Chân sưng một bên, tuyệt đối đừng chủ quan: Cảnh báo dấu hiệu cục máu đông đang hình thành

Thấy chân sưng, nhiều người nghĩ ngay do đứng lâu, đi lại nhiều hoặc “máu lưu thông kém” nên tìm cách xoa bóp, chườm nóng, ngâm chân. Tuy nhiên, nếu chỉ một bên chân đột nhiên sưng, đau, nóng đỏ, đây có thể là dấu hiệu của huyết khối tĩnh mạch sâu - tình trạng cần được kiểm tra sớm.

Chân phải sưng gần một tuần, người phụ nữ 62 tuổi đi khám mới biết có huyết khối

Một phụ nữ 62 tuổi đến khám tại khoa phẫu thuật mạch máu sau gần một tuần nhận thấy chân phải sưng bất thường. Bà cảm giác ống quần ngày càng chật, phần ống quần bó sâu vào bắp chân. Khi đi lại, chân nặng nề như “đeo chì”, chỉ đi một đoạn ngắn đã thấy mỏi và đau.

Ban đầu, bà cho rằng mình phải chăm cháu, đi chợ, nấu ăn và đứng lâu nên chân bị mỏi. Buổi tối, bà ngâm chân nước nóng khoảng 30 phút, sau đó nhờ chồng massage và xoa bóp mạnh với suy nghĩ làm như vậy sẽ giúp máu lưu thông, giảm sưng.

Thế nhưng sau 2-3 ngày, tình trạng không những không cải thiện mà chân còn sưng nhiều hơn. Da vùng cẳng chân bắt đầu đỏ và nóng khi chạm vào.

Bà vẫn định nghỉ ngơi thêm vài ngày, cho rằng rồi sẽ tự khỏi. Cho đến khi đi bộ khoảng hơn 100 m để mua đồ, cơn đau trở nên khó chịu, con trai mới đưa bà đến bệnh viện.

Kết quả siêu âm mạch máu chi dưới cho thấy bà bị huyết khối tĩnh mạch sâu ở chân phải.

Các bác sĩ cảnh báo, nếu tiếp tục tự ý massage hoặc ngâm chân trong tình trạng chưa xác định nguyên nhân, nguy cơ có thể trở nên nghiêm trọng hơn. Một phần huyết khối nếu bong ra có thể theo dòng máu lên phổi và gây thuyên tắc phổi, một biến chứng cấp tính nguy hiểm.

Một bên chân sưng bất thường mới là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý

Không phải cứ chân sưng là có huyết khối. Phù chân có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó có các vấn đề liên quan đến tim, thận, tĩnh mạch hoặc tình trạng đứng lâu.

Tuy nhiên, sưng một bên chân, đặc biệt khi xuất hiện đột ngột và kèm theo đau, căng tức, nóng hoặc đỏ da, là những dấu hiệu cần nghĩ đến huyết khối tĩnh mạch sâu.

Huyết khối tĩnh mạch sâu thường hình thành trong các tĩnh mạch nằm sâu ở chân. Khi dòng máu bị cản trở, máu khó trở về tim và có thể khiến chân bên đó sưng, căng tức.

Một số trường hợp còn xuất hiện cảm giác nặng chân hoặc đau, khó chịu khi đứng và đi lại.

Điều đáng nói là các triệu chứng này khá dễ bị nhầm với tình trạng mỏi chân thông thường, đặc biệt ở người lớn tuổi. Chính vì vậy, việc tự chẩn đoán dựa vào cảm giác “chắc chỉ do đứng lâu” có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm cần kiểm tra.

Không chỉ người béo phì hay mắc bệnh nền mới có nguy cơ

Nhiều người cho rằng huyết khối chỉ xảy ra ở người thừa cân, mỡ máu cao, tăng huyết áp hoặc mắc nhiều bệnh mạn tính. Thực tế, người không có bệnh nền rõ ràng vẫn có thể gặp huyết khối tĩnh mạch sâu nếu xuất hiện các yếu tố nguy cơ phù hợp.

Một ví dụ được bài viết đề cập là một người đàn ông 60 tuổi vốn khỏe mạnh, huyết áp và mỡ máu bình thường, thường xuyên đi bộ.

Sau khi nghỉ hưu, ông dành nhiều giờ mỗi ngày để ngồi chơi cờ với bạn. Có những ngày ông ngồi liên tục 6-7 tiếng, gần như không đứng dậy vận động và cũng ít uống nước. Sau khoảng một tuần, chân trái bắt đầu sưng dần. Ban đầu ông nghĩ do ngồi lâu nên chỉ xoa bóp sơ qua.

