nam.

Tại đây, nhà cầm quyền thực dân cho áp dụng một chế độ nhà tù hà khắc, dùng mọi thủ đoạn cực hình tra tấn, đánh đập dã man, nhiều nhà cách mạng đã phải hy sinh, nhưng ý chí cách mạng và tinh thần yêu nước không hề khuất phục. Họ đã biến nhà tù thành trường học, nơi giác ngộ tuyên truyền đường lối cách mạng của Đảng.

Năm 1993, để đáp ứng nhu cầu phát triển của Thủ đô, một phần tiếp giáp đường phố Hỏa Lò với diện tích trên 2.000m2 được bảo tồn, tôn tạo thành Di tích Nhà tù Hỏa Lò. Đây được xem như minh chứng của một thời kỳ đấu tranh cách mạng, là biểu tượng cho tinh thần bất khuất, kiên cường của những người Việt Nam yêu nước đã từng bị thực dân Pháp giam giữ.

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 14.

Bức tranh về làng Phụ Khánh ngày xưa

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 15.

Để khẳng định uy quyền của mình, thực dân Pháp đã cho thiết kế cánh cổng chính của nhà tù với nguyên vật liệu chính là gỗ lim, mỗi cánh cao 2,5m, rộng 1,14m, dày 0,13m. Trọng lượng của hai cánh cổng lên tới 1,6 tấn, phải sử dụng bánh xe ở dưới mới có thể đóng, mở dễ dàng.

Cổng chỉ mở hai cánh khi trung chuyển số lượng lớn tù nhân hay dành cho xe cơ giới ra vào. Trên cổng là vòm chữ Maison Centrale. Các ổ khóa, bản lề, ke cửa, đinh móc và các góc cửa phải dùng loại tốt nhất và được kiến trúc sư trưởng chấp nhận. Tất cả các đồ bằng kim loại phải được cạo gỉ và đánh bóng trước khi lắp dựng.

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 16.
Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 17.

Hiện vật về cổng chính của nhà tù Hỏa Lò nặng hơn 1,6 tấn

Những trải nghiệm chân thực và sống động

Thức ăn hàng ngày của tù nhân là những bữa cá mè ranh, cá dầu để cả ruột, luộc với tương ăn rất tanh và đắng; đậu phụ luộc, cá khô đã bị ép hết dầu, phần nhiều bị mốc, có giòi. Rau thì tùy theo mùa: rau cần, cải củ, bầu bí luộc hay rau muống già luộc qua với nước sôi nên lẫn cả đỉa, thỉnh thoảng có những cọng rau dài có thể dùng làm dây phơi.

Tới ngày Thứ 7, Chủ nhật, bữa ăn sẽ được cải thiện. Gọi là ăn cải thiện cho "sang", nhưng cũng chỉ là những thịt lợn sề, hay những thịt trâu già ăn dai như quai guốc. Mặc dù rất sợ ăn những thức ăn kiểu này, nhưng các tù chính trị vẫn cố gắng động viên nhau: "Ăn đi để lấy sức mà còn chiến đấu".

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 19.

Hành trình bước đến trại giam E - nơi thực dân Pháp giam các nam tù chính trị. Trong không gian lạnh lẽo của trại giam, hình ảnh bà Nhiêu Sáu, người phụ nữ duy nhất tham gia vụ đầu độc Hà thành được khắc họa qua những thước phim tư liệu chân thực, xúc động, đưa du khách trở về cuộc binh biến cách đây trên 100 năm.

Bà Nhiêu Sáu tên thật là Nguyễn Thị Ba, quê ở Tương Mai, Hà Nội. Tên gọi Nhiêu Sáu được ghép từ tên chồng là Đỗ Văn Sáu với chức "nhiêu" của chồng.

Bà mở quán cơm và nhà trọ ở nhà 20, phố Cửa Nam. Đây là địa điểm liên lạc, gặp gỡ, giác ngộ và tập hợp những người đồng chí hướng. Tại quán cơm, kế hoạch thực hiện vụ Hà thành đầu độc được vạch ra.

Đúng 19h ngày 27/6/1908, các đầu bếp người Việt đã bí mật trộn cà độc dược vào thức ăn cho binh lính. Hơn 200 quân Pháp bị trúng độc nhưng không ai chết. Ngay sau vụ binh biến, được cấp báo, thực dân Pháp ráo riết truy sát những người tham gia, rồi ập đến hàng cơm bắt bà Nhiêu Sáu.

