Chân dung người Việt 2 năm liên tiếp giành HCV Olympic Toán quốc tế, tốt nghiệp Tiến sĩ Harvard, từng được Forbes vinh danh

Sau hơn 50 năm tham dự Olympic Toán học quốc tế, Việt Nam có 10 thí sinh từng đạt số điểm tuyệt đối 42/42 tại đấu trường này. Trong số đó, PGS.TS. Lê Hùng Việt Bảo là cái tên đặc biệt khi giành Huy chương Vàng trong hai năm liên tiếp, tại các kỳ IMO năm 2003 và 2004.

"Cậu bé vàng" làng Toán học

Sinh năm 1986 trong một gia đình có truyền thống học thuật, Lê Hùng Việt Bảo sớm bộc lộ năng khiếu nổi bật với môn Toán. Bố anh là Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Lê Hùng Sơn, một nhà nghiên cứu Toán học; mẹ anh là Tiến sĩ Phạm Thị Việt Uyển, từng công tác tại Đại học Bách khoa Hà Nội. Anh trai của Việt Bảo cũng theo đuổi con đường nghiên cứu và có học vị Tiến sĩ.

Thời thơ ấu, Việt Bảo từng sống tại Đức và sớm thể hiện khả năng tư duy Toán học vượt trội. Sau khi trở về Việt Nam vào năm lớp 5, anh theo học tại Trường Tiểu học Lê Văn Tám, Hà Nội. Theo những câu chuyện được chia sẻ về thời đi học, Việt Bảo từng khiến thầy giáo bất ngờ khi hoàn thành tới 20 bài tập ngay trong buổi nhập học. Những năm tiếp theo, anh liên tục đạt thành tích cao trong các kỳ thi học sinh giỏi Toán. Từ giải Ba năm lớp 6, giải Nhì năm lớp 7 đến giải Nhất ở lớp 8 và lớp 9, Việt Bảo từng bước khẳng định năng lực của mình. Năm 2001, anh trúng tuyển vào lớp chuyên Toán của Trường THPT chuyên Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Không chỉ dựa vào kiến thức trên lớp, Việt Bảo còn chủ động tìm kiếm tài liệu trên Internet, say mê khám phá những cách giải toán ngắn gọn và hiệu quả. Bố anh cũng sưu tầm sách Toán trong nước và nước ngoài để con có thêm cơ hội tiếp cận nhiều dạng bài khác nhau. Theo những người từng học tập và làm việc cùng, thế mạnh của Việt Bảo nằm ở lý thuyết số và khả năng tìm ra những hướng giải mới cho các bài toán khó. Dù nổi trội ở môn Toán, anh vẫn duy trì kết quả học tập tốt ở các môn khác, với điểm tổng kết trung bình trên 9,0 trong những năm học phổ thông.

Năm 2003, khi đang học lớp 11, Việt Bảo giành giải Ba tại kỳ thi học sinh giỏi Toán quốc gia dành cho học sinh lớp 12, qua đó được lựa chọn vào đội tuyển Việt Nam tham dự IMO tổ chức tại Nhật Bản. Tại đây, anh đạt số điểm tuyệt đối 42/42, giành Huy chương Vàng và trở thành một trong ba thí sinh xuất sắc đạt thành tích này.

Thành tích nổi bật ở tuổi 17 đưa Việt Bảo vào danh sách 10 Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2003. Một năm sau, Việt Bảo tiếp tục giành giải Nhất tại kỳ thi học sinh giỏi Toán quốc gia và trở lại đấu trường IMO. Tại kỳ thi tổ chức ở Hy Lạp năm 2004, anh giành Huy chương Vàng với 36/42 điểm, hoàn thành thành tích hai năm liên tiếp đứng trên bục cao nhất của Olympic Toán học quốc tế.

Dù tiếp tục mang huy chương vàng về cho đội tuyển Việt Nam, kết quả năm đó vẫn khiến Việt Bảo có phần tiếc nuối. So với số điểm tuyệt đối của lần thi trước, 36/42 điểm chưa phải kết quả anh mong muốn, nhất là khi một bài toán khó khiến anh không thể đạt số điểm cao hơn. Cũng tại IMO năm 2004, đội tuyển Việt Nam có một mùa thi thành công với 4 Huy chương Vàng và 2 Huy chương Bạc, xếp thứ tư trong tổng số 82 quốc gia và vùng lãnh thổ tham dự.

