Kiểm soát virus Nipah tại các sân bay quốc tế: Khác biệt ra sao so với kiểm tra COVID-19 và hành khách cần lưu ý những gì?

Khi các ca nhiễm virus Nipah (NiV) xuất hiện ở Tây Bengal, Ấn Độ, các quốc gia trong khu vực đang khôi phục các biện pháp y tế công cộng tại các sân bay quốc tế để ngăn chặn căn bệnh lây lan ra ngoài biên giới Ấn Độ. Mặc dù chỉ có 2 ca được xác nhận tại bang này và tổng cộng 5 ca nghi nhiễm cho đến nay, nhưng vài tuần qua đã chứng kiến các biện pháp nghiêm ngặt chống lại khả năng bùng phát virus Nipah, đặc biệt là ở bang lân cận Odisha và ở Kerala (nơi căn bệnh này được coi là bệnh lưu hành địa phương).

Nipah là một loại mầm bệnh lây truyền từ động vật sang người, do dơi ăn quả mang mầm bệnh một cách tự nhiên và có khả năng lây truyền qua thực phẩm bị ô nhiễm, động vật và tiếp xúc gần giữa người với người. Virus này có thể dẫn đến bệnh đường hô hấp nghiêm trọng và viêm não cấp tính, với tỷ lệ tử vong cao trong lịch sử, dao động từ khoảng 40% đến 75% tùy thuộc vào đợt bùng phát và năng lực chăm sóc y tế tại địa phương.

Không giống như COVID-19 lây lan dễ dàng qua các giọt bắn trong không khí giữa các nhóm dân cư rộng lớn và dẫn đến sự lây lan toàn cầu trên diện rộng, sự lây truyền của Nipah hạn chế hơn và liên quan đến việc tiếp xúc trực tiếp với các nguồn lây nhiễm. Tuy nhiên, mức độ nghiêm trọng của căn bệnh và việc thiếu vaccine phổ biến hoặc phương pháp điều trị đặc hiệu đã thúc đẩy sự giám sát thận trọng của các cơ quan y tế quốc tế.

Để ứng phó với đợt bùng phát ở Tây Bengal, các quốc gia bao gồm Thái Lan, Nepal và Đài Loan đã công bố các đợt kiểm tra sức khỏe có mục tiêu đối với hành khách đến từ các khu vực có nguy cơ cao, đặc biệt là Tây Bengal. Các cuộc kiểm tra này, được cho là đã điều chỉnh từ các khung quy định được phát triển trong đại dịch COVID-19, nhằm mục đích xác định sớm những hành khách có khả năng bị nhiễm bệnh, hỗ trợ cách ly nhanh chóng nếu cần thiết và giảm nguy cơ lây lan xuyên biên giới.

Dưới đây là những gì các cuộc kiểm tra này yêu cầu về mặt y tế, chúng khác với kiểm tra COVID-19 như thế nào, tại sao chúng lại quan trọng đối với an ninh y tế toàn cầu và hành khách nên mong đợi điều gì khi đi qua biên giới quốc tế trong đợt cảnh báo này.

Virus Nipah là gì và tại sao nó lại nghiêm trọng?

Virus Nipah là một loại Henipavirus, được xác định lần đầu tiên tại Malaysia vào năm 1999. Nó lây truyền qua tiếp xúc với động vật bị nhiễm bệnh, đặc biệt là dơi ăn quả thuộc họ Pteropus, thực phẩm bị ô nhiễm như nhựa cây chà là thô, hoặc tiếp xúc gần với các dịch cơ thể mang mầm bệnh từ người nhiễm.

Các triệu chứng thường bắt đầu với:

• Sốt
• Đau đầu
• Đau cơ
• Đau họng
• Các triệu chứng này tiến triển thành:
• Suy hô hấp
• Biến chứng thần kinh bao gồm viêm não
• Các trường hợp nghiêm trọng có thể diễn biến nhanh chóng dẫn đến:
• Hôn mê
• Tử vong trong vòng vài ngày

Vì không có liệu pháp kháng virus đặc hiệu hoặc vaccine được cấp phép rộng rãi, các phản ứng y tế công cộng tập trung vào giám sát, phát hiện sớm, cách ly và chăm sóc hỗ trợ. Hồ sơ rủi ro này giải thích tại sao các cơ quan chức năng xử lý ngay cả các đợt bùng phát riêng lẻ với sự thận trọng cao độ.