Mật thám Pháp đóng đinh nhọn vào thùng gỗ, nhét bà vào trong và lăn từ phố Cửa Nam về ngục Hỏa Lò. Mặc dù bị đinh cắm nát người, bị đánh đập dã man nhưng bà vẫn kiên trung, quyết không khai để làm tổn hại đến nghĩa quân.

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 20.

Bà Nhiêu Sáu chết vì bị tra tấn và bệnh tật trong ngục. Một người cùng quê bán quán gần nhà giam đã mua chuộc cai ngục cho tráo xác, đưa thi hài bà về quê. Ngay trong đêm, người thân và hàng xóm đã âm thầm nuốt nước mắt tiếc thương, tiễn đưa người phụ nữ dũng cảm yên nghỉ trong một nấm mồ không dám khắc bia ở cánh đồng làng Tương Mai bây giờ.

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 21.

Những bức tượng tại nhà giam E

Khi câu chuyện về bà Nhiêu Sáu kết thúc, 2 hàng người tham quan, đứng cạnh xà lim gỗ, được ban tổ chức mời quay lại phía sau. Khi đó, ánh đèn hắt lên từ những pho tượng sáp, hình ảnh các nam tù chính trị gông cùm, xiềng xích hiện lên đầy sinh động. Khách được trải nghiệm chạm vào những chiếc cùm sắt, cảm nhận rõ rệt sự lạnh lẽo và khắc nghiệt của ngục tù.

Trong không gian tĩnh lặng, ánh đèn hắt ra từ những pho tượng cùng tiếng động và tiếng nhạc trầm bổng mà du khách được nghe qua một chiếc tai nghe, khiến câu chuyện về tinh thần cách mạng kiên trung của những chiến sĩ cách mạng được khắc họa sống động và chân thực.

Cuối nhà giam E đặt thùng phân lưu động. Hàng ngày có hàng chục lượt người đi vệ sinh, nhiều ngày không được dọn, chất thải đầy, tràn cả ra ngoài gây ô nhiễm nghiêm trọng.

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 22.

Trong chuyến tham quan, hình ảnh cây bàng trăm tuổi, cành lá xanh tốt, xum xuê vươn thẳng lên trời cao là nhân chứng sống ở Nhà tù Hỏa Lò. Cây bàng không chỉ là "người chiến sĩ" thầm lặng, người bạn tình nghĩa gắn bó thân thiết với cuộc sống của các nữ tù chính trị; mà còn là "người thầy thuốc" tận tình cứu chữa cho nhiều chiến sĩ cách mạng từ cõi chết trở về.

Tranh thủ mỗi lần được ra sân, tù nhân thường tìm cách hái vội những búp bàng, lá bàng non và cả trái bàng xanh, lén giấu trong người, ngậm trong miệng đem vào phòng giam chia cho các bạn tù.

Lá bàng non được nhai, nuốt để chữa bệnh đường ruột. Những lá bàng bánh tẻ được hơ nóng, đắp lên vết thương do đòn roi tra tấn của kẻ thù. Quả bàng chín chỉ được dùng để bồi dưỡng cho những đồng chí đau ốm, cần sớm phục hồi sức khỏe. Mỗi ngày được ăn chừng 4 đến 5 quả bàng chín cả vỏ lẫn nhân, cộng thêm chút giá được làm từ đậu xanh, nhiều người đau yếu lâu ngày đã dần dần hồi phục.


Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 23.

Nằm không xa cây bàng trăm tuổi là 2 cửa cống ngầm, nơi chứng kiến nhiều cuộc vượt ngục của các tù nhân.

Thực dân Pháp luôn tự đắc cho rằng, Nhà tù Hỏa Lò là nội bất xuất, ngoại bất nhập, đến con kiến cũng không thể chui lọt. Vậy mà tù nhân, trong đó có các nữ tù chính trị vẫn mưu trí, tổ chức nhiều cuộc vượt ngục bằng nhiều hình thức khác nhau như thăng thiên trèo tường, độn thổ chui cống ngầm hay vuốt râu hùm đi qua cửa ngục.

2 cửa cống ngầm được trưng bày giữa khuôn viên nhà tù: một cửa trước đây thuộc sân trại J và một của sân trại tù tử hình. Cống được xây bằng gạch, hình ống, phía trên có nắp bằng xi măng hình vuông.