Đến khi bàn chân sưng đến mức khó đi giày, ông mới đến bệnh viện và được phát hiện có huyết khối tĩnh mạch sâu.

Về mặt y học, quá trình hình thành huyết khối thường liên quan đến 3 nhóm yếu tố chính: dòng máu lưu thông chậm, tình trạng máu dễ đông và tổn thương thành mạch.

Vì vậy, việc ngồi hoặc nằm bất động trong thời gian dài, đặc biệt sau phẫu thuật, bệnh nặng hoặc khi phải hạn chế vận động, có thể làm tăng nguy cơ.

Người lớn tuổi sau khi nghỉ hưu cũng cần chú ý điều này. Một ngày ngồi xem tivi, chơi bài, chơi cờ hoặc sử dụng điện thoại trong nhiều giờ mà gần như không vận động có thể khiến tuần hoàn tĩnh mạch ở chân bị ảnh hưởng.

Đừng tin vào “thực phẩm làm tan huyết khối”

Khi nghe nói về huyết khối, không ít người tìm kiếm những loại thực phẩm được truyền miệng là có tác dụng “làm loãng máu”, “tan cục máu đông” như mộc nhĩ, hành tây, cá biển...

Tuy nhiên, không có một loại thực phẩm thông thường nào có thể thay thế phương pháp điều trị huyết khối được bác sĩ chỉ định.

Một chế độ ăn cân bằng có vai trò quan trọng đối với sức khỏe tim mạch nói chung, nhưng không thể dùng thực phẩm để tự điều trị một cục huyết khối đã hình thành.

Đặc biệt, người bệnh không nên tự mua các sản phẩm được quảng cáo là “tan huyết khối”, “làm sạch mạch máu” hoặc “đánh tan cục máu đông”. Một số sản phẩm không rõ thành phần có thể gây tương tác với thuốc hoặc ảnh hưởng đến quá trình đông máu.

Nếu nghi ngờ có huyết khối, đi khám và kiểm tra mới là việc cần ưu tiên, thay vì tìm cách tự điều trị tại nhà.

Nguy hiểm nhất không phải là chân sưng mà là huyết khối có thể di chuyển

Huyết khối tĩnh mạch sâu đáng lo ngại không chỉ vì gây sưng, đau chân.

Trong một số trường hợp, một phần huyết khối có thể bong ra, theo dòng máu di chuyển lên phổi và gây thuyên tắc phổi.

Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như khó thở đột ngột, đau ngực, tim đập nhanh, chóng mặt hoặc thậm chí ngất. Đây là tình trạng cấp cứu cần được xử trí ngay.

Chính vì vậy, khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường ở một bên chân, điều quan trọng là phải xác định nguyên nhân thay vì tìm cách “làm tan” bằng massage hoặc các phương pháp dân gian.

Chân đột nhiên sưng: Không nên tự ý massage, chườm nóng

Thói quen xoa bóp khi chân mỏi khá phổ biến, nhưng nếu chân đột nhiên sưng đau bất thường, đặc biệt chỉ ở một bên, không nên tự ý massage mạnh trước khi xác định nguyên nhân.

Tương tự, không nên tự coi ngâm chân nước nóng là biện pháp điều trị cho tình trạng sưng chân chưa rõ nguyên nhân.

Nếu nghi ngờ huyết khối tĩnh mạch sâu, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá và thực hiện các xét nghiệm cần thiết, chẳng hạn siêu âm Doppler mạch máu khi có chỉ định.

Đặc biệt, nếu chân sưng kèm khó thở, đau ngực, ho ra máu, choáng hoặc ngất, cần gọi cấp cứu ngay.

Nhớ một dấu hiệu quan trọng

Một bên chân đột nhiên sưng, đau, căng tức hoặc nóng đỏ không nên mặc định là “mỏi chân” hay “tuổi già”.

Đặc biệt nếu triệu chứng xuất hiện không rõ nguyên nhân hoặc sau một thời gian dài bất động, người bệnh nên đi khám để loại trừ huyết khối tĩnh mạch sâu.

Với huyết khối, phát hiện sớm và điều trị đúng quan trọng hơn nhiều so với việc tự tìm cách “xoa cho tan”, “ngâm cho hết sưng” tại nhà.