Tốt nghiệp Cambridge, Harvard, được Forbes vinh danh

Với thành tích nổi bật trong các kỳ thi Toán học, Lê Hùng Việt Bảo được tuyển thẳng vào chương trình Cử nhân Toán tài năng của Trường Đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. Đây là chương trình dành cho những sinh viên có năng lực học tập và thành tích chuyên môn xuất sắc. Sau đó, anh tiếp tục theo học ngành Toán tại Đại học Cambridge, Anh. Trong ba năm liên tiếp, Việt Bảo được ghi nhận là sinh viên xuất sắc của ngành Toán, cho thấy phong độ học tập ấn tượng không chỉ ở các kỳ thi mà còn trong môi trường đại học quốc tế.

Bước tiếp theo trong hành trình học thuật của anh là Đại học Harvard, Mỹ. Việt Bảo hoàn thành chương trình Tiến sĩ và nhận bằng vào tháng 3/2014 với luận án mang tên "Modularity of some elliptic curves over totally real fields", dưới sự hướng dẫn của Giáo sư Richard Taylor, nhà Toán học nổi tiếng với những đóng góp quan trọng trong lý thuyết số.

Sau khi tốt nghiệp Harvard, Việt Bảo tiếp tục nghiên cứu tại Mỹ. Anh từng làm việc tại Đại học Chicago và Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton. Giai đoạn 2015-2017, anh đảm nhiệm vị trí L. E. Dickson Instructor tại Khoa Toán của Đại học Chicago. Từ tháng 9/2017 đến tháng 7/2018, anh làm việc tại Viện Nghiên cứu Cao cấp Princeton, một trung tâm nghiên cứu nổi tiếng thế giới.

Năm 2016, khi mới 30 tuổi, Lê Hùng Việt Bảo được tạp chí Forbes đưa vào danh sách 30 Under 30 châu Á trong lĩnh vực Y tế và Khoa học. Đây là sự ghi nhận dành cho những gương mặt trẻ có thành tựu nổi bật và tiềm năng tạo ra ảnh hưởng trong lĩnh vực của mình.

Theo thông tin giới thiệu trên website Đại học Northwestern, Việt Bảo gia nhập đội ngũ giảng viên của trường vào năm 2018. Anh hiện là Phó Giáo sư tại đây, nghiên cứu chuyên sâu về lý thuyết số đại số, hình học đại số và lý thuyết biểu diễn. Các hướng nghiên cứu của Việt Bảo tập trung vào những vấn đề chuyên sâu như tương ứng Langlands, lý thuyết biểu diễn mô-đun và lý thuyết biểu diễn hình học, đặc biệt là không gian mô-đun của các biểu diễn Galois cục bộ p-adic. Đây đều là những chủ đề có vai trò quan trọng trong sự phát triển của Toán học hiện đại.

Những đóng góp trong nghiên cứu tiếp tục mang lại cho anh các ghi nhận trong giới học thuật. Năm 2019, Việt Bảo được trao Học bổng Alfred P. Sloan; đến năm 2021, anh giữ chức Chủ nhiệm Nghiên cứu của Quỹ Khoa học Toán học Paris.

Không chỉ xây dựng sự nghiệp tại các trường đại học và viện nghiên cứu hàng đầu thế giới, Việt Bảo vẫn duy trì sự kết nối với cộng đồng Toán học trong nước. Tháng 7/2024, anh cùng một số nhà Toán học Việt Nam trở về tham dự Trường hè VIASM-ICTP về Biểu diễn Galois và Luật tương hỗ, do Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM) phối hợp với Viện Toán học Clay tổ chức. Sự kiện quy tụ hơn 80 nhà khoa học và học viên thuộc các lĩnh vực Toán học, đến từ những trường đại học, viện nghiên cứu trong và ngoài nước, trong đó có khoảng 40 học viên quốc tế. Đây là dịp để các nhà nghiên cứu trao đổi học thuật, cập nhật những hướng nghiên cứu mới và tăng cường kết nối giữa cộng đồng Toán học Việt Nam với quốc tế.

Tổng hợp