Tại cửa cống trước sân trại J, vào tháng 3/1945, lợi dụng cơ hội Nhật đảo chính Pháp, nhận định đây là thời cơ "có một không hai" để thoát ra khỏi nhà tù, hơn 100 tù chính trị đã tìm cách chui qua cửa cống để vượt ngục. Sau khi trốn thoát, họ đã nhanh chóng tỏa về khắp các địa phương trong cả nước, bắt liên lạc lại với tổ chức, tham gia và lãnh đạo nhân dân kháng Nhật và khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách mạng tháng Tám 1945.

Trong số tù chính trị tham gia cuộc vượt ngục này, nhiều người đã trở thành những cán bộ lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước như: đồng chí Đỗ Mười - Nguyên Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam; đồng chí Trần Tử Bình - Nguyên Tổng Thanh tra Quân đội nhân dân; đồng chí Lê Tất Đắc - Nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ…

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 24.

Tại cửa cống ngầm trước sân trại tù tử hình, vào đêm 24/12/1951, 16 chiến sĩ bị kết án tù chung thân và tử hình đã theo đường cống này tìm cách vượt ngục. Để thực hiện, tù nhân đã phải chuẩn bị rất kỹ lưỡng. Họ bí mật lấy mẫu và làm chìa khóa buồng giam, nhờ người nhà gửi lưỡi cưa và a-xít, bí mật cưa song sắt cửa buồng giam và song sắt chắn cống ngầm.

Không hề sợ hãi, nao núng trước tiếng quát sang sảng và màn khám xét kĩ càng của tên quản ngục, người phụ nữ nhỏ bé làm nhiệm vụ tiếp tế đã thành công đưa các công cụ cần thiết vào, để những người tù cưa gãy song sắt cống ngầm tìm đường vượt ngục.

Đêm Noel năm 1951, sau khi giám ngục đi kiểm tra lần đầu, mỗi người được nhận lệnh chỉ mặc quần lót, mang theo 1 bộ quần áo được gói kín trong nylon. Lần lượt 16 tù nhân bị kết án tử hình chia làm 3 nhóm lặng lẽ chui xuống đường cống ngầm, vượt ngục Hỏa Lò.

Đêm đông, gió rét cắt da, cắt thịt, dưới lòng cống sâu, hẹp, tối om, đầy rác thải hôi thối, anh em vẫn cố gắng bám dìu nhau tới miệng cống và lần lượt chui lên mặt đường Quán Sứ. Nhưng không may, vừa chui lên tới nơi thì cảnh sát Pháp ập tới. Anh em đã chống cự dũng cảm và quyết liệt, nhưng do bị tra tấn, cùm kẹp lâu ngày, lại phải đối phó với địch đông, 11 người bị bắt lại. Chỉ có 5 đồng chí thoát được và tiếp tục trở về phục vụ cách mạng.

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 26.

Theo sự hướng dẫn, du khách tìm đến khu biệt giam nữ và trại giam nữ tù tập thể, nơi gắn liền với nhiều tấm gương phụ nữ kiên trung như Trương Thị Mỹ, Phạm Thị Hoàng Ngân, Hoàng Thị Ái,...

Du khách được mời trải nghiệm thực tế bên trong xà lim chật hẹp khoảng 5 phút, cảm nhận rõ rệt không khí ngột ngạt và khó thở. Mỗi phòng giam có diện tích hơn 8m2, thường xuyên giam từ 6 đến 8 tù nhân, cá biệt có thời kì thực dân Pháp giam tới 12 tù nhân.

Trong các xà lim, nữ tù nhân không có sạp để nằm, họ phải nằm ngay dưới sàn của phòng giam. Xà lim biệt giam cũng không có hố vệ sinh, nơi vệ sinh là một chiếc thùng có nắp đậy đặt ở cuối phòng cho tù nhân sử dụng. Nhiều khi thùng tiêu không được dọn vệ sinh, chất thải đầy tràn xuống sàn gây mất vệ sinh nghiêm trọng.

Phòng giam chật hẹp lại đông người, tù nhân phải thay phiên nhau ra đứng gần cửa sổ để có không khí hít thở. Những chị em trẻ, có sức khỏe thường nhường chỗ thông thoáng cho những người nhiều tuổi, sức khỏe yếu, còn họ phải nằm ở nơi kín gió, thiếu không khí, thậm chí ngay sát thùng vệ sinh.

