Hai viên thuốc vitamin D và canxi trong ngăn tủ bếp mà mẹ tôi vẫn uống mỗi sáng, ước gì tôi hỏi bác sĩ trước

Mẹ tôi năm nay ngoài 60, mỗi sáng đều có một "nghi thức" nhỏ: rót một cốc nước ấm, lấy ra hai viên thuốc từ chiếc hộp nhựa chia ngăn theo ngày trong tuần - một viên canxi, một viên vitamin D -rồi uống cùng lúc như một phần không thể thiếu của bữa sáng. Bà bảo: "Uống chung cho tiện, với lại canxi với vitamin D thì có bao giờ hại đâu con, càng nhiều xương càng chắc."

Tôi từng nghĩ y hệt như vậy, cho đến khi ngồi lại đọc kỹ vài nghiên cứu về chuyện này. Hóa ra, việc kết hợp hai loại "thuốc bổ xương" quen thuộc này không đơn giản như một phép cộng.

Khi 1 + 1 không hẳn bằng 2

Về mặt lý thuyết, đây đúng là một cặp đôi ăn ý. Vitamin D giống như "người mở đường" giúp canxi được cơ thể hấp thu tốt hơn, còn canxi thì là nguyên liệu chính xây nên bộ khung xương chắc khỏe. Cứ hình dung canxi là gạch, còn vitamin D là người thợ xây giúp viên gạch ấy được xếp đúng chỗ, đúng cách. Nghe thì hợp lý là dùng chung cho "lợi cả đôi đường".

Nhưng các nhà khoa học, sau khi quan sát trên nhiều người lớn tuổi, lại phát hiện ra một điều hơi bất ngờ: Dùng chung cả hai đúng là an toàn nếu ở mức vừa phải, nhưng lợi ích tăng thêm so với chỉ uống một loại lại không rõ ràng như người ta vẫn tưởng.

Vì sao cơ thể cần canxi?

Khoảng 98% lượng canxi trong cơ thể "trú ngụ" ở xương. Nhưng vai trò của khoáng chất này không chỉ dừng ở đó - canxi còn tham gia vào quá trình đông máu, co giãn mạch máu, tiết hormone, hoạt động của cơ bắp và dẫn truyền thần kinh.

Còn vitamin D thì sao?

Vitamin D không chỉ bảo vệ xương mà còn hỗ trợ hệ cơ, tăng cường hấp thu canxi, giúp hệ miễn dịch hoạt động trơn tru và tham gia dẫn truyền thần kinh. Cách bổ sung vitamin D "miễn phí" và phổ biến nhất chính là tắm nắng - khi ánh sáng mặt trời chiếu lên da, cơ thể sẽ tự tổng hợp và dự trữ loại vitamin này.

Mặt trái khi lạm dụng vitamin D và canxi: Rủi ro và tác dụng phụ

Có đủ canxi và vitamin D là điều cần thiết, nhưng "quá tay" với thực phẩm chức năng lại là chuyện khác. Cả hai chất này đều có thể tương tác với một số loại thuốc, đồng thời gây dư thừa nếu bổ sung không kiểm soát.

Tình trạng canxi trong máu quá cao thường xuất phát từ bệnh lý nền hơn là do uống bổ sung, nhưng nếu xảy ra, người bệnh có thể đối mặt với rối loạn nhịp tim, tăng nguy cơ tử vong do bệnh tim và sỏi thận. Trong khi đó, dư thừa vitamin D nghiêm trọng gần như luôn bắt nguồn từ việc lạm dụng viên uống bổ sung, với các biến chứng nguy hiểm như rối loạn nhịp tim, suy thận, thậm chí tử vong.

Ngoài ra, người dùng cả hai loại thực phẩm chức năng này có thể gặp một số tác dụng phụ như: chán ăn, sụt cân, lú lẫn, táo bón, khát nước hoặc tiểu nhiều bất thường, hạ phosphate máu, yếu cơ, buồn nôn, đau nhức, suy giảm chức năng thận và mệt mỏi kéo dài.

Uống sao cho đúng cách?

Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) chỉ quản lý thực phẩm chức năng ở mức tối thiểu, đồng nghĩa với việc không phải sản phẩm nào cũng phù hợp với tất cả mọi người. Vì vậy, trước khi bắt đầu bất kỳ loại thực phẩm chức năng nào, hãy tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ.

Về liều lượng: Tổng lượng canxi an toàn từ cả thực phẩm và viên uống bổ sung là khoảng 2.500 mg/ngày. Cơ thể hấp thu canxi tốt nhất khi mỗi lần nạp không quá 500 mg, vì vậy nên chia nhỏ liều uống trong ngày thay vì dồn một lúc. Với vitamin D, ngưỡng an toàn tối đa là 100 mcg/ngày tính cả từ thực phẩm lẫn viên uống, trừ khi được chẩn đoán thiếu hụt vitamin D, không nên để riêng phần bổ sung chạm tới giới hạn này.

Tốt nhất, hãy hỏi ý kiến bác sĩ để biết liệu bạn có thực sự cần dùng chung cả canxi và vitamin D hay không, vì trên thị trường cũng có nhiều sản phẩm canxi đã tích hợp sẵn vitamin D.

Về thời điểm uống: Nếu dùng canxi carbonate, nên uống trong bữa ăn để hấp thu tốt hơn; còn canxi citrate thì có thể uống lúc no hay đói đều được. Riêng vitamin D là vitamin tan trong dầu mỡ, nên uống cùng bữa ăn có chất béo để cơ thể hấp thu hiệu quả nhất.

Bổ sung từ thực phẩm tự nhiên

Nếu bác sĩ đã chỉ định dùng canxi và vitamin D, đừng tự ý ngưng thuốc. Nhưng nếu bạn muốn tăng cường hai dưỡng chất này một cách tự nhiên, thực đơn hàng ngày cũng là một lựa chọn đáng cân nhắc.

Thực phẩm giàu canxi: Các chế phẩm từ sữa như phô mai, sữa tươi, sữa chua là nguồn canxi dồi dào. Ngoài ra còn có rau bina (rau chân vịt) luộc, các sản phẩm tăng cường canxi, cải xoăn tươi, cá hồi, đậu phụ và lá củ cải.

Thực phẩm giàu vitamin D: Vitamin D tự nhiên khá "khan hiếm" trong thực phẩm, nhưng vẫn có thể tìm thấy trong gan bò hầm, lòng đỏ trứng, các loại cá béo như cá thu, cá hồi, cá hồi vân, cá ngừ, dầu gan cá, nấm và các sản phẩm tăng cường vitamin D như ngũ cốc, sữa hoặc sữa thực vật.

Bài viết mang tính chất tham khảo, không thay thế cho tư vấn y khoa. Trước khi bổ sung canxi, vitamin D hoặc bất kỳ thực phẩm chức năng nào, bạn nên trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe cá nhân.