Những quốc gia nào đã áp dụng kiểm tra tại sân bay?

Để ứng phó với các ca nhiễm được xác nhận tại bang Tây Bengal của Ấn Độ, một số quốc gia ở châu Á đã triển khai hoặc mở rộng các quy trình kiểm tra sức khỏe tại sân bay cho hành khách đến từ Ấn Độ, đặc biệt là từ các khu vực bị ảnh hưởng:

• Thái Lan

  Chính quyền Thái Lan đã tái thiết lập các biện pháp kiểm tra sức khỏe cho tất cả các chuyến bay đến từ Tây Bengal của Ấn Độ tại các sân bay quốc tế lớn bao gồm Suvarnabhumi, Don Mueang và Phuket.

  - Hành khách được kiểm tra thân nhiệt và phải điền vào tờ khai y tế khi đến.

  - Các hãng hàng không thực hiện kiểm tra sức khỏe sơ bộ trước khi lên máy bay.

  - Hành khách có triệu chứng hoặc sốt có thể được chuyển đi đánh giá thứ cấp hoặc cách ly.

  - "Thẻ cảnh báo sức khỏe" tư vấn cho hành khách về các dấu hiệu cảnh báo và hành động cần thiết được phát cho người nhập cảnh.

• Nepal

  Nepal đã tăng cường kiểm tra sức khỏe tại Sân bay Quốc tế Tribhuvan ở Kathmandu và tại các cửa khẩu biên giới trọng yếu với Ấn Độ. Các bàn sàng lọc đánh giá hành khách về sốt và các triệu chứng khác liên quan đến Nipah, đồng thời kết nối họ với các cơ sở y tế theo dõi nếu cần.

• Đài Loan (Trung Quốc)

  Đài Loan đang có kế hoạch phân loại virus Nipah là bệnh truyền nhiễm nhóm đầu phải thông báo, một động thái bắt buộc về mặt pháp lý yêu cầu báo cáo và phản ứng nhanh chóng nếu có các trường hợp nghi ngờ xảy ra. Mặc dù không hoàn toàn là kiểm tra tại sân bay theo nghĩa thông thường, sự phân loại này làm tăng cường các giao thức theo dõi và báo cáo hành khách cho những người nhập cảnh vào vùng lãnh thổ này.

Việc kiểm tra tại sân bay bao gồm những gì, về mặt y tế

Kiểm tra tại sân bay đối với Nipah không phải là xét nghiệm chẩn đoán. Đó là các biện pháp phân loại và cảnh báo sớm được thiết kế để đánh dấu những cá nhân có khả năng biểu hiện triệu chứng. Trong khi sàng lọc COVID-19 dựa nhiều vào xét nghiệm diện rộng bao gồm xét nghiệm kháng nguyên nhanh và PCR, sàng lọc Nipah tập trung vào việc xác định hành khách có triệu chứng và tiền sử rủi ro:

• Kiểm tra thân nhiệt

  Hành khách phải thực hiện quét thân nhiệt bằng hồng ngoại hoặc không tiếp xúc. Sốt (thường được định nghĩa là trên 38 độ C) có thể là dấu hiệu sớm của nhiễm trùng và dẫn đến việc đánh giá thứ cấp.

• Khai báo y tế và bảng câu hỏi

  Hành khách được hỏi về:

  - Tiền sử đi lại gần đây đến các vùng có dịch (ví dụ: Tây Bengal).

  - Tiếp xúc với người bệnh hoặc tiếp xúc với động vật thường liên quan đến Nipah.

  - Các triệu chứng như sốt, đau đầu, đau họng, ho, nhầm lẫn hoặc buồn ngủ.

• Quan sát lâm sàng bằng mắt

  Nhân viên y tế được đào tạo sẽ quan sát hành khách để tìm các dấu hiệu bệnh tật, bao gồm:

  - Mệt mỏi nghiêm trọng

  - Khó thở

  - Các triệu chứng thần kinh (ví dụ: nhầm lẫn)

  Nếu bị đánh dấu, các cá nhân có thể bị cách ly trong khi chờ đánh giá thêm.