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 27.

Ngoài ra còn có xà lim nhốt phụ nữ và trẻ em

Tường phòng giam, thực dân Pháp cho sơn hai màu đen và xám khiến cho người tù nóng bức hơn về mùa hè và lạnh buốt vào mùa đông.

Chính tại xà lim này, du khách được lắng nghe câu chuyện xúc động của bà Nguyễn Thị Quang Thái, vợ Đại tướng Võ Nguyên Giáp, nữ tù chính trị kiên trung.

Bà Thái bị thực dân Pháp bắt và kết án 16 năm tù, đưa về giam tại Nhà tù Hỏa Lò từ năm 1942. Trong những ngày tháng bị cầm tù tại đây, với nỗi niềm của người mẹ nhớ con, xa con gái Võ Hồng Anh khi còn quá nhỏ, bà đã viết những dòng thư đầy yêu thương gửi về cho con.

Trong số rất nhiều những bức thư, có đoạn: "Tháng nào mẹ cũng viết thư cho Hồng Anh, mà chẳng tháng nào mẹ nhận được thư ở An Xá kể con cho mẹ nghe; Mẹ nhớ con, mẹ cứ nói luôn, mẹ nói một mình ấy. Mẹ nhớ Anh quá, Mẹ xa Anh đã 12 tháng rưỡi rồi, Anh cao lớn hơn khi mẹ ở nhà, mẹ tưởng tượng là bà đưa ảnh ba mẹ cho Anh hôn. Hôn con 100 cái hôn của mẹ".

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 28.

Nhưng 100 cái hôn của mẹ sẽ không gửi được đến người con gái nhỏ Hồng Anh. Vì đông xuân năm 1943 - 1944, trong tù đã xảy ra đại dịch thương hàn. Bằng những kiến thức ngành y đã học, bà hết lòng chăm sóc chị em nhưng bản thân mình lại mắc bệnh.

Biết mình không thể qua khỏi, bà đã nhắn người nhà đưa con gái Hồng Anh vào gặp lần cuối. Nhận được tin, hai bà cháu đã cấp tốc bắt tàu ra Hà Nội. Nhưng tàu đi được đến nửa đường thì gặp bom bắn phá, đánh trật đường ray, buộc hai bà cháu phải quay về. Trong khi đó, bà Quang Thái cứ khắc khoải từng giờ, từng phút để gặp con gái nhỏ Hồng Anh.

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 29.

Hình ảnh các chiến sĩ bị tra tấn, đánh đập

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 30.

Đã có những giọt nước mắt xuyên suốt hành trình

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 31.

Đã có những giọt nước mắt xuyên suốt hành trình

Tại Nhà thương làm phúc, bà đã trút hơi thở cuối cùng ở tuổi đời 29 trong nỗi cô đơn khi không có chồng, con và những người thân yêu bên cạnh.

Khi những bức thư của bà Quang Thái được nữ hướng dẫn viên đọc lại, toàn thể du khách đều im lặng xúc động, gai người và thậm chí bật khóc. Hơn 5 phút trải nghiệm bên trong xà lim chật hẹp, cảm xúc nghẹn ngào ứ đọng trong tâm trí mỗi người. Cho đến khi ra khỏi xà lim, người ta vẫn khắc khoải mãi không quên hình ảnh cuối buồng giam, bà Quang Thái bế trên tay cô con gái nhỏ Võ Hồng Anh.

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 32.

Khủng khiếp nhất ở Nhà tù Hỏa Lò là chiếc máy chém thời trung cổ, được thiết kế bởi 2 cột trụ gỗ cao 4m với lưỡi dao được giữ ở trên cao bằng chốt. Phía dưới có một xà ngang khác và giá hẹp để tử tội đặt đầu vào.

Khi thi hành án, tử tù bị trói hai tay ra đằng sau, nằm sấp trên bàn gỗ, cổ đặt giữa 2 ván gỗ hình bán nguyệt. Khi đao phủ kéo dây thừng, lưỡi dao phóng từ trên xuống, đầu rơi vào thùng tôn, xác để trong sọt mây.

Vũ khí man rợ này trong nhà tù hoạt động liên tục, được dùng lưu chuyển từ nhà giam này tới nhà giam khác khắp xứ Bắc Kỳ.

Tháng 6/1930, 13 chiến sĩ Việt Nam Quốc dân Đảng, trong đó có ông Nguyễn Thái Học (28 tuổi), ông Phó Đức Chính (23 tuổi), bị đưa từ Nhà tù Hỏa Lò lên Yên Bái để thực thi bản án tử hình bằng máy chém.

"Cho ta nằm ngửa, để ta nhìn lưỡi dao tội ác của thực dân Pháp" - gần 100 năm đã trôi qua nhưng những tiếng nói đanh thép, bản lĩnh vời vợi của người chiến sĩ trẻ Phó Đức Chính năm ấy vẫn còn vang mãi.

Máy chém - vũ khí man rợ của thực dân Pháp

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 34.

Điểm dừng cuối trong chuyến tham quan "Đêm Thiêng Liêng" là Đài tưởng niệm và Lễ tri ân, nơi có mùi hương trầm thoang thoảng và hàng chục ánh nến lấp lánh. Góc bức tường khắc hoạ hình ảnh những người tử tù dù trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất, vẫn hiên ngang đứng thẳng và ngẩng cao đầu.

Vô cùng thiêng liêng và tĩnh lặng, mỗi du khách được dâng hương, bày tỏ tri ân đối với các chiến sĩ trong không gian được thiết kế công phu để cảm nhận sự giao hòa giữa tâm linh và đời thực, giữa hiện tại và quá khứ. Đây là những phút giây lắng đọng cảm xúc trong mỗi người.

Kết thúc hành trình trải nghiệm, du khách sẽ được thưởng thức các thức quà như trà bàng, bánh bàng và thạch bàng, được chế biến từ chính cây bàng trăm năm tuổi lặng lẽ trong sân di tích.

Trà bàng mang hương vị là lạ, mộc mạc mà thân quen. Từng miếng bánh, thạch bàng giòn tan đầu lưỡi, ngẫm lại câu chuyện vừa được trải nghiệm về những chiến sĩ cách mạng kiên trung, những nữ anh hùng kiên cường như hoa trên đá. Đây thực sự là những thức quà tuy đơn sơ, nhưng khiến người ta nhớ mãi, là dấu ấn khó phai cuối cùng với tất cả du khách khi kết thúc hành trình.

Không chỉ ban ngày, du khách còn có thể trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò thông qua tour Đêm Thiêng Liêng vô cùng xúc động

Trải nghiệm "Đêm Thiêng Liêng", không chỉ là một buổi tham quan, mà còn là một chuyến du hành thời gian về quá khứ, đắm chìm trong khoảng sâu của ký ức, của đau thương, của những kiên gan anh dũng và niềm tự hào dân tộc.

Làm content cưng xỉu trên Fanpage nhưng trải nghiệm Nhà tù Hỏa Lò xong thì ai cũng khóc: Hiếm có một nơi tưởng như lạnh lẽo lại chứa nhiều thứ ấm nóng đến vậy! - Ảnh 36.

Hiếm có khi nào ở một nơi tưởng như lạnh lẽo lại có nhiều thứ ấm nóng đến vậy. Những giọt nước mắt, những trái tim và tất cả những câu từ này đang để lại thật nhiều cảm xúc cho tất cả chúng ta.

Nhà tù Hỏa Lò và chuyến tàu "Đêm Thiêng Liêng" vẫn luôn đợi, ngay giữa trung tâm Hà Nội, bạn đã thử trải nghiệm "đi tù" chưa?

Khu vực đài tưởng niệm, nơi những bức tường được khắc họa dáng đứng hiên ngang, bất khuất của các chiến sĩ

Chia sẻ

Bình luận

TIN CÙNG CHUYÊN MỤC
Xem theo ngày

Tin nổi bật kenh 14

  • Bà Phương Hằng xin lại sách GDCD và Đạo đức của gymer từng xúc phạm cố NS Chí Tài, tuyên bố ship tận nhà con nuôi NS Hoài Linh

    Bà Phương Hằng cho rằng gymer Duy Nguyễn không xứng đáng nhận 2 cuốn sách này từ dàn nghệ sĩ Việt, gây nên luồng ý kiến trái chiều và phẫn nộ đỉnh điểm
  • Đọc thêm