• Quy trình chuyển tuyến và cách ly

  Những hành khách có các dấu hiệu phù hợp với tình trạng nhiễm bệnh có thể được chuyển đến các cơ sở cách ly được chỉ định và lên lịch xét nghiệm xác nhận, thường là RT-PCR khi có sẵn, và tuân theo hướng dẫn y tế công cộng.

Kiểm tra sân bay đối với Nipah khác với kiểm tra COVID-19 như thế nào?

Mặc dù cả hai quy trình đều nhằm ngăn chặn sự lây lan của bệnh tật, nhưng mầm bệnh và chiến lược khác nhau đáng kể:

• Lây truyền và khả năng lây nhiễm: COVID-19 lây lan dễ dàng qua các giọt bắn và khí dung trong không khí, khiến việc sàng lọc và xét nghiệm trên diện rộng trở nên thiết yếu. Virus Nipah lây lan chủ yếu qua tiếp xúc trực tiếp với dịch cơ thể hoặc các vật dụng bị ô nhiễm, không dễ lây truyền qua đường hàng không, nghĩa là việc sàng lọc tập trung vào các triệu chứng và tiền sử tiếp xúc thay vì xét nghiệm rộng rãi những hành khách không có triệu chứng.
• Công cụ xét nghiệm: Các quy trình COVID-19 đã sử dụng các xét nghiệm nhanh (kháng nguyên/PCR) định kỳ tại các sân bay. Đối với Nipah, các xét nghiệm nhanh tại điểm chăm sóc bị hạn chế hoặc không có sẵn tại các điểm nhập cảnh, và việc xác nhận yêu cầu các kỹ thuật xét nghiệm chuyên dụng như RT-PCR.
• Ngưỡng cách ly và phong tỏa: Các biện pháp COVID-19 bao gồm các lệnh cách ly trên diện rộng. Các phản ứng đối với Nipah có mục tiêu cụ thể hơn, và việc cách ly được dành riêng cho những hành khách có triệu chứng hoặc những cá nhân có tiền sử tiếp xúc đáng kể.

Hành khách nên lưu ý những gì?

Nếu bạn đang bay quốc tế trong bối cảnh các cảnh báo về Nipah được tăng cường:

• Đến sớm: Dành thêm thời gian cho việc kiểm tra sức khỏe và trả lời bảng câu hỏi.
• Nắm rõ tiền sử đi lại: Sẵn sàng báo cáo các lần lưu trú gần đây tại các vùng bị ảnh hưởng.
• Báo cáo các triệu chứng: Sốt, đau đầu, nhầm lẫn hoặc các vấn đề về hô hấp cần được tiết lộ công khai.
• Tuân thủ hướng dẫn: Cơ quan y tế có thể yêu cầu hành khách có triệu chứng đi đánh giá y tế hoặc cách ly.

Bất chấp mức độ nghiêm trọng của Nipah, các chuyên gia y tế toàn cầu khẳng định rằng rủi ro đối với hầu hết hành khách vẫn ở mức thấp, đặc biệt là nếu không tiếp xúc gần với các ổ dịch, nhưng sự nhận thức và hợp tác là chìa khóa cho an toàn công cộng.

Các biện pháp kiểm tra tại sân bay đối với virus Nipah, bao gồm kiểm tra thân nhiệt, đánh giá tiền sử đi lại, bảng câu hỏi y tế và quan sát lâm sàng, phản ánh hành động y tế công cộng thận trọng để ứng phó với một loại mầm bệnh có tỷ lệ tử vong cao. Mặc dù không phổ biến như các chế độ xét nghiệm COVID-19, nhưng các đợt sàng lọc có mục tiêu này giúp xác định những cá nhân có triệu chứng và giảm nguy cơ lây lan quốc tế mà không cần đến các lệnh cách ly rộng rãi. Khi các đợt bùng phát diễn biến phức tạp, hành khách nên cập nhật thông tin về cả các khuyến cáo y tế địa phương và các giao thức sàng lọc quốc tế, thông báo các triệu chứng một cách trung thực và thực hành vệ sinh tốt để bảo vệ bản thân và những người khác.

Nguồn: NDTV